Mwandishi:
Dkt. Sospeter M, MD
Mhariri:
Dkt. Lugonda B, MD
Imeboreshwa:
23 Januari 2026, 13:41:51
Dawa Tramadol
Tramadol ni mojawapo ya dawa zinazotumika sana Tanzania kutibu maumivu ya wastani hadi makali, hasa pale ambapo dawa za kawaida kama Paracetamol au Ibuprofen hazitoshi.Hata hivyo, Tramadol pia ni miongoni mwa dawa zinazotumiwa vibaya zaidi kutokana na kutokuelewa kazi yake, madhara yake na utegemezi unaoweza kujitokeza.
Makala hii ya ULY CLINIC inalenga:
Kuelimisha jamii kuhusu Tramadol kwa lugha rahisi na ya kitaalamu
Kuweka mipaka kati ya matumizi sahihi na matumizi hatarishi
Kuwa chanzo cha rejea kwa wagonjwa, wahudumu wa afya na waandishi wa makala za afya
Tramadol ni Dawa gani?
Tramadol ni dawa ya kupunguza maumivu (anajeziki) kutoka kundi la opioid dhaifu.
Kitaalamu:
Hufanya kazi kwenye mfumo wa neva (ubongo na uti wa mgongo)
Hupunguza namna ubongo unavyohisi maumivu
Tramadol haitibu chanzo cha ugonjwa, bali hupunguza maumivu tu.
Tramadol hutumika kutibu nini?
Tramadol hutumika kutibu:
Maumivu makali baada ya upasuaji
Maumivu ya ajali au majeraha
Maumivu sugu ya mgongo
Maumivu ya saratani
Maumivu ya viungo yasiyopungua kwa NSAIDs
Maumivu makali ya meno (kwa muda mfupi)
Si dawa ya homa ya kawaida au maumivu madogo.
Aina na Fomu za Tramadol
Tramadol hupatikana katika fomu zifuatazo:
Vidonge (Tembe/vidonge)
Maji (hasa kwa mazingira ya hospitali)
Sindano (hospitali pekee)
Dozi ya dawa hutofautiana kulingana na fomu na mgonjwa.
Tramadol inafanya kazi vipi mwilini?
Tramadol:
Huzuia maumivu kufika kwenye ubongo
Huongeza kemikali za ubongo (serotonin na noradrenaline) zinazopunguza hisia za maumivu
Ndiyo maana:
Inaweza kusaidia maumivu
Lakini pia inaweza kuathiri akili na hisia
Madhara ya Tramadol
Maudhi ya kawaida:
Kichefuchefu na kutapika
Kizunguzungu
Kusinzia
Kukosa choo
Kinywa kukauka
Madhara hatarishi:
Kupumua polepole
Degedege (hasa kwa dozi kubwa)
Kuchanganyikiwa
Utegemezi wa dawa (uraibu wa dawa)
Hatari huongezeka zaidi Tramadol ikitumiwa bila ushauri wa daktari.
Hatari ya utegemezi na matumizi mabaya
Tramadol inaweza kusababisha utegemezi, hasa:
Ikitumika kwa muda mrefu
Ikichukuliwa kwa dozi kubwa
Ikichanganywa na pombe au dawa zingine za usingizi
Tramadol si dawa ya kunywa kiholela.
Nani hapashwi kutumia Tramadol?
Tramadol haifai kwa:
Watu wenye historia ya degedege
Walevi wa pombe
Watu wenye matatizo makubwa ya ini au figo
Wanawake wajawazito (isipokuwa kwa maelekezo maalum)
Watoto bila usimamizi wa daktari
Mwingiliano wa Tramadol na dawa nyingine
Tramadol inaweza kuwa na mwingiliano mkali na:
Pombe
Diazepam na dawa za usingizi
Dawa za mfadhaiko/msongo wa mawazo
Dawa za degedege
Mchanganyiko huu unaweza kusababisha kupungua kwa upumuaji au kifo.
Matumizi ya Tramadol kwa mama mjamzito na anayenyonyesha
Tramadol kwa mwanamke Mjamzito
Tramadol haipendekezwi kutumiwa kiholela wakati wa ujauzito.
Kipindi cha kwanza na cha pili cha ujauzito: Inaweza kutumika tu pale daktari atakapoona faida ni kubwa kuliko hatari, kwa:
Dozi ndogo
Muda mfupi
Uangalizi wa karibu wa kitaalamu
Kipindi cha tatu cha ujauzito: Tramadol haipendekezwi, kwa sababu inaweza:
Kusababisha mtoto kuzaliwa akiwa na dalili za utegemezi wa dawa (neonatal withdrawal)
Kuathiri mfumo wa kupumua wa mtoto
Kuongeza hatari ya matatizo wakati wa kujifungua
ULY CLINIC inasisitiza: Mjamzito asitumie Tramadol kwa hiari, hata kama maumivu ni makali.
Tramadol kwa Mama anayenyonyesha
Tramadol hupita kwenye maziwa ya mama kwa kiasi kidogo, lakini:
Inaweza:
Kumfanya mtoto asinzie sana
Kusababisha kupumua polepole kwa mtoto (hatari zaidi)
Kwa sababu hiyo:
Haipendekezwi kwa matumizi ya muda mrefu kwa mama anayenyonyesha
Ikiwa italazimika:
Tumia dozi ndogo
Kwa muda mfupi
Chini ya uangalizi wa daktari
Ikiwa kuna mbadala salama zaidi (mf. Paracetamol), hupewa kipaumbele.
Namna sahihi ya kutumia Tramadol
Tumia kwa dozi uliyoelekezwa
Usiongeze dozi bila ushauri
Usitumie kwa muda mrefu bila tathmini
Usichanganye na pombe
Wasiliana na daktari kama maumivu hayapungui
Nifanye nini nikisahau dozi ya Tramadol?
Ikiwa umesahau kutumia dozi ya Tramadol:
Tumia dozi mara tu unapokumbuka, kama bado kuna muda wa kutosha kabla ya dozi inayofuata
Usitumie dozi mbili kwa wakati mmoja ili kufidia uliyosahau
Kama muda wa dozi inayofuata uko karibu, ruka dozi uliyosahau na endelea na ratiba ya kawaida
Maswali yaliyoulizwa mara kwa mara na majibu yake
1. Je, Tramadol ni dawa kali?
Ndiyo. Ni opioid dhaifu lakini bado ni dawa kali inayohitaji tahadhari.
2. Je, Tramadol inatibu homa?
Hapana. Inapunguza maumivu, si homa.
3. Je, Tramadol inaweza kunifanya nizoe?
Ndiyo, hasa ikitumiwa vibaya au muda mrefu.
4. Naweza kunywa Tramadol bila cheti cha daktari?
Haipendekezwi. Ni dawa ya uangalizi maalum.
5. Tramadol na Paracetamol zinafanana?
Hapana. Tramadol ni kali zaidi na ina hatari zaidi.
6. Je, Tramadol inafaa kwa maumivu ya mgongo?
Inaweza kutumika kwa muda mfupi chini ya ushauri wa daktari.
7. Tramadol inaruhusiwa Tanzania?
Ndiyo, lakini chini ya udhibiti wa kitaalamu.
8. Nifanye nini nikisahau dozi?
Usiongeze dozi mara mbili. Endelea na ratiba.
9. Je, Tramadol inaruhusiwa kwa wazee?
Ndiyo, lakini kwa uangalizi mkubwa zaidi.
10. Nifanye nini nikihisi madhara?
Acha dawa na wasiliana na mtaalamu wa afya haraka.
ONYO: Usitumie dawa yoyote bila ushauri wa daktari. Dawa zinaweza kuleta madhara mwilini na pia matumizi ya baadhi ya dawa pasipo ushauri na vipimo husababisha vimelea kuwa sugu dhidi ya dawa hiyo.
ULY clinic inakushauri kuwasiliana na daktari wako unapotaka kuchukua maamuzi yoyote yanayohusu afya yako.
Wasiliana na daktari/Mfamasia wa ULY clinic kwa ushauri na Tiba au kuandikiwa dawa kwa kupiga simu au Kubonyeza Pata tiba chini ya tovuti hii.
Imeandikwa:
23 Januari 2026, 13:41:51
Rejea za mada hii:-