Maumivu ya mkono

Maelezo ya jumla

Mkono una mkono wa juu (bega hadi kiwiko), mkono wa mbele au kigasha (kiwiko hadi kifundo) na kiganja. Mifupa, misuli, kano, neva na mishipa ya damu katika maeneo haya yote vinaweza kuleta maumivu.

Makala hii ni mwongozo wa jumla. Kwa maelezo zaidi soma Maumivu ya mkono wa juu, Maumivu kwenye mkono wa mbele na Maumivu ya bega na mgongo wa juu.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Baada ya kuanguka au ajali, mkono kuvimba au kubadilika umbo – kuvunjika au kuteguka.

• Baada ya kazi ya kurudia (kuchapa, kulima, kufua) – misuli na kano.

• Ganzi na kuwaka moto vidoleni, zaidi usiku – neva kubanwa kwenye kifundo (carpal tunnel).

• Yanashuka kutoka shingoni, ganzi – neva ya shingo kubanwa.

• Mkono wa kushoto, kifua kubana, jasho – moyo.

• Mkono mzima kuvimba, kuwa mwekundu au bluu – damu kuganda kwenye mshipa.

• Kuwaka moto upande mmoja, kisha vipele – mkanda wa jeshi.

Visababishi

• Misuli kuvutika na kutumika kupita kiasi.

• Kano kuvimba – kiwiko cha mchezaji tenisi, kifundo.

• Kuvunjika – mkono, kifundo, fupakola.

• Kuteguka bega au kiwiko.

• Neva kubanwa – carpal tunnel, shingo; nyuropathi ya pembezoni kwa kisukari.

• Maungio – baridi yabisi, gauti, uchakavu.

• Shambulio la moyo na angina.

• Damu kuganda kwenye mshipa wa mkono.

• Maambukizi ya ngozi na jipu.

• Selimundu.

Dalili zinazoambatana

• Ganzi, kuwaka moto, kuchomwa na sindano.

• Udhaifu wa kushika vitu.

• Kuvimba na wekundu.

• Ukakamavu wa maungio.

• Shingo kuuma – neva ya shingo.

• Maumivu ya kifua – moyo.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na:

• Maumivu ya mkono pamoja na kifua kubana, jasho, kichefuchefu, kupumua kwa shida – soma Maumivu ya kifua yanayoanzia shingoni.

• Mkono kulegea ghafla au uso kupinda – kiharusi.

• Baada ya ajali, mkono kubadilika umbo au kushindwa kusogeza.

• Mkono kuvimba ghafla na kuwa bluu au mwekundu.

• Mkono kuwa baridi, mweupe na kufa ganzi.

• Jeraha lenye usaha, wekundu unaosambaa na homa.

Vipimo

• Uchunguzi wa mkono, shingo na neva.

• X-ray – kwa jeraha.

• ECG – kwa dalili za moyo.

• Ultrasound ya mishipa – kwa kuvimba.

• Kipimo cha neva (nerve conduction) – kwa ganzi ya muda mrefu.

• Damu – sukari, asidi ya uric, RF.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Jeraha jipya – pumzisha mkono, barafu iliyofungwa kitambaa dakika 15 hadi 20 mara kadhaa kwa siku, funga bandeji ya kubana kidogo, inua mkono juu.

• Misuli na kano – kupumzisha kazi ya kurudia, dawa za maumivu kwa muda mfupi, mazoezi ya kunyoosha, physiotherapy.

• Carpal tunnel – kifaa cha kushikilia kifundo usiku (splint), sindano ya steroid au upasuaji mdogo.

• Kuvunjika – kunyooshwa na kuwekwa POP au upasuaji; soma Mfupa kutounga au kuunga vibaya.

• Moyo, damu kuganda, maambukizi – matibabu ya hospitali.

Kinga

• Pumzika na nyoosha mikono unapofanya kazi ya kurudia.

• Tumia vifaa sahihi vya kazi.

• Dhibiti kisukari.

• Epuka kuanguka – hasa wazee.

Lini umwone daktari

• Maumivu yanayodumu zaidi ya wiki 2.

• Ganzi ya vidole ya kila usiku.

• Udhaifu wa kushika vitu.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara