Kukauka kwa uke

Estrogen huweka kuta za uke kuwa nene, laini na zenye ute. Estrogen ikishuka, kuta huwa nyembamba, kavu na kuchubuka kwa urahisi – hali inayoitwa genitourinary syndrome of menopause (GSM).

Ni tatizo la kawaida lakini wanawake wengi huona aibu kuliongelea. Linatibika.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Baada ya komahedhi, taratibu – estrogen kupungua; soma Komahedhi.

• Wakati wa kunyonyesha – homoni ya maziwa hushusha estrogen; hurudi baada ya kuacha.

• Wakati wa tendo tu – msisimko usiotosha, msongo, matatizo ya mahusiano.

• Tangu uanze vidonge, sindano au dawa – uzazi wa mpango, dawa za mzio, dawa za huzuni, dawa za saratani ya titi.

• Pamoja na kuwasha, uchafu – maambukizi; soma Uke kutoa usaha.

• Kabla ya miaka 40 – hedhi kukoma mapema.

Visababishi

• Komahedhi.

• Kunyonyesha na baada ya kujifungua.

• Uzazi wa mpango wa homoni (hasa sindano ya depo).

• Upasuaji wa kuondoa ovari.

• Matibabu ya saratani – mionzi, dawa.

• Dawa za mzio, za huzuni.

• Sabuni, kuosha ndani ya uke, dawa za kienyeji za kukausha uke.

• Msisimko usiotosha, msongo.

• Kisukari.

• Uvutaji sigara.

• Sjögren syndrome.

Dalili zinazoambatana

• Maumivu wakati wa tendo – soma Maumivu ya uke wakati wa kujamiiana.

• Kuwasha na kuungua.

• Damu kidogo baada ya tendo.

• Kukojoa mara kwa mara na UTI zinazorudi.

• Kupungua hamu ya tendo.

Dalili za hatari

Onana na daktari ukiwa na:

• Damu ukeni baada ya komahedhi.

• Vidonda au mabaka meupe ukeni au kwenye mashavu ya uke.

• UTI zinazorudi.

• Maumivu yanayokuzuia tendo.

Vipimo

• Uchunguzi wa uke.

• Kipimo cha mkojo.

• Kipimo cha uchafu – maambukizi.

• Homoni – kwa wanawake chini ya 45 wenye hedhi kukoma.

• Sukari.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Vilainishi vyenye maji au silicone – wakati wa tendo.

• Vimiminika vya uke (vaginal moisturisers) – mara 2 hadi 3 kwa wiki, si wakati wa tendo tu.

• Estrogen ya ukeni kwa kiasi kidogo (cream, kidonge cha ukeni) – kwa komahedhi; salama kwa wengi, kwa ushauri wa daktari.

• Muda wa kutosha wa maandalizi kabla ya tendo.

• Acha sabuni ukeni, kuosha ndani ya uke na dawa za kukausha uke.

• Badilisha njia ya uzazi wa mpango kama inaleta tatizo – kwa ushauri.

Kinga

• Usioshe ndani ya uke.

• Epuka dawa za kienyeji za kukausha au kubana uke – zinaharibu kuta za uke na kuongeza hatari ya VVU.

• Acha sigara.

• Tendo la ndoa la mara kwa mara husaidia mzunguko wa damu ukeni.

Lini umwone daktari

• Ukavu unaodumu na kuleta maumivu.

• Ukavu unaoathiri mahusiano.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara