Ni kweri unaweza kaa na virusi vya UKIMWI hata zaidi ya mwaka visionekane?

Ndiyo, inawezekana mtu aliyeambukizwa VVU (HIV) kuwa na virusi mwilini kwa muda mrefu bila dalili zinazoonekana. Hii ni kawaida kwa baadhi ya watu, hasa katika kipindi cha awali cha maambukizi au “Hatua ya kutokuwa na dalili" ambacho kinaweza kudumu kwa miaka kadhaa.

Hatua za maambukizi ya VVU

Baada ya mtu kuambukizwa VVU, mwili hupitia hatua kadhaa za maendeleo ya maambukizi. Hatua hizi hutofautiana kati ya mtu na mtu kulingana na nguvu ya kinga ya mwili na kama mtu anaanza matibabu mapema.

Hatua ya awali (wiki 2–4 baada ya maambukizi)

Hutokea takribani wiki 2–4 baada ya maambukizi.

Katika hatua hii virusi huanza kuongezeka haraka sana mwilini na mfumo wa kinga huanza kujibu maambukizi.

Dalili zinazoweza kujitokeza ni pamoja na:

• Homa

• Maumivu ya kichwa

• Maumivu ya koo

• Uchovu mkubwa

• Maumivu ya misuli na viungo

• Kuvimba kwa tezi za limfu (hasa shingoni, kwapani au kwenye mapaja)

• Upele mdogo kwenye ngozi

• Vidonda mdomoni au kwenye sehemu za siri

• Wakati mwingine kuharisha au kichefuchefu

Dalili hizi mara nyingi hufanana na mafua au malaria, hivyo watu wengi hawatambui kuwa ni maambukizi ya VVU.

Ni muhimu kufahamu kwamba:

• Baadhi ya watu hawapati dalili kabisa katika hatua hii.

• Huu ndio wakati ambao virusi huwa vingi sana kwenye damu, hivyo uwezekano wa kumuambukiza mtu mwingine huwa mkubwa zaidi.

Dalili hizi kwa kawaida hudumu kwa wiki chache kisha hupotea hata bila matibabu.

Hatua ya utulivu (Hatua ya kutokuwa na dalili)

Baada ya dalili za awali kupotea, maambukizi huingia katika hatua ya utulivu.

Katika hatua hii:

• Virusi bado vipo mwilini lakini vinaongezeka polepole.

• Mfumo wa kinga bado unaweza kupambana na virusi kwa muda fulani.

• Watu wengi hawana dalili zozote kwa muda mrefu.

Hatua hii inaweza kudumu:

• Miaka kadhaa (kawaida miaka 5–10 au zaidi) kama mtu hajaanza matibabu.

• Ikiwa mtu anaanza dawa za ARV mapema, anaweza kuishi maisha marefu na yenye afya bila kuonyesha dalili.

Hata hivyo, katika baadhi ya watu dalili ndogo zinaweza kuanza kuonekana polepole kama:

• Kupungua uzito bila sababu

• Uchovu wa mara kwa mara

• Homa za mara kwa mara

• Kuongezeka kwa uvimbe wa tezi za limfu

Muhimu kuelewa ni kwamba:

• Hata kama hakuna dalili, mtu bado anaweza kuwaambukiza wengine.

• Ndiyo sababu kupima VVU mara kwa mara na kuanza matibabu mapema ni muhimu.

Hatua ya ugonjwa kuanza kuonekana (UKIMWI)

Hii ndiyo hatua ambayo mfumo wa kinga unakuwa dhaifu sana kwa sababu VVU vimeharibu seli nyingi za kinga (CD4).

Katika hatua hii, mwili hushindwa kupambana vizuri na maambukizi mbalimbali.

Dalili zinazoweza kujitokeza ni:

• Kupungua uzito sana bila sababu

• Homa ya muda mrefu

• Kuharisha kwa muda mrefu

• Jasho jingi usiku

• Uchovu mkali

• Kuvimba kwa tezi za limfu

Pia mtu anaweza kupata magonjwa nyemelezi, kama:

• Tuberculosis (Kifua kikuu)

• Pneumocystis pneumonia

• Candidiasis ya mdomoni au kooni

• Homa ya uti wa mgongo ya Cryptococcal

• Maambukizi makali ya bakteria au virusi

Bila matibabu, hatua hii inaweza kuwa hatari kwa maisha. Hata hivyo, kwa kutumia dawa za kupunguza makali ya VVU (ARV), watu wengi wanaweza kuzuia kufikia hatua hii na kuishi maisha marefu yenye afya.

Muhimu kujua

Njia pekee ya kujua kama una VVU ni kupima. Vipimo vya sasa vinaweza kugundua maambukizi baada ya muda mfupi tangu kuambukizwa.

• Pima baada ya wiki 4–6 tangu tukio la hatari.

• Rudia kipimo baada ya miezi 3 ili kuthibitisha matokeo.

Hitimisho

Ndiyo, mtu anaweza kuwa na VVU zaidi ya mwaka mmoja au hata miaka mingi bila dalili kuonekana, ndiyo maana kupima mara kwa mara ni muhimu.