Mpungate ni nini?

Mpungate, pia hujulikana kama dungusi kakati, ni tunda linalozalishwa na mmea wa jamii ya mikakti. Kwa Kiingereza huitwa prickly pear au Indian fig. Tunda lina umbo linalofanana na yai, urefu wa takribani sentimita 5–10, na ngozi nene yenye vijinyundo vinavyoweza kuwa na miiba midogo sana.

Ngozi yake inaweza kuwa ya njano, machungwa, waridi, magenta au nyekundu kulingana na aina. Ngozi haipaswi kuliwa, lakini nyama ya ndani ni tamu kwa kiasi, yenye maji mengi na harufu nzuri, na huwa na mbegu nyingi ndogo zinazoweza kuliwa.

Familia: Cactaceae

Jina la kisayansi: Opuntia ficus-indica

Majina ya kawaida: Mpungate, Prickly pear, Indian fig, nopal, nopalitos, Sharon’s fruit

Mpungate ni chanzo kizuri cha vitamini C, magnesiamu na nyuzi lishe.

Husaidia kupata vitamini C

Mpungate ina kiasi kizuri cha vitamini C, kirutubisho muhimu kwa utendaji wa kawaida wa mfumo wa kinga. Vitamini C pia hushiriki katika utengenezaji wa kolajeni na husaidia ufyonzwaji wa chuma kutoka kwenye vyakula vya mimea.

Tunda moja lina takribani 14 mg za vitamini C.

Ina magnesiamu kwa kiasi kizuri

Mpungate ni chanzo kizuri cha magnesiamu, madini yanayohusika katika kazi nyingi za mwili, ikiwa ni pamoja na utendaji wa kawaida wa misuli na mfumo wa neva, pamoja na michakato ya kuzalisha nishati.

Tunda moja lina takribani 88 mg za magnesiamu.

Husaidia mfumo wa chakula

Mpungate ina nyuzi lishe kwa kiasi kizuri. Nyuzi husaidia utendaji wa kawaida wa mfumo wa chakula na kuongeza ujazo wa kinyesi.

Tunda moja lina takribani gramu 4 za nyuzi lishe, hivyo linaweza kuchangia katika kuongeza ulaji wa nyuzi katika mlo.

Ina maji mengi na nishati ya wastani

Mmpungate ina takribani 88% ya maji, hivyo huchangia maji yanayopatikana kupitia chakula. Tunda moja lina takribani 42 kcal, pamoja na gramu 10 za kabohaidreti.

Hivyo, linaweza kuliwa kama sehemu ya mlo wenye uwiano bila kutoa kiasi kikubwa cha nishati.

Ina kemikali za mimea zenye uwezo wa kufanya kazi kama antioksiidanti

Mpungate ina kemikali mbalimbali za mimea, ikiwa ni pamoja na misombo inayoweza kufanya kazi kama antioksidanti. Antioxidanti husaidia kulinda seli dhidi ya uharibifu unaohusishwa na molekuli zisizo imara mwilini.

Kiasi na aina ya kemikali hizi hutofautiana kulingana na aina ya tunda, rangi na kiwango cha ukomavu.

Hutoa potasiamu na kalisiamu

Mpungate ina potasiamu na kalisiamu, pamoja na fosforasi na magnesiamu. Tunda moja lina takribani 227 mg za potasiamu na 58 mg za kalishiamu.

Potasiamu huchangia utendaji wa kawaida wa misuli na mfumo wa neva, wakati kalishiamu ni muhimu kwa afya ya mifupa na meno.

Viinirishe vinavyopatikana kwenye Mpungate

• Maji

• Kabohaidreti

• Nyuzi lishe

• Protini

• Mafuta

• Vitamini C

• Vitamini B2 (riboflavin)

• Vitamini B6

• Folate

• Vitamini A

• Potasiamu

• Magnesiamu

• Kalisiamu

• Fosforasi

• Kemikali za mimea

• Antioksidanti

Viinirishe vinavyopatikana kwenye Mpungate mmoja, mbichi (gramu 103)

• Nishati = 42 kcal

• Maji = 88%

• Mafuta = 1 g

• Kabohaidreti = 10 g

• Protini = 1 g

• Nyuzi lishe = 4 g

• Kalishiamu = 58 mg

• Chuma = 0 mg

• Zinki = 0 mg

• Manganese = Haijapatikana

• Potasiamu = 227 mg

• Magnesiamu = 88 mg

• Fosforasi = 25 mg

Vitamini zinazopatikana kwenye Mpungate mmoja

• Vitamini A = 5 RE

• Vitamini C = 14 mg

• Vitamini B1 (thiamin) = 0 mg

• Vitamini B2 (riboflavin) = 0.1 mg

• Vitamini B3 (niacin) = 0 mg

• Vitamini B6 = 0.1 mg

• Vitamini B9 (folate) = 6 μg

• Vitamini E = 0 mg

Aina za Mpungate

Jenasi Opuntia lina hadi takribani aina 1,000, nyingi zikiwa na matunda yanayoweza kuliwa. Hata hivyo, aina zinazolimwa zaidi kwa ajili ya chakula ni za spishi Opuntia ficus-indica.

Aina za mpungate zinaweza kutofautiana katika rangi ya ngozi na nyama, ambazo zinaweza kuwa njano, machungwa, waridi, nyekundu au zambarau-kiza.

Mpungate ilitokea wapi?

Mimea ya jenasi Opuntia inaaminika kuwa ilitokea hasa Mexico ya Kati na maeneo ya Karibiani. Tangu zamani, jamii za asili za Amerika zilitumia matunda yaliyoiva na sehemu changa za mmea kama chakula.

Baadaye mmea ulipelekwa Hispania na kusambaa katika maeneo mengine ya dunia. Leo mmpungate hulimwa katika maeneo mengi yenye hali ya hewa ya joto na wastani.

Mmea huu hustahimili joto na ukame, na unaweza kuishi kwa muda mrefu bila maji mengi. Sehemu zake bapa zenye umbo la mviringo hufanya kazi kama majani na pia huhifadhi maji.

Jinsi ya kuchagua na kula mpungate

Ingawa mmpungate unaouzwa kibiashara mara nyingi huwa tayari umeondolewa miiba, ni muhimu kuwa mwangalifu unapoushika. Ikiwa miiba bado ipo, iondolewe kwa uangalifu kabla ya kushika tunda moja kwa moja.

Ngozi inapaswa kumenywa kabla ya kula. Tunda lililoiva huwa linatoa mfinyo kidogo linapobanwa kwa upole.

Mmpungate unaweza kuliwa pamoja na maji ya limau au ndimu, kukatwa vipande na kuongezwa kwenye mtindi au dessert, au kusagwa kutengeneza jamu na michuzi.

Sehemu nyingine za mmea hutumika kama chakula

Mbali na tunda, sehemu changa bapa za mmea zinazojulikana kama nopales zinaweza kutumika kama mboga. Zinaweza kukatwa na kupikwa kwa kuchemshwa, kuanikwa mvuke au kuongezwa kwenye vyakula kama supu, saladi na omeleti.

Tahadhari

Miiba midogo ya mmpungate inaweza kuchoma ngozi, hivyo tunda linapaswa kushikwa kwa uangalifu na ngozi kuondolewa kabla ya kuliwa.

Mbegu zake ndogo zinaweza kuliwa, lakini kwa baadhi ya watu zinaweza kuwa ngumu kusaga. Kula kiasi kikubwa kwa wakati mmoja kunaweza pia kuongeza ulaji wa nyuzi na kusababisha usumbufu wa mfumo wa chakula kwa baadhi ya watu.

Hitimisho

Mpungate (dungusi kakati) ni tunda lenye maji mengi na chanzo kizuri cha vitamini C, magnesiamu, nyuzi lishe na potasiamu, pamoja na kemikali za mimea zenye uwezo wa kufanya kazi kama antioksidanti. Kulila kwa kiasi baada ya kuondoa ngozi na miiba kunaweza kuongeza virutubisho muhimu katika mlo wenye uwiano.