Mara baada ya kuzaliwa, kichanga hupata kinyesi chenye rangi nyeusi au kijani iliyokolea na kunata, kinyesi hiki hufahamika kwa jina jingine la mekoniamu. Kinyesi cha rangi nyeusi kinapokaribia kukatika ili kuja cha rangi ya njano ambacho kitadumu kwa muda mrefu, mtoto huanza kupata kwanza kinyesi cha rangi ya kijani kwa muda wa siku 2 au zaidi na hii ni kawaida.

Kichanga anapoendelea kunyonya, huendelea kuwa na kinyesi cha kijani, na baada ya miezi sita au anapoanza kula vyakula vingine, rangi ya kinyesi hubadilika ikitegemea aina ya chakula alichokula.

Wakati mtoto anapoanza kutumia vyakula vingine mbali na maziwa, mbali na rangi ya chakula kubadilika, kinyesi chake huwa kigumu kiasi tofauti na kipindi alipokuwa ananyonya tu. Rangi ya kinyesi wakati huu anapotumia vyakula vingine mbali na maziwa huweza kuwa ya njano, kahawia au rangi nyingine kutegemea aina ya chakula alichokula.

Mfano mtoto akila chakula cha rangi nyeusi, tegemea kinyesi chake kuwa cha kahawia au cheusi pia. Baadhi ya siku unaweza kuona kinyesi cha mtoto kimechanganyika na makamasi, hii ni kawaida kwa baadhi ya nyakati katika ukuaji wake na hutokea sana wakati wanaota meno na huwa kiashiria cha mwili wa mtoto kupambana na maradhi.

Kwa ujumla mtoto kupata haja kubwa ya kahawia, njano au kijani mara nyingi huwa kawaida.

Visababishi vya kinyesi cha kijani kwa watoto

Rangi ya kinyesi cha mtoto inaweza kubadilika kutokana na chakula, dawa, kasi ya chakula kupita kwenye utumbo au hali mbalimbali za kiafya. Kinyesi cha kijani pekee mara nyingi si ishara ya ugonjwa, hivyo ni muhimu kuangalia pia umri wa mtoto, aina ya chakula anachokula na dalili nyingine zinazoambatana nacho.

1. Vyakula vilivyotiwa rangi ya kijani

Mtoto anapokula vyakula au vinywaji vilivyoongezwa rangi ya kijani, rangi hiyo inaweza kupita kwenye mfumo wa chakula na kuifanya kinyesi kuonekana kijani. Hali hii inaweza kutokea hasa baada ya mtoto kula peremende, keki, biskuti, juisi au vyakula vingine vyenye rangi ya kijani.

Mabadiliko haya kwa kawaida hayamaanishi kwamba mtoto ana ugonjwa. Rangi inaweza kubadilika kulingana na kiasi cha chakula chenye rangi alichokula na mara nyingi hurudi katika hali yake ya kawaida baada ya chakula hicho kuacha kutumiwa.

Kwa hiyo, ikiwa mtoto anaonekana mwenye afya, anakula vizuri na hana dalili nyingine, ni muhimu kuangalia kwanza vyakula alivyokula katika siku za hivi karibuni kabla ya kuhusisha kinyesi cha kijani na ugonjwa.

2. Matumizi ya madini chuma

Madini chuma yanapotolewa kama dawa au kirutubisho yanaweza kubadilisha rangi ya kinyesi cha mtoto na kukifanya kiwe kijani, kijani-kahawia au wakati mwingine cheusi. Hii hutokea kwa sababu sehemu ya chuma haifyonzwi na inaweza kubadilisha rangi ya yaliyomo kwenye utumbo.

Mabadiliko haya ya rangi yanaweza kuanza baada ya mtoto kuanza kutumia dawa ya chuma na kuendelea wakati anapotumia dawa hiyo. Kwa mtoto ambaye hana dalili nyingine za ugonjwa, mabadiliko ya rangi pekee kwa kawaida si sababu ya kuacha dawa aliyoandikiwa.

Hata hivyo, kinyesi cheusi sana kinachofanana na lami, hasa ikiwa mtoto ana dalili kama udhaifu, kutapika damu au maumivu ya tumbo, kinahitaji kutathminiwa ili kutofautisha athari ya chuma na uwezekano wa damu kwenye njia ya chakula.

3. Kula mboga za majani zenye rangi ya kijani iliyokolea

Mboga za majani kama spinachi, mchicha na sukuma wiki zina rangi asilia ya kijani inayoweza kuchangia kinyesi kuwa kijani, hasa mtoto anapokuwa ameanza kula vyakula vya ziada.

Mfumo wa chakula huvunja sehemu kubwa ya chakula, lakini rangi na mabaki ya baadhi ya vyakula vinaweza kuathiri mwonekano wa kinyesi. Kwa hiyo, mtoto anaweza kupata kinyesi cha kijani baada ya kula kiasi kikubwa cha mboga za kijani bila kuwa na tatizo lolote la kiafya.

Ikiwa mtoto anaendelea kula na kunywa vizuri, hana homa, kutapika au kuhara na anaendelea kuwa mchangamfu, mabadiliko haya ya rangi yanaweza kufuatiliwa. Mara nyingi rangi hubadilika tena mtoto anapobadilisha aina ya vyakula.

4. Kuhara

Kuhara kunaweza kufanya kinyesi kuwa kijani kwa sababu yaliyomo kwenye utumbo hupita kwa kasi zaidi kuliko kawaida. Kwa kawaida, nyongo inayozalishwa na ini huwa na rangi ya kijani na hubadilika zaidi kuelekea rangi ya njano-kahawia wakati yaliyomo kwenye utumbo yanapopita kwenye njia ya chakula. Kinyesi kinapopita haraka kutokana na kuhara, nyongo inaweza kubaki na rangi yake ya kijani na kufanya kinyesi kionekane kijani.

Katika hali hii, jambo muhimu si rangi ya kinyesi pekee bali idadi ya choo, unyevunyevu wa kinyesi na hali ya mtoto. Kuhara kunaweza kusababisha mtoto kupoteza maji na chumvi muhimu, hasa kwa watoto wadogo.

Ikiwa mtoto ana kuhara mara nyingi, anatapika, anakataa kunyonya au kunywa, anakojoa kidogo, anaonekana mlegevu, ana macho yaliyodidimia au ana dalili nyingine za upungufu wa maji mwilini, anahitaji tathmini ya kitabibu mapema.

5. Mabadiliko ya kawaida ya kinyesi kwa mtoto mchanga

Katika siku za kwanza baada ya kuzaliwa, kinyesi cha mtoto hupitia mabadiliko kadhaa ya kawaida. Mwanzoni mtoto hutoa mekoniamu, ambayo huwa na rangi nyeusi au kijani iliyokolea na huwa na muonekano mzito na unaonata. Baadaye, rangi hubadilika hatua kwa hatua kuelekea kijani-kahawia na hatimaye njano au rangi nyingine kulingana na aina ya ulishaji.

Mabadiliko haya hutokea kwa sababu mfumo wa chakula wa mtoto unaanza kufanya kazi na mtoto anaanza kupokea maziwa. Kwa mtoto anayenyonya, kinyesi kinaweza kuwa cha njano, kijani au kuwa na mchanganyiko wa rangi hizo.

Kwa hiyo, kinyesi cha kijani katika kipindi cha mwanzo baada ya kuzaliwa si lazima kiashirie ugonjwa. Kinachopaswa kuangaliwa zaidi ni kama mtoto ananyonya vizuri, anaonekana mwenye nguvu, anakojoa na anaendelea kuonyesha mabadiliko yanayotarajiwa baada ya kuzaliwa.

6. Maziwa ya mama

Mtoto anayenyonya maziwa ya mama anaweza kuwa na kinyesi cha kijani mara kwa mara bila kuwa na ugonjwa. Rangi ya kinyesi inaweza kutofautiana kutoka njano hadi kijani na wakati mwingine inaweza kubadilika kutoka choo kimoja hadi kingine.

Mabadiliko haya yanaweza kuhusishwa na namna maziwa yanavyomeng'enywa na kasi ambayo yaliyomo kwenye utumbo yanapita. Kwa hiyo, kuona kinyesi cha kijani mara kwa mara kwa mtoto anayenyonya pekee hakumaanishi kwamba maziwa ya mama hayamfai.

Ikiwa mtoto anaendelea kunyonya vizuri, anaongezeka uzito, anakojoa vizuri na hana dalili kama homa, kutapika, damu kwenye kinyesi au kuhara sana, rangi ya kijani pekee kwa kawaida haihitaji kuacha kunyonyesha au kubadilisha mfumo wa unyonyeshaji.

7. Kinyesi kupita haraka kwenye utumbo

Wakati yaliyomo kwenye utumbo yanapita kwa kasi, nyongo inaweza kutokuwa na muda wa kutosha kubadilika kutoka rangi yake ya awali ya kijani kuelekea rangi ya njano-kahawia. Hivyo, kinyesi kinaweza kutoka kikiwa na rangi ya kijani.

Hali hii inaweza kutokea wakati mtoto ana kuhara, lakini wakati mwingine kasi ya kinyesi kupita kwenye utumbo inaweza kubadilika kwa sababu ya mabadiliko ya lishe au sababu nyingine za kawaida za mmeng'enyo.

Kwa mtoto ambaye hana dalili nyingine na kinyesi chake si cha maji mara kwa mara, rangi ya kijani pekee si sababu ya kuhitimisha kwamba ana ugonjwa wa utumbo. Hata hivyo, ikiwa mabadiliko yanaendelea au yanaambatana na dalili nyingine, tathmini inaweza kuhitajika.

8. Maambukizi ya njia ya chakula

Maambukizi ya njia ya chakula yanayosababishwa na virusi, bakteria au vimelea yanaweza kusababisha mabadiliko ya kinyesi, ikiwa ni pamoja na kuwa kijani. Hata hivyo, rangi ya kijani pekee haiwezi kuthibitisha kwamba mtoto ana maambukizi.

Maambukizi ya utumbo mara nyingi huambatana na dalili nyingine kama kuhara, kutapika, homa, maumivu au kujaa tumbo na mtoto kuwa dhaifu au kutokuwa na hamu ya kula. Kwa watoto wadogo, upotevu wa maji kutokana na kuhara na kutapika unaweza kuwa tatizo kubwa zaidi kuliko mabadiliko ya rangi ya kinyesi.

Mtoto mwenye dalili hizi anapaswa kufuatiliwa kwa karibu kwa dalili za upungufu wa maji mwilini. Ikiwa anakataa kunywa au kunyonya, anakojoa kidogo sana, anaonekana mlegevu au ana dalili kali, anahitaji kuchunguzwa haraka.

9. Mzio au kutovumilia baadhi ya vyakula

Baadhi ya watoto wanaweza kupata mabadiliko ya kinyesi baada ya kutumia chakula fulani kutokana na mzio wa chakula au kutovumilia chakula. Katika hali hizi, kinyesi kinaweza kubadilika rangi na wakati mwingine kuwa na kamasi, damu au kuwa chepesi zaidi kuliko kawaida.

Dalili nyingine zinaweza kusaidia kuashiria tatizo la chakula, kama kutapika, maumivu ya tumbo, kujaa tumbo, kuhara, upele au mtoto kushindwa kuongeza uzito vizuri. Aina ya dalili na muda zinapotokea baada ya kula chakula fulani ni muhimu katika tathmini.

Mzazi hapaswi kuondoa vyakula vingi kwenye lishe ya mtoto kwa sababu ya kinyesi cha kijani pekee. Ikiwa mabadiliko yanajirudia kila baada ya mtoto kutumia chakula fulani au yanaambatana na damu, kamasi nyingi, kutapika au ukuaji duni, ni vizuri mtoto kutathminiwa na mtoa huduma.

10. Kamasi nyingi kwenye kinyesi

Kamasi hutengenezwa na utumbo na kiasi kidogo kinaweza kuonekana kwenye kinyesi mara kwa mara. Hata hivyo, kamasi nyingi au inayojirudia inaweza kuonyesha kwamba ukuta wa utumbo umechochewa au kuna mabadiliko katika mfumo wa chakula.

Kamasi inaweza kuonekana pamoja na kinyesi cha kijani wakati mtoto ana kuhara au maambukizi ya njia ya chakula. Kwa baadhi ya watoto, inaweza pia kuonekana katika hali zinazohusiana na mwitikio wa chakula.

Kamasi ikiwa imechanganyika na damu, au ikiwa mtoto ana kuhara sana, homa, maumivu ya tumbo, kutapika, kukataa kunyonya au kuwa mlegevu, mtoto anapaswa kuchunguzwa. Katika hali hiyo, rangi ya kijani si jambo pekee linalopaswa kuangaliwa.

11. Matumizi ya dawa nyingine

Mbali na madini ya chuma, baadhi ya dawa zinaweza kubadilisha rangi ya kinyesi moja kwa moja au kubadilisha kasi ya yaliyomo kwenye utumbo. Kwa hiyo, mtoto anapoanza kutoa kinyesi cha kijani baada ya kupewa dawa mpya, matumizi ya dawa hiyo yanapaswa kuzingatiwa kama sehemu ya kutafuta chanzo.

Si kila mabadiliko yanayotokea baada ya kutumia dawa yana maana kwamba dawa imemdhuru mtoto. Baadhi ni athari zinazoweza kutokea na huwa hazina madhara makubwa ikiwa mtoto hana dalili nyingine.

Hata hivyo, ni muhimu kutomwongezea mtoto dawa, kubadilisha dozi au kuacha dawa aliyoandikiwa bila ushauri wa mtoa huduma. Ikiwa mabadiliko ya kinyesi yanaambatana na upele, kuvimba uso au midomo, kupumua kwa shida, kutapika sana au mtoto kuwa dhaifu, anahitaji huduma ya haraka.

12. Matatizo ya ini au mfumo wa nyongo

Matatizo yanayoathiri ini, kibofu cha nyongo au njia za nyongo yanaweza kubadilisha rangi ya kinyesi. Nyongo husaidia katika mmeng'enyo wa mafuta na huchangia rangi ya kawaida ya kinyesi, hivyo tatizo linalozuia nyongo kufika vizuri kwenye utumbo linaweza kubadilisha mwonekano wa kinyesi.

Hata hivyo, matatizo ya mtiririko wa nyongo mara nyingi huleta wasiwasi zaidi pale kinyesi kinapokuwa cheupe, kijivu au kilichopauka sana, kuliko kijani pekee. Kwa mtoto mchanga, kinyesi cheupe au kilichopauka sana ni mabadiliko muhimu yanayohitaji tathmini ya haraka.

Ikiwa mabadiliko ya rangi ya kinyesi yanaambatana na macho au ngozi kuwa njano, mkojo kuwa mweusi, tumbo kuvimba au mtoto kutokuwa katika hali yake ya kawaida, anapaswa kuchunguzwa. Hali hizi zinaweza kuhitaji vipimo vya ini na mfumo wa nyongo ili chanzo kitambuliwe mapema.

Vipimo na Uchunguzi wa kinyesi cha kijani kwa mtoto

Katika hali nyingi, kinyesi cha kijani pekee hakihitaji vipimo maalumu, hasa ikiwa mtoto anaonekana mwenye afya, anakula au ananyonya vizuri, anakua vizuri na hana dalili nyingine. Daktari huanza kwa kuuliza kuhusu umri wa mtoto, aina ya chakula au maziwa anayopata, dawa au virutubisho anavyotumia, mara ngapi anapata haja kubwa na kama kuna kuhara, kutapika, homa, kamasi au damu kwenye kinyesi.

Daktari pia humchunguza mtoto ili kutathmini hali yake kwa ujumla, uzito, dalili za upungufu wa maji mwilini, tumbo, joto la mwili na dalili nyingine zinazoweza kuashiria maambukizi au ugonjwa wa mfumo wa chakula. Kwa mtoto anayeharisha, tathmini ya kiwango cha upungufu wa maji mwilini ni muhimu zaidi kuliko rangi ya kinyesi.

Ikiwa mtoto ana kinyesi cha kijani kinachojirudia pamoja na damu, kamasi nyingi, kuhara kwa muda mrefu, kupungua uzito, homa, kutapika au ukuaji duni, daktari anaweza kuhitaji kufanya uchunguzi wa kina zaidi ili kutafuta chanzo.

Vipimo vinavyoweza kufanyika

Aina ya vipimo hutegemea dalili zinazotokana na historia na uchunguzi wa mtoto. Vipimo vinavyoweza kuhitajika ni pamoja na:

• Kipimo cha kinyesi: Kinaweza kusaidia kutafuta damu, vimelea au viashiria vya maambukizi katika hali zinazofaa.

• Kipimo cha Kuotesha vimelea wa kinyesi: Inaweza kufanyika wakati kuna sababu ya kushuku maambukizi fulani ya bakteria.

• Vipimo vya damu: Huenda vikahitajika ikiwa mtoto anaonekana mgonjwa, ana homa, upungufu wa maji mwilini, anemia au dalili nyingine zinazohitaji uchunguzi.

• Vipimo vya ini na mfumo wa nyongo: Huenda vikafanyika ikiwa kinyesi kimepungua rangi na kuwa cheupe/kijivu, au mtoto ana manjano ya macho au ngozi.

• Vipimo vya mzio au kutovumilia chakula: Huenda vikazingatiwa ikiwa kuna uhusiano unaojirudia kati ya chakula fulani na dalili kama damu au kamasi kwenye kinyesi, kutapika au ukuaji duni.

Si kila mtoto mwenye kinyesi cha kijani anahitaji vipimo hivi. Rangi ya kijani pekee, bila dalili nyingine, kwa kawaida haitoshi kuhitaji uchunguzi wa maabara.

Matibabu ya kinyesi cha kijani kwa mtoto

Matibabu hutegemea sababu iliyosababisha mabadiliko ya kinyesi. Ikiwa rangi imetokana na vyakula vya kijani au rangi za chakula, kwa kawaida hakuna dawa maalumu inayohitajika. Rangi inaweza kurudi katika hali yake ya kawaida baada ya chakula hicho kubadilishwa au kupita kwenye mfumo wa chakula.

Ikiwa mtoto anatumia madini chuma na kinyesi kikabadilika kuwa kijani au kijani-kahawia, dawa haipaswi kusitishwa kwa sababu ya rangi pekee. Endelea kuitumia kwa kipimo alichoelekezwa na mtoa huduma, isipokuwa kuna sababu nyingine ya kitabibu ya kuibadilisha.

Ikiwa kinyesi cha kijani kinatokana na kuhara, matibabu makubwa hulenga kuzuia upungufu wa maji mwilini. Oral (ORS) hutumika kurejesha maji na chumvi zilizopotea, huku kunyonyesha kukiendelea. Kwa baadhi ya watoto wenye kuhara, zinki(hupatikana kwa majina kama dawa ya pedzinc) hupendekezwa kulingana na umri na miongozo ya eneo husika.

Mtoto mwenye maambukizi ya njia ya chakula hatakiwi kupewa antibiotiki kwa mazoea. Antibiotiki hutumika pale ambapo kuna sababu ya kitabibu ya kushuku au kuthibitisha maambukizi yanayohitaji dawa hiyo.

Ikiwa chanzo ni mzio au tatizo la chakula, matibabu hulenga kutambua chakula kinachohusika na kukiepuka kwa mpango unaofaa. Mtoto mwenye tatizo la ini au mfumo wa nyongo anahitaji kutibiwa kulingana na ugonjwa uliobainika.

Matibabu ya nyumbani

Ikiwa mtoto ana kinyesi cha kijani lakini anaendelea kuwa na afya njema, kula au kunyonya vizuri na hana dalili nyingine, mara nyingi hakuna matibabu maalumu ya nyumbani yanayohitajika. Mzazi anaweza kufuatilia rangi ya kinyesi na kuangalia kama kuna uhusiano na chakula, dawa au mabadiliko mengine.

Mtoto anayenyonya anapaswa kuendelea kunyonyesha mara kwa mara. Kwa mtoto anayeharisha, ORS inaweza kutolewa kwa kiasi kinachofaa kulingana na umri na hali yake. Ikiwa anatapika, mpe kiasi kidogo kidogo mara kwa mara badala ya kumpa kiasi kikubwa kwa wakati mmoja.

Kwa mtoto anayekula vyakula vya ziada, endelea kumpa chakula kinachofaa kwa umri wake badala ya kumwacha bila chakula kwa muda mrefu. Vyakula vyenye virutubisho vinaweza kuendelea kutolewa kadiri mtoto anavyoweza kula.

Usimpe mtoto dawa za kuzuia kuhara bila ushauri wa mtoa huduma, kwa sababu baadhi ya dawa hizo hazifai kwa watoto. Pia usitumie antibiotiki bila kuandikiwa, na epuka tiba za mitishamba au dawa za kienyeji zisizojulikana usalama wake kwa mtoto.

Zipi ni dalili za hatari za kufanya nionane na daktari maramoja?

Mpeleke mtoto kupata huduma ya afya ikiwa ana damu kwenye kinyesi, kuhara sana, kutapika mara kwa mara, homa, kukataa kunyonya au kunywa, kukojoa kidogo, kuwa mlegevu, macho kudidimia, kulia bila machozi, au dalili nyingine za upungufu wa maji mwilini.

Kama mtoto anapata kinyesi cha kijani pamoja na dalili zifuatazo, onana na daktari haraka;

• Kupata kinyesi chenye damu ( lakini hakikisha hatumii dawa au vyakula vinavyoweza kufanya kinyesi kuwa chekundu na hivyo kuonekana kama kina damu). Kuvia kwa damu kwenye mfumo wa chakula kunaweza sababisha kinyesi kuwa na rangi nyekundu au cheusi.

• Kupata kinyesi kilichopauka rangi mfano njano iliyopauka au kijivu ambayo haijakolea hii inaweza kumaanisha kuwa kuna shida kwenye mfumo wa nyongo.

• Kuharisha(kuhara) zaidi ya mara tatu au zaidi kwa siku au kuwa na dalili za kuishiwa maji mwilini kama vile kukataa kula, kulia lia, kukauka midomo, ulimi na pua, kutoa machozi kidogo, kubonyea kwa utosi n.k

• Kukojoa mkojo kidogo au kutokojoa kabisa

• Kuwa mlegevu au kuishiwa nguvu

• Macho kudidimia ndani

• Kulia bila kuwa na machozi au kuwa na dalili zingine za upungufu wa maji mwilini

Hitimisho

Kinyesi cha kijani kwa mtoto mara nyingi hutokana na mabadiliko ya kawaida ya mmeng'enyo, vyakula, madini ya chuma au chakula kupita haraka kwenye utumbo, na rangi ya kijani pekee kwa kawaida si ishara ya ugonjwa. Hata hivyo, kinyesi cha kijani kinapoambatana na kuhara, damu au kamasi nyingi, kutapika, homa, kukataa kunyonya, upungufu wa maji mwilini au mtoto kuonekana mgonjwa, chanzo kinapaswa kuchunguzwa.

Kwa hiyo, badala ya kuangalia rangi ya kinyesi pekee, ni muhimu kuangalia hali ya mtoto kwa ujumla, aina ya chakula au dawa anazotumia na dalili zinazoambatana na mabadiliko hayo. Uchunguzi wa mapema unapokuwa na dalili za hatari husaidia kutambua na kutibu matatizo yanayoweza kuwa makubwa.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara kuhusu kinyesi cha kijani kwa mtoto