Mzio wa mfumo wa juu wa hewa

Maelezo ya mgonjwa

Daktari habari za leo, mimi ni kijana mwenye umri wa miaka 24 na mfanyabiashara wa kati, nimekuwa nikiteseka na mafua sugu, kupiga chafya kila asubuhi, macho kuwasha na kutoa machozi kwa zaidi ya miaka minane. Dalili hizi huonekana zaidi ninapoamka, nikiwa kwenye vumbi, na wakati mwingine nahisi koo kukereketa au pua kuwasha sana kiasi cha kushindwa kulala. Licha ya kutumia dawa za dukani mara kwa mara kama Piriton, dalili hujirudia kila siku. Hali hii imenichosha, naomba msaada wako.

Majibu

Kwa mujibu wa dalili na historia mgonjwa hii inaendana kwa kiasi kikubwa na tatizo la mzio wa mfumo wa juu wa hewa.

Aleji(mzio) ya mfumo wa hewa (inayojulikana pia kama mafua ya mzio ni hali inayotokea pale ambapo mfumo wa kinga ya mwili unapokosea kuitambua vikereketa visivyo na madhara (kama vumbi, chavua, manyoya ya wanyama au ukungu) kuwa hatari, na hivyo kutoa mwitikio wa kinga unaosababisha dalili mbalimbali za usumbufu kwenye njia ya hewa ya juu.

Mzio huu huathiri mamilioni ya watu duniani na ni chanzo kikuu cha mafua ya mara kwa mara, chafya, kuwashwa kwa pua na macho, pamoja na kukohoa. Katika baadhi ya watu, huambatana pia na pumu (asthma).

Visababishi

Mwili unapokutana na kiamsha mzio, mfumo wa kinga huzalisha kemikali kama histamine ambazo husababisha uvimbe, muwasho na uzalishaji wa ute mwingi. Visababishi vikuu ni:

• Vumbi la ndani ya nyumba (hasa vumbi la godoro, mito, makochi)

• Chavua za maua

• Manyoya ya wanyama wa kufugwa kama paka na mbwa

• Ukungu na fangasi kwenye kuta au maeneo yenye unyevunyevu

• Manukato yenye harufu kali

• Moshi wa sigara

• Mabadiliko ya ghafla ya hali ya hewa (baridi au joto)

Aina za mzio wa mfumo wa hewa

1. Aleji ya msimu  – Hutokea wakati wa msimu wa chavua (kama vile kipindi cha machipuko).

2. Aleji ya kudumu – Hujitokeza mwaka mzima kutokana na vitu kama vumbi au manyoya.

Dalili za mzio wa mfumo wa hewa

Dalili hutofautiana kati ya mtu na mtu, lakini kawaida ni:

• Kupiga chafya nyingi mfululizo

• Mafua yasiyoisha, yanayotiririka kama maji

• Kuwashwa kwa pua na macho

• Kukohoa hasa wakati wa usiku au asubuhi

• Kuwashwa koo la juu na wakati mwingine kizunguzungu

• Kufura kwa pua au kuziba puani

• Uchovu wa mwili au hisia za kuwa mgonjwa kila wakati

Dalili hizi huweza kuathiri maisha ya kila siku, usingizi na uwezo wa kufanya kazi au kusoma.

Vipimo na uchunguzi

Daktari anaweza kufanya uchunguzi wa kawaida na kupendekeza vipimo kama:

• Kipimo cha alajei kwenye ngozi – kupima mzio kwa kuchoma kwenye ngozi kiamsha mzio.

• Kipimo cha damu kutambua kiamsha mzio – kipimo cha damu kuangalia aina za mzio

• Kipimo cha ute puani – kuchunguza seli za aleji kwenye ute wa pua

• Kipimo cha uwezo wa mapafu – kupima uwezo wa mapafu kwa wanaopata pumu pia

Matibabu

Lengo la matibabu ni kupunguza dalili, kuboresha maisha, na kuzuia madhara ya muda mrefu:

1. Dawa za kupunguza athari za aleji:

• Antihistamines kama Loratadine, Cetirizine – hupunguza chafya na kuwashwa

• Korticosteroid za kupuliza puani kama Fluticasone, Mometasone – hupunguza uvimbe wa pua

• Vizibua pua(kwa muda mfupi tu) – kusaidia kuzibua pua

• Leukotriene receptor antagonist (kwa walio na pumu) kama Montelukast

2. Tiba ya muda mrefu

Kuchoma sindano au kutumia vidonge vya mzio kwa kiasi kidogo kwa muda mrefu ili kuzoeza mwili kutoitikia

Njia za kujikinga

• Fua mashuka, mito na pazia mara kwa mara kwa maji ya moto

• Epuka kuweka mazulia au vitu vinavyokusanya vumbi ndani ya chumba

• Weka hewa safi kwa kufungua madirisha kila siku

• Epuka kutumia manukato au sabuni zenye harufu kali

• Jifunze kuchunguza mazingira yanayokuchochea na kuyaepuka

• Vaa barakoa (barakoa) wakati wa kufanya usafi au kukaa kwenye mazingira ya vumbi

Wakati gani wa kumwona daktari haraka?

Mara moja mwelekeze mgonjwa hospitalini kama:

• Anashindwa kupumua vizuri

• Ana kikohozi kikali au kubanwa kifua mara kwa mara

• Ana homa, maumivu ya uso au maambukizi ya sinus yanayojirudia

• Aleji imeathiri usingizi au maisha ya kila siku kwa kiwango kikubwa

• Dawa za kawaida hazisaidii tena

Hitimisho

Aleji ya mfumo wa hewa ni hali ya muda mrefu lakini inayoweza kudhibitiwa vizuri kwa utambuzi wa mapema, matumizi sahihi ya dawa, na kuzingatia kinga ya mazingira. Usikubali mafua na chafya zikupokonye maisha – pata ushauri na tiba sahihi kutoka kwa wataalamu.