Vihatarishi vya msongo wa mawazo baada ya ajali ni vipi?

Ugonjwa wa Msongo wa mawazo baada ya ajali (UMBA) unaotokea baada ya tukio la kutisha kama ajali, vita, au tukio la hatari hujulikana Kiingereza kama Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD). Sio kila mtu anayepata tukio la kutisha hupata MBA, lakini kuna mambo fulani yanayoweza kuongeza hatari ya mtu kupata ugonjwa huu. Haya mambo huitwa vihatarishi na miongoni mwake ni pamoja na;

1. Ukubwa wa tukio la kutisha

Kadiri tukio linavyokuwa kali na la kutisha zaidi, ndivyo uwezekano wa kupata UMBA unavyoongezeka.

Mfano:

• ajali mbaya ya barabarani

• kushuhudia kifo au majeraha makubwa

• majanga ya asili kama tetemeko la ardhi.

• Kubakwa

2. Majeraha ya mwili wakati wa ajali

Mtu aliyepata majeraha makubwa ya mwili wakati wa ajali anaweza kuwa na hatari kubwa ya kupata UMBA kwa sababu tukio hilo linaacha kumbukumbu ya maumivu na hofu.

3. Historia ya matatizo ya afya ya akili

Watu waliowahi kuwa na matatizo kama:

• Sonona

• Magonjwa ya wasiwasi

wanaweza kuwa na uwezekano mkubwa wa kupata Ugonjwa wa Msongo wa mawazo baada ya ajali baada ya tukio la kutisha.

4. Kukosa msaada wa kijamii

Mtu ambaye hana msaada wa familia, marafiki au jamii baada ya tukio la ajali anaweza kuwa katika hatari kubwa ya kupata UMBA . Msaada wa kihisia mara nyingi husaidia kupunguza athari za tukio.

5. Kupitia matukio mengi ya kutisha

Watu ambao wamewahi kupitia matukio mengi ya kutisha katika maisha yao kama unyanyasaji, vita, au ajali nyingine wana hatari kubwa zaidi ya kupata UMBA.

6. Umri mdogo wakati wa tukio

Watoto na vijana wanaweza kuwa na hatari kubwa ya kupata ugonjwa wa Msongo wa mawazo baada ya ajali kwa sababu mfumo wao wa kukabiliana na msongo bado haujakomaa kikamilifu.

7. Matumizi ya pombe au dawa za kulevya

Baadhi ya watu hutumia pombe au dawa za kulevya ili kupunguza maumivu ya kihisia baada ya tukio la kutisha. Hata hivyo, matumizi haya yanaweza kuongeza hatari ya kupata UMBA.

8. Kupoteza mtu wa karibu katika ajali

Kupoteza ndugu au rafiki wa karibu katika tukio la ajali kunaweza kuongeza sana hatari ya kupata msongo wa mawazo baada ya tukio.

9. Kukosa uwezo wa kukabiliana na tukio

Watu wenye uwezo duni wa kukabiliana na msongo wa mawazo wanaweza kuwa katika hatari kubwa zaidi.

Namna ya kukabiliana na Msongo huu Nyumbani

Baadhi ya hatua zinaweza kusaidia mtu kupunguza dalili za ugonjwa wa msongo wa mawazo baada ya ajali akiwa nyumbani:

1. Kuzungumza na watu wa karibu

Kushirikisha hisia zako na familia au marafiki kunaweza kusaidia kupunguza msongo wa mawazo.

2. Kupata usingizi wa kutosha

Usingizi mzuri husaidia ubongo kupumzika na kupunguza mawazo ya tukio la kutisha.

3. Kufanya mazoezi ya mwili

Mazoezi kama kutembea au kufanya mazoezi mepesi yanaweza kusaidia kupunguza msongo wa mawazo.

4. Kujihusisha na shughuli zinazopunguza mawazo

Kusoma, kusikiliza muziki au kufanya shughuli za kupumzisha akili kunaweza kusaidia kupunguza kumbukumbu za tukio.

5. Kuepuka pombe na dawa za kulevya

Vitu hivi vinaweza kufanya dalili za msongo kuwa mbaya zaidi.

Wakati gani unapaswa kumuona Daktari?

Ni muhimu kumuona daktari au mtaalamu wa afya ya akili kama:

• dalili zinaendelea kwa zaidi ya mwezi

• unaota ndoto mbaya au kumbukumbu za tukio mara kwa mara

• unahisi hofu kali au wasiwasi mwingi

• unashindwa kufanya shughuli zako za kawaida

• unajitenga na familia au marafiki.

Matibabu ya ugonjwa wa msongo wa mawazo baada ya ajali yanaweza kujumuisha ushauri wa kisaikolojia, dawa za kupunguza msongo wa mawazo, na msaada wa kijamii.

Hitimisho

Msongo wa mawazo baad aya ajali ni hali ya kiafya inayoweza kutokea baada ya tukio la kutisha kama ajali. Vihatarishi kama ukali wa tukio, majeraha ya mwili, historia ya matatizo ya akili, na kukosa msaada wa kijamii vinaweza kuongeza uwezekano wa mtu kupata ugonjwa huu. Utambuzi na msaada wa mapema unaweza kusaidia kupunguza madhara ya muda mrefu ya tatizo hili.