Ongezeko la ute ukeni wakati wa ujauzito mara nyingi ni sehemu ya kinga ya kawaida ya mwili na si ishara kwamba mtoto yuko hatarini. Mwili huongeza uzalishaji wa ute ili kusaidia kusafisha uke na kutengeneza mazingira yanayopunguza uwezekano wa bakteria kupanda kuelekea kwenye mfuko wa uzazi.

Ute huu pia husaidia kutengeneza kile kinachoitwa ute wa kizibo cha mlango wa kizazi (Kamasi kizibo cha mlango wa kizazi) ambao hufunga mlango wa kizazi wakati wa ujauzito na kusaidia kuzuia baadhi ya vijidudu kufikia mtoto.

Tatizo huwa pale ambapo ongezeko la ute linatokana na maambukizi au hali nyingine isiyo ya kawaida. Baadhi ya maambukizi ya uke yanaweza kuongeza hatari ya matatizo ya ujauzito ikiwa hayatatibiwa, ndiyo maana ni muhimu kutofautisha kati ya ute wa kawaida wa ujauzito na uchafu unaoashiria ugonjwa.

Kwa baadhi ya wanawake wajawazito, ute unaweza kuongezeka kiasi cha kufanya chupi kuwa na unyevunyevu mara kwa mara. Hii hutokea kwa sababu ya mabadiliko ya homoni na ongezeko la damu linalokwenda kwenye mfumo wa uzazi.

Hata hivyo, ute mwingi sana unapaswa kutathminiwa kulingana na muonekano wake na muda wa ujauzito. Katika miezi ya mwisho ya ujauzito, maji mengi yanayotoka ukeni yanaweza wakati mwingine kuchanganywa na kuvuja kwa maji ya uzazi (maji ya uzazi), ambayo si sawa na ute wa kawaida.

Mwanamke mjamzito anayehisi maji yanatoka mfululizo bila uwezo wa kuyazuia, hasa kabla ya muda wa kujifungua, anapaswa kupata uchunguzi hospitalini ili kuhakikisha kama ni ute wa kawaida au ni kuvuja kwa maji ya uzazi.

Kutokwa na uchafu pekee mara nyingi si ishara ya moja kwa moja ya mimba kuharibika. Wanawake wengi hupata ute wa kawaida wakati wote wa ujauzito bila tatizo lolote.

Hata hivyo, kama uchafu unaambatana na damu, hasa damu nyekundu inayoongezeka, maumivu makali ya tumbo la chini, maumivu ya mgongo, mikazo ya tumbo au kutoka kwa mabonge ya damu, hali hiyo inahitaji uchunguzi wa haraka.

Sababu ni kwamba baadhi ya dalili hizo zinaweza kuonekana katika matatizo mbalimbali ya ujauzito, ikiwemo tishio la mimba kutoka au matatizo mengine yanayohitaji uangalizi wa kitabibu. Uchunguzi wa daktari ndio unaoweza kutofautisha hali salama na hali inayohitaji matibabu.

Fangasi wa uke, ambao mara nyingi husababishwa na kuongezeka kwa fangasi aina ya Kandida, ni tatizo linalowapata wanawake wengi wakati wa ujauzito kutokana na mabadiliko ya homoni na mazingira ya uke.

Kwa kawaida fangasi wa uke hauleti madhara makubwa kwa mtoto akiwa tumboni kwa sababu mtoto amelindwa ndani ya mfuko wa uzazi. Tatizo kubwa huwa ni usumbufu kwa mama kama kuwashwa, kuungua, maumivu na ute mzito.

Hata hivyo, ni muhimu kutambua na kutibu tatizo hili kwa njia salama inayoshauriwa na mtaalamu wa afya. Baadhi ya dawa hazifai kutumiwa kiholela wakati wa ujauzito, hivyo mjamzito hapaswi kutumia dawa za uke au dawa za kumeza bila ushauri wa kitaalamu.

Ndiyo, baadhi ya wanawake wanaweza kuona mabadiliko madogo ya harufu ya uke wakati wa ujauzito kutokana na mabadiliko ya homoni, kuongezeka kwa ute na mabadiliko ya mazingira ya kawaida ya bakteria wanaoishi ukeni.

Mabadiliko madogo yasiyoambatana na dalili nyingine yanaweza kuwa sehemu ya kawaida ya ujauzito. Hata hivyo, harufu kali isiyo ya kawaida, hasa harufu ya samaki au kuoza, mara nyingi huonyesha kuwa kuna mabadiliko yanayohitaji kuchunguzwa.

Ni muhimu kuepuka kutumia sabuni zenye kemikali kali, dawa za kusafisha uke ndani (douching) au manukato ya uke kwa lengo la kuondoa harufu, kwa sababu vinaweza kuvuruga bakteria wazuri wa uke na kuongeza uwezekano wa maambukizi.

Si salama kutumia dawa za kuosha ndani ya uke wakati wa ujauzito bila ushauri wa mtaalamu wa afya.

Uke una mfumo wake wa kujisafisha kupitia ute wa kawaida na uwiano wa bakteria wazuri wanaosaidia kuzuia maambukizi. Kuosha ndani ya uke kunaweza kuondoa bakteria wanaolinda uke na kubadilisha mazingira yake.

Njia salama zaidi ni kusafisha sehemu ya nje ya uke kwa maji safi, kuvaa nguo za ndani zinazopitisha hewa na kutafuta uchunguzi ikiwa kuna harufu, kuwashwa, maumivu au mabadiliko yasiyo ya kawaida ya ute.

Ute wenye rangi ya njano unaweza kuhitaji uchunguzi, lakini si kila mabadiliko ya rangi yana maana sawa. Wakati mwingine ute unaweza kuonekana wa njano hafifu kutokana na kukauka kwenye chupi au kuchanganyika na mabaki madogo ya kawaida.

Lakini ute wa njano unaoendelea, hasa ukiwa mzito, wenye harufu mbaya, unaambatana na kuwashwa, maumivu wakati wa kukojoa au maumivu ya tumbo la chini unaweza kuashiria maambukizi.

Kwa sababu baadhi ya maambukizi wakati wa ujauzito yanaweza kuhitaji matibabu maalumu, mjamzito hapaswi kujitibu kwa kutumia dawa bila kujua chanzo cha tatizo.

Baada ya tendo la ndoa, baadhi ya wanawake wanaweza kuona ongezeko la ute au majimaji kutoka ukeni kutokana na mchanganyiko wa ute wa kawaida wa uke, majimaji ya mwanaume na mabadiliko ya msisimko wa uke.

Hali hii inaweza kuwa ya muda mfupi na si lazima iwe ishara ya ugonjwa.

Hata hivyo, kama baada ya tendo la ndoa kuna ute wenye harufu mbaya, kuwashwa, maumivu, damu au maumivu ya tumbo, ni muhimu kupata ushauri wa afya kwa sababu inaweza kuashiria maambukizi au tatizo jingine.

Hakuna ushahidi wa kisayansi unaothibitisha kuwa rangi, wingi au aina ya ute ukeni inaweza kutabiri kama mtoto ni wa kiume au wa kike.

Mabadiliko ya ute wakati wa ujauzito hutokana zaidi na homoni, mabadiliko ya mfumo wa uzazi na hali ya afya ya uke.

Jinsia ya mtoto huamuliwa na vinasaba na inaweza kujulikana kwa njia sahihi kupitia vipimo vya kitabibu vinavyofaa, si kupitia mabadiliko ya ute ukeni.

Mjamzito anapaswa kutafuta msaada wa kitabibu ikiwa uchafu ukeni unaambatana na dalili zinazoonyesha uwezekano wa tatizo.

Dalili zinazohitaji tathmini ni pamoja na damu kutoka ukeni, maumivu makali ya tumbo, homa, harufu kali isiyo ya kawaida, kuwashwa sana, maumivu wakati wa kukojoa, au ute mwingi wa majimaji unaotoka bila kukoma.

Kupata uchunguzi mapema husaidia kutambua na kutibu matatizo yanayoweza kuathiri afya ya mama au ujauzito. Si kila uchafu ukeni ni hatari, lakini mabadiliko yasiyo ya kawaida yanahitaji kutazamwa na mtaalamu badala ya kujitibu mwenyewe.

Wakati wa ujauzito, mabadiliko ya homoni yanaweza kusababisha ute ukeni kuongezeka na wakati mwingine mwanamke anaweza kugundua kuwa harufu ya ute imebadilika kidogo ukilinganisha na kabla ya ujauzito. Mabadiliko haya madogo yanaweza kutokea kwa sababu ya kuongezeka kwa estrojeni, kuongezeka kwa mtiririko wa damu kwenye uke na mabadiliko ya mazingira ya kawaida ya bakteria wanaoishi ukeni. Ute wa kawaida wa ujauzito mara nyingi huwa mweupe au kama maziwa, hauna harufu kali na hausababishi muwasho au maumivu.

Hata hivyo, uwepo wa harufu kwenye ute ukeni haupaswi kupuuzwa kabisa, hata kama harufu hiyo si kali sana. Kitu muhimu ni kutazama kama kuna mabadiliko mengine yanayoambatana nayo. Kwa mfano, harufu ya samaki, harufu kali isiyo ya kawaida, ute kubadilika kuwa wa kijivu, njano au kijani, ute kuwa mzito usio wa kawaida, kuwashwa, kuungua ukeni, maumivu wakati wa kukojoa au maumivu ya tumbo la chini vinaweza kuashiria maambukizi kama Vajinosisi ya bakteria (BV), fangasi au maambukizi ya zinaa.

Kwa hiyo, mjamzito mwenye ute wenye harufu ndogo lakini hana dalili nyingine anaweza asiwe na tatizo kubwa, lakini ni muhimu kufuatilia mabadiliko hayo na kuyataja wakati wa kliniki ya ujauzito. Ikiwa harufu inaongezeka, inaendelea kwa muda mrefu au inaambatana na dalili nyingine, ni vyema kufanyiwa uchunguzi ili kujua chanzo na kupata matibabu sahihi. Kutumia dawa za kuosha uke ndani au dawa za kuondoa harufu bila ushauri wa mtaalamu wa afya hakupendekezwi kwa sababu kunaweza kuvuruga uwiano wa bakteria wazuri wa uke na kuongeza hatari ya maambukizi.