Vipele mgongoni

Vipele mgongoni mara nyingi ni chunusi za mgongo, folikulaitisi (vinyweleo kuvimba), vipele vya jasho na fangasi wa ngozi (pityriasis versicolor, folikulaitisi ya fangasi), hasa kwa watu wanaotoka jasho jingi na kuvaa nguo zinazobana. Mzio, ukurutu, mkanda wa jeshi na kwa wenye VVU, folikulaitisi ya eosinofili pia husababisha. Vipele vinavyouma sana, vyenye usaha mwingi, vilivyoenea na homa, au visivyopona, vinahitaji mtoa huduma.

Mgongo una tezi nyingi za mafuta na jasho, na mara nyingi hufunikwa na nguo, jambo linalofanya vinyweleo kuziba na fangasi kukua.

Kujikuna au kubana vipele mgongoni huleta makovu na madoa meusi, hasa kwa ngozi nyeusi.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Vipele vyekundu na vyeupe vya usaha, vichwa vyeusi, vijana – chunusi.

• Vipele vidogo vyenye usaha kwenye kila kinyweleo, vinawasha – folikulaitisi ya bakteria au fangasi.

• Vipele vidogo sana vinavyowasha, baada ya joto na jasho – vipele vya jasho.

• Mabaka meupe au kahawia yenye magamba madogo, yanaonekana zaidi baada ya jua – fangasi (pityriasis versicolor, "ba-nyeupe").

• Kundi la malengelenge upande mmoja, maumivu ya kuwaka moto – mkanda wa jeshi.

• Uvimbe mkubwa mwekundu wenye usaha unaouma – jipu.

• Vipele vyenye usaha vinavyowasha sana kwa mwenye VVU – folikulaitisi ya eosinofili.

Visababishi

• Chunusi – homoni, mafuta, urithi.

• Jasho na nguo zinazobana au za nailoni.

• Kutooga baada ya mazoezi au kazi.

• Fangasi.

• Bakteria (Staphylococcus).

• Mzio wa sabuni au dawa.

• Steroids na baadhi ya dawa – chunusi za steroid.

• Mkanda wa jeshi.

• VVU.

Dalili zinazoambatana

• Kuwasha.

• Madoa meusi baada ya vipele.

• Makovu au keloidi.

• Vipele kifuani na usoni – chunusi.

• Homa – maambukizi.

Dalili za hatari

Onana na mtoa huduma mapema ukiwa na:

• Uvimbe mkubwa unaouma, wekundu unaoenea au homa.

• Malengelenge yenye maumivu upande mmoja.

• Vipele vilivyoenea ghafla baada ya dawa mpya.

• Vipele visivyopona baada ya wiki 4 hadi 6 za matunzo.

Vipimo

• Uchunguzi wa ngozi.

• Kukwangua ngozi kupima fangasi.

• Kipimo cha usaha – kwa majipu yanayorudi.

• VVU, sukari – kwa vipele vinavyorudi.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Chunusi – sabuni au jeli zenye benzoyl peroxide au salicylic acid; kwa chunusi kali, dawa za kumeza kwa ushauri.

• Folikulaitisi ya bakteria – sabuni ya kuua vijidudu, cream ya antibiotiki.

• Fangasi – shampoo ya fangasi (ketoconazole, selenium) kama sabuni mgongoni kwa siku kadhaa, au cream; vidonge kwa wanaohitaji.

• Vipele vya jasho – kupoa, nguo za pamba, kuoga.

• Mkanda wa jeshi – dawa za kuzuia virusi ndani ya siku 3.

• Usibane vipele.

Kinga

• Oga baada ya kutoka jasho.

• Vaa nguo za pamba zisizobana.

• Badilisha mashuka kila wiki.

• Usitumie mafuta mazito mgongoni.

• Usishirikiane taulo.

Lini umwone daktari

• Vipele vinavyorudi mara kwa mara.

• Vipele vinavyoacha makovu.

• Mabaka yanayoenea.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara