Mwandishi:
Dkt. Sospeter M, MD
Mhariri:
Dkt. Lugonda B, MD
Imeboreshwa:
24 Januari 2026, 03:39:54
Dawa Codeine
Codeine ni dawa ya kundi la opioid (Dawa ya maumivu jamii ya opiate) inayotumika kupunguza maumivu ya wastani, kupunguza kikohozi kikavu, na wakati mwingine kama sehemu ya dawa kali za kuchochea kuharisha. Mara nyingi Codeine hutolewa ikiunganishwa na Paracetamol au dawa nyingine ili kuongeza ufanisi wa kutuliza maumivu.
Codeine hubadilishwa mwilini (hasa kwenye ini) kuwa morphine, ambayo ndiyo hutoa athari kuu ya kupunguza maumivu.
Fomu za Codeine zinazopatikana
Kidonge (Codeine phosphate au Codeine sulfate)
Maji (Sirapu) (hasa kwa kikohozi)
Mchanganyiko na Paracetamol (mf. Paracetamol + Codeine)
Katika vituo vingi vya afya, matumizi ya Codeine hudhibitiwa kwa ukaribu kutokana na hatari ya utegemezi.
Majina mengine ya codeine
Codeine phosphate
Codeine sulfate
Co-codamol (Codeine + Paracetamol)
Robitussin AC
Codalgin
Matumizi ya Codeine
Maumivu ya kiasi cha wastani (hasa baada ya upasuaji mdogo)
Kikohozi kikavu kisicho na makohozi
Maumivu yasiyopungua kwa Paracetamol peke yake
Kupunguza maumivu kwa wagonjwa wa magonjwa sugu (kwa muda mfupi na chini ya uangalizi)
Rangi ya Kidonge cha Codeine
Vidonge vya Codeine vinaweza kuwa:
Nyeupe
Krimu
Njano hafifu
Rangi hutofautiana kulingana na kampuni iliyotengeneza dawa.
Maudhi ya Codeine
Maudhi ya kawaida
Usingizi mzito
Kizunguzungu
Kichefuchefu na kutapika
Haja ngumu (konstipesheni)
Kukosa hamu ya kula
Kinywa kukauka
Maudhi makubwa (Madhara)
Kupumua kwa shida (kupungua kwa upumuaji)
Kushuka kwa shinikizo la damu
Kuchanganyikiwa
Kutegemea dawa (uraibu wa dawa)
Degedege (hasa kwa dozi kubwa)
Kukosa fahamu
Tahadhari muhimu kabla ya kutumia Codeine
Tumia Codeine kwa umakini kwa wagonjwa wenye:
Pumu ya kifua au magonjwa ya mapafu
Ugonjwa wa ini au figo
Historia ya utegemezi wa dawa za kulevya
Shinikizo la chini la damu
Wazee (hatari ya usingizi na kuanguka)
Epuka kutumia pamoja na pombe au dawa za usingizi (benzodiazepines).
Katazo la matumizi (Marufuku)
Codeine hairuhusiwi kutumiwa kwa:
Watoto chini ya miaka 12
Watoto waliopata upasuaji wa tonses/adenoid
Wagonjwa wenye upungufu mkali wa kupumua
Wagonjwa waliowahi kupata mzio wa opioid
Matumizi ya Codeine wakati wa ujauzito
Codeine haipendekezwi wakati wa ujauzito, hasa katika miezi ya mwisho (Kipindi cha tatu cha ujauzito)
Inaweza kusababisha:
Mtoto kuzaliwa akiwa na utegemezi wa dawa(uraibu wa dawa)
Kupumua kwa shida kwa mtoto mchanga
Tumia tu kama faida ni kubwa kuliko hatari, chini ya usimamizi wa daktari
Matumizi ya Codeine wakati wa kunyonyesha
Codeine hupita kwenye maziwa ya mama
Kwa baadhi ya wanawake, hubadilishwa haraka kuwa morphine huongeza hatari kwa mtoto
Inaweza kusababisha:
Usingizi mwingi kwa mtoto
Kupumua polepole
Kifo (ingawa ni nadra)
Haipendekezwi kabisa kwa mama anayenyonyesha isipokuwa kwa uangalizi maalum wa kitabibu.
Endapo umesahau kunywa dozi ya Codeine
Kunywa dozi mara tu unapokumbuka
Ikiwa muda wa dozi inayofuata umekaribia, ruka dozi uliyosahau
Usiongeze dozi ili kufidia uliyosahau, hii ni hatari
Muhtasari
Codeine ni dawa ya opioid inayotumika kutuliza maumivu ya wastani na kikohozi kikavu lakini ina hatari ya utegemezi na maudhi makubwa. Inapaswa kutumiwa kwa uangalizi wa daktari, hasa kwa wajawazito, wanaonyonyesha na watoto.
Maswali yaliyoulizwa mara kwa mara na majibu yake
1. Je, Codeine ni dawa ya kulevya?
Ndiyo. Codeine ipo kwenye kundi la opioids na inaweza kusababisha utege-mezi wa mwili na akili iwapo itatumika bila mpangilio au kwa muda mrefu.
2. Kwa nini Codeine haipewi watoto?
Watoto wengine hubadilisha Codeine haraka sana kuwa morphine, jambo linaloweza kusababisha kupumua kusimama ghafla, hali inayoweza kuua.
3. Je, Codeine inatibu chanzo cha maumivu?
Hapana. Codeine hutuliza maumivu tu, haitibu chanzo chake. Ndiyo maana sababu ya maumivu lazima itafutwe na kutibiwa.
4. Ni salama kutumia Codeine kwa muda mrefu?
Hapana. Matumizi ya muda mrefu huongeza hatari ya:
Utegemezi
Kupungua ufanisi (kutokana na mwili kuhimili dozi)
Maudhi ya mfumo wa kupumua
5. Je, Codeine inaweza kusababisha usingizi mkali?
Ndiyo. Ndiyo maana hairuhusiwi kuendesha gari au mashine nzito baada ya kuitumia.
6. Tofauti ya Codeine na Morphine ni ipi?
Codeine ni dawa dhaifu zaidi, lakini hubadilishwa mwilini kuwa morphine. Morphine ni kali zaidi na hutumiwa kwa maumivu makali.
7. Je, ninaweza kunywa Codeine na Paracetamol pamoja?
Ndiyo, mara nyingi huunganishwa. Lakini zingatia kiwango cha Paracetamol ili kuepuka sumu ya ini.
8. Dalili za overdose ya Codeine ni zipi?
Usingizi uliopitiliza
Kupumua polepole
Midomo kuwa ya bluu
Kupoteza fahamu
Hii ni dharura ya kitabibu.
9. Je, Codeine hufaa kwa kikohozi chenye makohozi?
Hapana. Codeine hutumika kwa kikohozi kikavu, sio kikohozi chenye makohozi mengi.
10. Nifanye nini kama nahitaji dawa ya maumivu mbadala wa Codeine?
Zipo chaguo salama zaidi kama:
Paracetamol
Ibuprofen
Diclofenac(kulingana na hali ya mgonjwa)
ONYO: Usitumie dawa yoyote bila ushauri wa daktari. Dawa zinaweza kuleta madhara mwilini na pia matumizi ya baadhi ya dawa pasipo ushauri na vipimo husababisha vimelea kuwa sugu dhidi ya dawa hiyo.
ULY clinic inakushauri kuwasiliana na daktari wako unapotaka kuchukua maamuzi yoyote yanayohusu afya yako.
Wasiliana na daktari/Mfamasia wa ULY clinic kwa ushauri na Tiba au kuandikiwa dawa kwa kupiga simu au Kubonyeza Pata tiba chini ya tovuti hii.
Imeandikwa:
24 Januari 2026, 03:39:54
Rejea za mada hii:-