Dalili na viashiria vya magonjwa mbalimbali

Damu nyekundu kwenye choo, kwenye karatasi au chooni mara nyingi hutoka njia ya haja kubwa – bawasiri au mpasuko (fissure) – hasa baada ya choo kigumu. Damu iliyochanganyika na choo, pamoja na kamasi, kuharisha au maumivu ya tumbo inaweza kuwa amiba, shigella au vidonda vya utumbo mpana. Kwa mtu zaidi ya miaka 40, damu pamoja na mabadiliko ya choo au kupungua uzito inahitaji uchunguzi wa saratani ya utumbo mpana. Choo cheusi kama lami ni damu ya juu (tumbo).

Kuwashwa mwili mzima mara nyingi hutokana na ngozi kavu, mzio, upele wa kuambukiza (skabizi), ukurutu au kuumwa na wadudu. Kuwasha bila vipele kwa muda mrefu kunaweza kuashiria ugonjwa wa ini, figo, tezi ya shingo, upungufu wa madini chuma, VVU au, mara chache, saratani ya damu. Kuwasha kunakoambatana na uso kuvimba au kupumua kwa shida ni dharura.

Vipele mwilini (rash) vina visababishi vingi: mzio wa vyakula, dawa au sabuni; maambukizi ya virusi kama tetekuwanga, surua na dengue; fangasi; skabizi; vipele vya jasho; ukurutu; na kwa wenye VVU vipele vya muwasho. Vipele vinavyoambatana na homa kali, vipele vya damu visivyofifia ukibonyeza, malengelenge na ngozi kubanduka, au uso kuvimba ni dharura.

Kuwashwa ukeni na kwenye mashavu ya uke mara nyingi husababishwa na fangasi (uchafu mweupe mzito kama maziwa mgando), trichomonas, mzio au muwasho wa sabuni, pedi, kondomu au manukato, na ukavu wa uke baada ya komahedhi au wakati wa kunyonyesha. Herpes huleta kuwasha na malengelenge. Kuwasha kwa muda mrefu kwa mwanamke mzima na mabaka meupe kunahitaji uchunguzi.

Hedhi kuchelewa mara nyingi ni dalili ya kwanza ya ujauzito – pima mimba kwanza. Visababishi vingine ni msongo, kupungua au kuongezeka uzito, mazoezi makali, ugonjwa, uzazi wa mpango wa homoni (sindano, kipandikizi, P2), PCOS, tezi ya shingo, prolactin, kunyonyesha na kukaribia komahedhi. Hedhi isiyokuja kwa miezi 3 (bila mimba) inahitaji uchunguzi.