Chunusi mithiri ya keloidi nyuma ya shingo hufahamika pia kama Acne Keloidalis Nuchae (AKN) ni hali ya ngozi inayoambatana na vipele vidogo vinavyofanana na chunusi vinavyoota kwenye mashina ya nywele, hasa nyuma ya shingo au kisogoni. Vipele hivi huweza kukua na kuungana, hatimaye kuwa makovu makubwa mithiri ya keloidi. Ingawa huitwa "keloidalis", vipimo vya histolojia huonyesha kuwa si keloidi halisi, bali ni muitikio wa kinga ya mwili dhidi ya majeraha au msuguano wa ngozi.

Dalili za AKN

• Vipele mithiri ya chunusi vinavyoota sehemu ya nyuma ya shingo au kisogoni

• Vipele huambatana na kuwasha, maumivu, au usaha

• Vinundu huweza kuendelea kuwa vikubwa na kuwa makovu

• Vinaibuka hasa baada ya kunyoa nywele fupi sana

Visababishi vya AKN

Chanzo halisi hakijulikani, lakini hali hii huamshwa na hali zifuatazo:

• ✂️ Kunyoa nywele fupi sana – husababisha majeraha kwenye mashina ya nywele

• 👕 Msuguano wa nguo, kola, helmeti au kofia – huchokoza ngozi

• 🔥 Hali ya joto na unyevunyevu – huongeza hatari ya uvimbe

• 💊 Dawa kama cyclosporine – zinazotumika kutibu baridi yabisi au kifafa

• 🧬 Mambo ya kurithi (kijeni) – yanahusishwa na aina ya ngozi

• 🦠 Maambukizi sugu ya ngozi – husababisha muendelezo wa uvimbe

Matibabu ya AKN

Matibabu huchaguliwa kulingana na hatua ya ugonjwa, ukubwa wa tatizo, na majibu ya matibabu ya awali. Yamegawanyika katika makundi yafuatayo:

1. Matibabu ya Dawa

Yanalenga kudhibiti maambukizi, kuondoa vipele, na kuzuia uendelezaji wa makovu.

A. Dawa za kupaka:

• Clindamycin 1% gel/solution – antibayotiki ya kuua bakteria

• Hydrocortisone cream 1% – kupunguza uvimbe na kuwasha

• Tretinoin gel – kusaidia upunguzaji wa seli zilizokufa na kupunguza nywele zinazoingia ndani

• Krimu za kuua fangasi– kama tatizo linaambatana na fangasi

B. Dawa za kumeza:

• Antibayotiki: kama doxycycline au minocycline – hutumika kwa muda mrefu kwa hali sugu

• Isotretinoin: kwa AKN kali sana na sugu (chini ya usimamizi wa daktari bingwa)

2. Matibabu yasiyo ya dawa

A. Sindano ya kortikosteroid

• Hupunguza ukubwa wa keloidi na uvimbe

• Hufanywa kliniki kila baada ya wiki 2–4

B. Upasuaji mdogo (Kutoboa na kuondoa usaa)

• Hufanyika kwa vinundu vyenye usaha mkubwa

• Husaidia kupunguza maumivu na kuharakisha uponyaji

C. Tiba ya mwanga wa leza (Nd:YAG au CO₂ Leza)

• Huchoma mashina ya nywele na kupunguza vinundu

• Husaidia kuzuia kurudi kwa tatizo

• Huambatana na gharama kubwa na hutolewa hospitali maalum

• Madhara madogo: ngozi kubadilika rangi, malengelenge au makovu

Matibabu ya nyumbani

1. Jikande kwa maji ya uvuguvugu mara kadhaa kwa siku ili kupunguza uvimbe na muwasho.

   • Changanya maji ya uvuguvugu na chumvi ya mezani (kijiko 1 kwa nusu kikombe)

2. Safisha eneo lenye tatizo mara 2 kwa siku kwa sabuni ya antibakteria

   • Tumia taulo safi kwa kugandamiza badala ya kufuta

3. Tumia mafuta ya antibayotiki (kama mupirocin) au losheni ya kulainisha ngozi

4. Epuka kutumia vifaa vya kunyolea vilivyotumika na wengine

5. Punguza au acha kunyoa nywele kabisa – hii imeonyeshwa kupunguza sana makali ya AKN

6. Usivae nguo yenye kola au inayobana sehemu ya nyuma ya shingo

Tahadhari na kinga

Ili kuzuia AKN kujitokeza au kurudi:

• Usikate nywele fupi sana

• Epuka helmeti au vazi linalosugua sana nyuma ya shingo

• Tumia mafuta yasiyoziba mashina ya nywele

• Safisha sehemu hiyo kwa upole bila kuchokoza ngozi

• Kula lishe bora, safisha ngozi vizuri, na epuka msongo wa mawazo unaoweza kuathiri ngozi

Wakati gani wa kuonana na daktari?

Onana na daktari haraka endapo:

• Kuna vinundu vingi vinavyouma au kujaa usaha

• Makovu yanakua au kusababisha hali ya aibu

• Tatizo linajirudia licha ya matibabu ya nyumbani

• Kuna historia ya matatizo ya ngozi sugu

Maswali yaliyoulizwa mara kwa mara