Maumivu ya tumbo baada ya kutoa mimba

Maumivu ya tumbo la chini baada ya mimba kutoka au kutolewa, kwa dawa au kwa kusafishwa kizazi, ni sehemu ya kawaida ya kupona. Husababishwa na kizazi kujikaza ili kurudi kwenye ukubwa wake na kufunga mishipa ya damu, na kwa kawaida hufanana na maumivu ya hedhi. Maumivu makali zaidi huwa saa au siku za mwanzo, hupungua ndani ya siku 2 hadi 7, na maumivu madogo ya kuvuta yanaweza kubaki hadi wiki 1 hadi 2.

Maumivu yanayoongezeka badala ya kupungua, yanayodumu zaidi ya wiki 2, au yanayoambatana na homa, kutetemeka, uchafu wenye harufu mbaya, damu nyingi, kizunguzungu au maumivu makali ya upande mmoja yanaweza kuashiria mabaki ya mimba, maambukizi ya kizazi, damu kuganda ndani ya kizazi, mimba kuendelea au mimba nje ya kizazi. Hali hizi zinahitaji uchunguzi wa haraka hospitalini.

Mimba ikitoka, kizazi hufanya kazi kubwa ya kurudi kwenye ukubwa wake wa kawaida, kutoa damu na tishu zilizobaki, na kuponya ukuta wake wa ndani. Kazi hii hufanyika kwa misuli ya kizazi kujikaza kwa vipindi, na ndiyo inayoleta maumivu ya kubana yanayofanana na hedhi.

Kutoa mimba kwa dawa

Kwa waliotumia dawa chini ya mtoa huduma, maumivu ya kubana kwa kawaida huanza saa 1 hadi 4 baada ya kutumia dawa ya kusinyaza kizazi, na huwa makali zaidi wakati mimba inapotoka pamoja na damu nyingi na mabonge. Baada ya mimba kutoka, maumivu hupungua haraka. Damu inaweza kuendelea kwa siku 7 hadi 14, ikipungua siku hadi siku, na matone yanaweza kuendelea zaidi kidogo. Kadiri mimba ilivyokuwa kubwa, ndivyo damu na maumivu yanavyokuwa mengi zaidi.

Kama hakuna damu kabisa ndani ya saa 24 baada ya kutumia dawa, au maumivu na dalili za mimba zinaendelea, mimba inaweza kuwa haijatoka au iko nje ya kizazi; soma Maumivu ya tumbo baada ya kutumia misoprostol bila matokeo.

Kusafishwa kizazi kwa kifaa cha kunyonya au upasuaji

Upasuaji wa utoaji mimba kwa kusafisha kizazi ni utaratibu wa kitabibu unaohusisha kupanua mlango wa kizazi (seviksi) na kuondoa ujauzito au mabaki ya ujauzito yaliyopo ndani ya mfuko wa uzazi kwa kutumia vifaa maalumu vya upasuaji. Mara nyingi utaratibu huu hufanyika kwa kutumia kifaa cha kufyonza (pumpu) pamoja na vifaa vingine vya upasuaji ili kuhakikisha mfuko wa uzazi unasafishwa kikamilifu. Kulingana na umri wa ujauzito, mgonjwa anaweza kupewa dawa za kupunguza maumivu, usingizi wa sehemu au usingizi kamili.

Upasuaji wa utoaji mimba kwa kusafisha kizazi hutofautiana na utoaji wa mimba kwa dawa kwa sababu hapa ujauzito huondolewa moja kwa moja na mtaalamu wa afya badala ya kusubiri mfuko wa uzazi ujisafishe wenyewe baada ya matumizi ya dawa. Njia hii huchukua muda mfupi na mara nyingi hukamilika ndani ya dakika chache, ingawa muda wa maandalizi na uangalizi baada ya upasuaji unaweza kuwa mrefu zaidi. Endapo utaratibu umefanywa na mtaalamu mwenye uzoefu katika mazingira salama, kiwango cha mafanikio huwa ni kikubwa sana na hatari ya matatizo huwa ndogo.

Mbali na kutoa mimba iliyokusudiwa, upasuaji wa kusafisha kizazi pia hutumika kusafisha mabaki ya ujauzito yaliyobaki baada ya kuharibika kwa mimba, kutoa mimba iliyofa tumboni lakini haijatoka yenyewe, au kutibu kutokwa na damu nyingi kunakosababishwa na mabaki yaliyobaki ndani ya mfuko wa uzazi. Katika hali hizi, kusafisha kizazi husaidia kupunguza hatari ya maambukizi, kuendelea kutoka damu na matatizo mengine yanayoweza kuhatarisha afya ya mwanamke.

Aina na jinsi inavyojitokeza

Maumivu ya kawaida baada ya kusafishwa kizazi mara nyingi hufanana na maumivu ya hedhi lakini yanaweza kuwa makali zaidi katika saa au siku za mwanzo. Wanawake wengi huelezea maumivu hayo kama kubana, kuvuta au kukaza kwenye tumbo la chini, wakati wengine huhisi maumivu yanayoenea hadi kiunoni au mapajani. Mara nyingi maumivu haya huja kwa vipindi, yakiongezeka wakati mfuko wa uzazi unapojikaza na kupungua baada ya muda mfupi.

Mbali na maumivu ya tumbo, baadhi ya wanawake hupata hisia ya uzito kwenye nyonga au maumivu madogo ya mgongo wa chini. Hii hutokana na uhusiano wa mishipa ya fahamu inayounganisha mfuko wa uzazi na sehemu ya chini ya mgongo. Maumivu haya kwa kawaida hayapaswi kuwa makali kiasi cha kushindwa kutembea, kupumzika au kufanya shughuli nyepesi za kila siku. Dawa za maumivu alizoelekeza daktari mara nyingi hutosha kuyadhibiti.

Kiwango cha maumivu hutofautiana kati ya mwanamke mmoja na mwingine. Baadhi hupata maumivu madogo yanayoisha ndani ya siku moja au mbili, huku wengine wakihitaji siku kadhaa kabla ya kujisikia vizuri. Tofauti hizi hutokana na mambo mbalimbali kama umri wa ujauzito, aina ya upasuaji uliofanyika, historia ya kujifungua, kiwango cha maumivu ambacho mtu anaweza kuvumilia na hali ya afya kwa ujumla.

Maumivu ya tumbo hudumu kwa muda gani baada ya kusafishwa kizazi?

Kwa wanawake wengi, maumivu makali zaidi hutokea ndani ya saa chache za kwanza baada ya upasuaji na huanza kupungua ndani ya siku mbili hadi tatu. Katika kipindi hiki, mfuko wa uzazi huwa unajikaza kwa nguvu zaidi ili kuzuia damu kutoka na kuanza kujirekebisha. Kadiri siku zinavyopita, maumivu hupungua na kubaki madogo au kutoweka kabisa.

Baadhi ya wanawake wanaweza kuendelea kuhisi maumivu ya kuvuta au kubana kwa wiki moja hadi mbili, hasa kama ujauzito ulikuwa umefikia umri mkubwa kabla ya kutolewa. Maumivu haya yanapaswa kupungua hatua kwa hatua kila siku. Ikiwa badala ya kupungua yanaongezeka, yanakuwa makali zaidi au yanaanza tena baada ya kuwa yameisha, hali hiyo si ya kawaida na inahitaji uchunguzi wa daktari.

Ni muhimu kuelewa kuwa muda wa kupona hutofautiana kati ya wanawake. Umri wa ujauzito, uwepo wa maambukizi kabla ya upasuaji, afya ya jumla ya mwanamke na uwepo wa magonjwa mengine vinaweza kuathiri muda wa maumivu. Badala ya kuangalia idadi ya siku pekee, jambo muhimu zaidi ni kuona kama hali inaendelea kuwa bora siku baada ya siku. Kuchelewa kupona au kuongezeka kwa dalili kunapaswa kuchukuliwa kwa uzito na kufanyiwa tathmini ya kitabibu.

Mambo yanayoathiri ukubwa wa maumivu

Si wanawake wote hupata kiwango sawa cha maumivu baada ya kusafishwa kizazi. Wengine hupata maumivu madogo yanayodumu kwa siku chache, ilhali wengine hupata maumivu makali yanayoweza kuhitaji dawa za maumivu kwa muda mrefu zaidi. Tofauti hizi hutokana na sababu mbalimbali zinazohusiana na ujauzito, namna upasuaji ulivyofanyika na afya ya mwanamke kabla ya kufanyiwa utaratibu.

Mojawapo ya mambo muhimu ni umri wa ujauzito. Kadiri ujauzito unavyokuwa mkubwa, ndivyo mfuko wa uzazi unavyokuwa umetanuka zaidi na huhitaji kujikaza kwa nguvu zaidi baada ya kuondolewa kwa ujauzito. Hali hii husababisha maumivu kuwa makali zaidi na wakati mwingine kudumu kwa muda mrefu. Pia, upasuaji wa ujauzito mkubwa unaweza kuhusisha matumizi ya vifaa zaidi kuliko ujauzito wa wiki chache.

Sababu nyingine ni uwepo wa maambukizi, historia ya upasuaji wa kizazi, kujifungua mara nyingi, magonjwa ya mfumo wa uzazi kama endometriosisi au uvimbe kwenye kizazi (faibroidi), pamoja na uwezo wa mtu kuvumilia maumivu. Wanawake wenye msongo mkubwa wa mawazo au hofu pia wanaweza kuhisi maumivu zaidi kutokana na jinsi ubongo unavyotafsiri ishara za maumivu kutoka mwilini. Hivyo, kiwango cha maumivu si kipimo cha mafanikio au kushindikana kwa upasuaji bali ni mwitikio wa mwili wa kila mtu.

Visababishi

Kwa nini tumbo huuma baada ya mimba kutoka

Baada ya upasuaji wa kusafisha kizazi, mfuko wa uzazi huanza kujikaza kwa nguvu ili kurudi kwenye ukubwa wake wa kawaida na kufunga mishipa ya damu iliyokuwa inalisha ujauzito. Kujikaza huku husababishwa na homoni zinazosaidia kuzuia kutokwa na damu nyingi na kuharakisha uponaji wa mfuko wa uzazi. Mchakato huu ndio sababu kuu inayowafanya wanawake wengi kuhisi maumivu yanayofanana na yale ya hedhi katika siku za kwanza baada ya upasuaji.

Sababu nyingine ni kwamba wakati wa kusafisha kizazi, vifaa vya kitabibu hupita kwenye mlango wa kizazi na kuingia ndani ya mfuko wa uzazi. Ingawa utaratibu huu hufanywa kwa uangalifu mkubwa, tishu za ndani hupata msisimko na wakati mwingine majeraha madogo ambayo huanzisha mchakato wa kawaida wa kupona. Mwili unapojibu majeraha haya, huzalisha kemikali zinazochochea uvimbe mdogo wa muda na kuongeza hisia za maumivu. Hali hii ni sehemu ya kawaida ya uponaji na hupungua kadiri tishu zinavyorejea katika hali yake ya kawaida.

Kwa baadhi ya wanawake, maumivu yanaweza pia kuongezeka kutokana na misuli ya nyonga kukaza wakati wa upasuaji, msongo wa mawazo, hofu au uchovu baada ya utaratibu. Ikiwa upasuaji ulifanyika baada ya ujauzito wa umri mkubwa, mfuko wa uzazi huwa umeongezeka zaidi na hivyo huhitaji muda mrefu zaidi kujikaza na kurejea katika ukubwa wake wa kawaida. Ndiyo maana wanawake waliokuwa na ujauzito mkubwa wanaweza kuhisi maumivu kwa muda mrefu zaidi kuliko waliokuwa na ujauzito wa wiki chache.

Visababishi vya maumivu yasiyo ya kawaida

• Mimba kuendelea au kutotoka: hasa baada ya dawa; dalili za mimba na kipimo chanya huendelea; soma Njia bora za kuthibitisha kama mimba imetoka.

• Mimba nje ya kizazi ambayo haikugunduliwa kabla: haitoki kwa dawa wala kwa kusafishwa kizazi; soma Mimba kutunga nje ya kizazi.

Ingawa wanawake wengi hupona vizuri baada ya kufanyiwa upasuaji wa kusafisha kizazi, baadhi wanaweza kuendelea kupata maumivu ya tumbo kwa muda mrefu kuliko ilivyotarajiwa. Maumivu yanayoendelea kwa siku nyingi, yanayoongezeka badala ya kupungua, au yanayoambatana na dalili nyingine kama homa, kutokwa na damu nyingi au uchafu wenye harufu mbaya yanapaswa kuchukuliwa kwa uzito. Hali hizi zinaweza kuashiria kuwa kuna tatizo linalohitaji uchunguzi na matibabu ya haraka.

Zifuatazo ni baadhi ya sababu zinazoweza kusababisha maumivu ya tumbo kuendelea baada ya kusafishwa kizazi.

1. Maambukizi ya mfuko wa uzazi (Endometraitisi)

Maambukizi ya mfuko wa uzazi ni mojawapo ya matatizo yanayoweza kutokea baada ya upasuaji wa kusafisha kizazi, ingawa hutokea kwa idadi ndogo ya wanawake pale utaratibu unapofanywa katika mazingira salama na kwa kufuata kanuni za usafi. Maambukizi hutokea bakteria wanapoingia ndani ya mfuko wa uzazi na kusababisha uvimbe wa utando wa ndani wa kizazi (endometriamu). Hatari inaweza kuongezeka ikiwa kulikuwa tayari na maambukizi ya njia ya uzazi kabla ya upasuaji au ikiwa kinga ya mwili imepungua.

Dalili za maambukizi ni pamoja na maumivu ya tumbo yanayozidi kuongezeka, homa, kutetemeka mwili, uchafu wa ukeni wenye harufu mbaya, maumivu wakati wa kugusa tumbo la chini na wakati mwingine kutokwa na damu isiyo ya kawaida. Wanawake wengine wanaweza pia kuhisi uchovu mkubwa, kukosa hamu ya kula au kuongezeka kwa mapigo ya moyo kutokana na mwili kupambana na maambukizi.

Endapo maambukizi yatashukiwa, daktari atafanya uchunguzi wa mwili na anaweza kuagiza vipimo vya damu, uchunguzi wa uchafu wa ukeni au ultrasound kulingana na dalili. Matibabu hutegemea ukali wa maambukizi na mara nyingi huhusisha antibiotiki zinazofaa. Ikiwa matibabu yataanza mapema, wanawake wengi hupona vizuri bila kupata madhara ya kudumu.

2. Mabaki ya ujauzito kusalia ndani ya mfuko wa uzazi

Lengo la upasuaji wa kusafisha kizazi ni kuondoa ujauzito au mabaki yote yaliyomo ndani ya mfuko wa uzazi. Hata hivyo, katika hali chache, kiasi kidogo cha tishu kinaweza kubaki. Mabaki haya yanaweza kuzuia mfuko wa uzazi kujikaza vizuri na kusababisha maumivu ya tumbo pamoja na kuendelea kutoka damu kwa muda mrefu kuliko kawaida.

Wanawake wenye mabaki ya ujauzito wanaweza kupata maumivu yanayoendelea, kutokwa na damu kwa vipindi, mabonge ya damu, au wakati mwingine dalili za maambukizi ikiwa bakteria wataanza kuongezeka kwenye tishu zilizobaki. Dalili hizi haziwezi kuthibitisha tatizo peke yake, hivyo uchunguzi wa daktari ni muhimu ili kubaini chanzo halisi.

Ultrasound ya nyonga ndiyo kipimo kinachotumika mara nyingi kutathmini kama kuna mabaki yaliyobaki ndani ya mfuko wa uzazi. Matibabu hutegemea kiasi cha mabaki, dalili za mgonjwa na matokeo ya uchunguzi. Baadhi ya wanawake wanaweza kufuatiliwa kwa karibu ikiwa mabaki ni madogo na mwili unaonekana kuyaondoa wenyewe, ilhali wengine wanaweza kuhitaji matibabu zaidi kulingana na ushauri wa daktari.

3. Kuganda kwa damu ndani ya mfuko wa uzazi (Hematometra)

Hematometra ni hali ambapo damu hukusanyika ndani ya mfuko wa uzazi badala ya kutoka nje kupitia uke. Hali hii inaweza kutokea ikiwa mlango wa kizazi umejifunga mapema kabla damu yote haijatoka. Ingawa si tatizo la kawaida, linaweza kusababisha maumivu makali ya tumbo la chini yanayokuja ghafla na hisia ya shinikizo kwenye nyonga.

Wanawake wenye hematometra wanaweza kuona damu imepungua au imekoma ghafla huku maumivu yakiongezeka. Wengine huhisi tumbo limejaa au linavuta kwa nguvu. Kwa sababu dalili hizi zinaweza kufanana na matatizo mengine, uchunguzi wa kitabibu unahitajika ili kuthibitisha chanzo.

Daktari anaweza kutumia ultrasound kuona kama kuna damu iliyokusanyika ndani ya mfuko wa uzazi. Matibabu hutegemea kiasi cha damu na hali ya mgonjwa. Baada ya tatizo kutibiwa, maumivu hupungua kwa haraka katika wanawake wengi.

4. Makovu ndani ya mfuko wa uzazi (Sindromu ya Asherman)

Katika hali nadra, upasuaji wa ndani ya mfuko wa uzazi unaweza kusababisha kutengenezeka kwa makovu yanayounganisha kuta za mfuko wa uzazi. Hali hii hujulikana kama sindromu ya Asherman. Mara nyingi hutokea baada ya upasuaji unaofanyika kufuatia ujauzito, hasa ikiwa kulikuwa na maambukizi au upasuaji ulirudiwa mara nyingi.

Dalili zinaweza kujumuisha kupungua sana kwa hedhi, kutopata hedhi kabisa, maumivu ya tumbo yanayojirudia kila mwezi bila damu kutoka, au ugumu wa kupata ujauzito baadaye. Hata hivyo, wanawake wengi wanaofanyiwa upasuaji wa kusafisha kizazi mara moja katika mazingira salama hawapati tatizo hili.

Ikiwa daktari anashuku sindromu ya Asherman, anaweza kupendekeza vipimo maalumu vya kutazama ndani ya mfuko wa uzazi, kama kamera ya kuangalia ndani ya kizazi( histeroskopi). Endapo makovu yatabainika, kuna matibabu yanayoweza kusaidia kuyaondoa na kuboresha afya ya mfuko wa uzazi kulingana na ukubwa wa tatizo.

5. Maumivu yanayotokana na misuli na nyonga

Si kila maumivu baada ya upasuaji wa kusafisha kizazi hutokana na mfuko wa uzazi. Wakati mwingine misuli ya tumbo, nyonga na mgongo wa chini inaweza kuchoka au kukaza kutokana na namna mwili ulivyokuwa wakati wa upasuaji au kutokana na kujikaza kwa misuli wakati wa maumivu. Hali hii inaweza kusababisha maumivu yanayoendelea hata baada ya mfuko wa uzazi kuanza kupona vizuri.

Maumivu ya misuli mara nyingi huongezeka wakati wa kutembea, kuinama au kubeba vitu vizito na hupungua unapopumzika. Hayafuatani na homa, uchafu wenye harufu mbaya au kutokwa na damu nyingi. Kwa wanawake wengi, hali hii huimarika kadiri wanavyorejea polepole kwenye shughuli zao za kawaida.

Kupumzika kwa kiasi, kufanya mazoezi mepesi ya kunyoosha misuli baada ya kupata ruhusa kutoka kwa daktari, pamoja na matumizi ya dawa za maumivu zilizoelekezwa vinaweza kusaidia kupunguza maumivu haya. Ikiwa maumivu yanaendelea kwa muda mrefu au yanaathiri uwezo wa kufanya shughuli za kila siku, ni muhimu kufanyiwa tathmini ili kuhakikisha hakuna tatizo jingine linalochangia dalili hizo.

Dalili zinazoambatana

Mbali na maumivu ya tumbo, kuna dalili nyingine ambazo zinaweza kutokea wakati mwili unaendelea kupona. Baadhi ya wanawake hutokwa na damu kidogo au yenye kufanana na hedhi kwa siku kadhaa, huku wengine wakiona matone ya damu kwa muda wa wiki moja au zaidi. Pia ni kawaida kuona mabonge madogo ya damu katika siku za mwanzo, hasa baada ya kupumzika kwa muda mrefu au kuamka asubuhi.

Wanawake wengine wanaweza kuhisi uchovu, kizunguzungu kidogo kutokana na kupoteza damu, maumivu ya mgongo wa chini, maumivu ya mapaja au kuhisi tumbo limejaa. Dalili hizi mara nyingi hupungua kadiri mwili unavyoanza kujenga upya damu iliyopotea na mfuko wa uzazi unavyorudi katika ukubwa wake wa kawaida. Kwa kawaida, dalili hizi hazipaswi kuongezeka kila siku bali zinapaswa kupungua hatua kwa hatua.

Hata hivyo, ikiwa maumivu yanaambatana na homa, kutetemeka mwili, kutokwa na usaha au uchafu wenye harufu mbaya ukeni, kutapika mfululizo, kuzimia au kushindwa kula na kunywa, hali hiyo inaweza kuashiria tatizo kubwa zaidi. Dalili hizi zinaweza kuwa ishara ya maambukizi, kutokwa na damu nyingi au matatizo mengine yanayohitaji matibabu ya haraka hospitalini.

Dalili za hatari

Baada ya upasuaji wa kusafisha kizazi ni muhimu kufuatilia maendeleo ya afya yako kila siku. Ingawa maumivu madogo na kutokwa na damu kiasi ni sehemu ya kawaida ya kupona, kuna dalili ambazo hazipaswi kupuuzwa. Ikiwa damu inakuwa nyingi kiasi cha kulowanisha pedi mbili au zaidi ndani ya saa moja kwa muda wa saa mbili mfululizo, unapaswa kwenda hospitali mara moja kwa sababu hali hiyo inaweza kuonyesha kutokwa na damu nyingi kuliko kawaida.

Pia unapaswa kumwona daktari ikiwa una homa ya nyuzijoto 38°C au zaidi, kutetemeka mwili, maumivu makali yanayozidi kuongezeka badala ya kupungua, harufu mbaya kutoka ukeni, usaha au uchafu wenye rangi ya njano au kijani. Dalili hizi zinaweza kuonyesha maambukizi ndani ya mfuko wa uzazi ambayo yanahitaji matibabu ya haraka kwa antibiotiki au hatua nyingine za kitabibu.

Usichelewe kutafuta matibabu ikiwa unazimia, unapata kizunguzungu kikali, maumivu makali ya upande mmoja wa tumbo, kushindwa kukojoa, tumbo kuvimba sana au kutapika mfululizo. Dalili hizi zinaweza kuashiria matatizo makubwa kama kuvuja damu ndani ya tumbo, kuumia kwa viungo vya ndani au matatizo mengine yanayoweza kuhatarisha maisha. Kufika hospitali mapema huongeza nafasi ya kupata matibabu yenye mafanikio na kupunguza uwezekano wa madhara ya muda mrefu.

Nenda hospitali mara moja ukiona

Hizi ni dalili za dharura:

• Damu nyingi inayolowanisha pedi mbili au zaidi ndani ya saa moja

• Homa ya 38°C au zaidi au kutetemeka mwili

• Maumivu makali yanayozidi kuongezeka kila siku

• Uchafu wenye harufu mbaya au usaha kutoka ukeni

• Kizunguzungu kikali, kuzimia au mapigo ya moyo kwenda kasi

• Maumivu makali ya upande mmoja wa tumbo

• Hakuna damu kabisa ndani ya saa 24 baada ya kutumia dawa za kutoa mimba, pamoja na maumivu.

• Dalili za mimba kuendelea, au kipimo cha mimba bado chanya baada ya wiki 4.

Vipimo

Endapo maumivu ya tumbo yanaendelea baada ya kusafishwa kizazi, daktari ataanza kwa kuchukua historia ya tatizo na kufanya uchunguzi wa mwili. Baada ya hapo, anaweza kupendekeza vipimo kulingana na dalili ulizonazo. Lengo la vipimo hivi ni kubaini chanzo cha maumivu na kupanga matibabu yanayofaa.

Vipimo vinavyoweza kufanyika ni pamoja na:

• Ultrasound ya nyonga ili kutathmini mfuko wa uzazi na viungo vya uzazi.

• Picha kamili ya Damu (FBP/CBC) kutathmini kama kuna dalili za maambukizi au upungufu wa damu.

• Kipimo cha homoni ya ujauzito ya beta-hCG, ikiwa kuna sababu ya kutathmini hali ya ujauzito au kufuatilia mabadiliko ya homoni za ujauzito.

• Vipimo vya uchafu wa ukeni au magonjwa ya zinaa, endapo kuna dalili zinazoweza kuashiria maambukizi.

• Vipimo vingine vinaweza kuagizwa kulingana na hali ya mgonjwa na matokeo ya uchunguzi wa daktari.

Uchaguzi wa vipimo hutegemea historia ya mgonjwa, muda tangu kusafishwa kizazi na dalili zinazoonekana. Si kila mwanamke atahitaji kufanyiwa vipimo vyote; daktari ataamua vipimo vinavyofaa kulingana na hali yake.

Kuhusu kipimo cha mkojo baada ya mimba kutoka soma Kipimo cha mimba kwa mkojo baada ya kutoa mimba.

Matibabu na huduma ya nyumbani

Matibabu hutegemea chanzo cha maumivu. Ikiwa maumivu ni sehemu ya kawaida ya kupona baada ya upasuaji, daktari anaweza kupendekeza dawa za maumivu kama ibuprofen au paracetamol, pamoja na kupumzika na kutumia joto la uvuguvugu kwenye tumbo la chini. Wanawake wengi hupata nafuu ndani ya siku chache bila kuhitaji matibabu makubwa zaidi.

Iwapo maumivu yanasababishwa na maambukizi, hutibiwa kwa antibiotiki zinazofaa kulingana na hali ya mgonjwa. Wakati mwingine mgonjwa anaweza kuhitaji kulazwa hospitalini ikiwa maambukizi ni makali au yanaambatana na homa kubwa, kutetemeka mwili na maumivu makali ya tumbo.

Kwa wanawake wenye mabaki ya ujauzito au hematometra, matibabu yanaweza kujumuisha dawa maalumu au utaratibu mwingine wa kitabibu ili kuondoa mabaki au damu iliyokusanyika ndani ya mfuko wa uzazi. Ikiwa kuna makovu ndani ya kizazi (Sindromu ya Asherman), matibabu maalumu ya kuondoa makovu yanaweza kufanyika kulingana na ukubwa wa tatizo.

Kujitunza nyumbani

Kipindi cha kupona baada ya upasuaji wa kusafisha kizazi ni muhimu katika kuhakikisha mfuko wa uzazi unapona vizuri na kupunguza hatari ya matatizo. Baada ya kuruhusiwa kutoka hospitali, inashauriwa kupumzika kwa siku chache za mwanzo huku ukiepuka kufanya kazi nzito au kubeba vitu vizito. Kupumzika kunaupa mwili nafasi ya kurekebisha tishu za ndani na kupunguza maumivu yanayosababishwa na kujikaza kwa mfuko wa uzazi.

Matumizi ya dawa ulizoandikiwa yanapaswa kufanyika kwa usahihi bila kuruka dozi. Ikiwa umepewa antibiotiki, ni muhimu kumaliza dozi yote hata kama unajisikia umepona ili kuhakikisha maambukizi hayajitokezi au hayarudi tena. Dawa za maumivu nazo zinapaswa kutumiwa kulingana na maelekezo ya daktari badala ya kuongeza dozi kwa hiari yako.

Unaweza pia kutumia njia zisizo za dawa kupunguza maumivu, kama kuweka chupa ya maji ya uvuguvugu au kifaa maalumu cha kupasha joto juu ya tumbo la chini kwa dakika 15 hadi 20 mara kadhaa kwa siku. Vaa nguo zisizobana tumbo, pata usingizi wa kutosha na kunywa maji mengi ili kusaidia mwili kupona. Pia tumia pedi badala ya tamponi katika kipindi cha kutokwa na damu ili kupunguza hatari ya maambukizi.

Lishe inayosaidia kupona

Baada ya kutoa mimba kwa upasuaji, mwili huhitaji virutubisho vya kutosha ili kurejesha damu iliyopotea, kujenga upya tishu na kuimarisha kinga dhidi ya maambukizi. Lishe yenye madini ya chuma ni muhimu sana kwa sababu wanawake wengi hupoteza damu wakati wa utoaji wa mimba. Vyakula kama nyama nyekundu, ini, samaki, maharage, dengu, mboga za majani yenye rangi ya kijani na nafaka zisizokobolewa vinaweza kusaidia kuongeza kiwango cha damu mwilini.

Protini pia zina mchango mkubwa katika uponaji wa majeraha ya ndani ya mfuko wa uzazi. Vyakula kama mayai, maziwa, samaki, kuku, karanga na kunde husaidia kujenga upya tishu zilizoharibika wakati wa upasuaji. Aidha, matunda na mboga zenye vitamini C kama machungwa, mapapai, mapera na nyanya huongeza uwezo wa mwili kufyonza madini ya chuma na kusaidia mfumo wa kinga kufanya kazi vizuri.

Mbali na kula lishe bora, ni muhimu kunywa maji ya kutosha kila siku ili kuzuia upungufu wa maji mwilini na kusaidia mfumo wa mmeng'enyo wa chakula kufanya kazi vizuri. Wanawake wanaotumia dawa za maumivu wanaweza kupata choo kigumu, hivyo ulaji wa vyakula vyenye nyuzinyuzi nyingi kama matunda, mboga na nafaka husaidia kupunguza tatizo hilo. Kuepuka pombe na uvutaji sigara pia huchangia kuharakisha mchakato wa kupona.

Muda wa kupona

Kwa wanawake wengi, maumivu makali hupungua ndani ya siku 2–3, huku maumivu madogo ya kuvuta au kubana yakibaki kwa wiki 1–2. Damu nyingi huisha katika siku chache za mwanzo na baadaye kubaki matone madogo kabla ya kukoma kabisa.

Mzunguko wa hedhi unaweza kurejea ndani ya wiki 4–8 kutegemeana na umri wa ujauzito na jinsi mwili unavyojirekebisha baada ya upasuaji.

Huduma ya baada ya mimba kutoka (PAC) inatolewa kihalali kwenye vituo vya afya Tanzania na inalenga kuokoa maisha; usiogope kwenda kituoni. Kuhusu hedhi soma Hedhi baada ya kutoa mimba.

Kinga

Kinga huanza kabla ya upasuaji kwa kuhakikisha utaratibu unafanywa na mtaalamu mwenye ujuzi katika mazingira salama na yenye usafi. Baada ya upasuaji, ni muhimu kufuata maelekezo yote ya daktari kuhusu matumizi ya dawa, kupumzika na kuhudhuria miadi ya ufuatiliaji.

Wanawake wanashauriwa kuepuka kufanya kazi nzito katika siku za mwanzo, kutumia pedi badala ya tamponi wakati damu inaendelea kutoka, na kuepuka kuingiza kitu chochote ukeni hadi daktari atakaposema ni salama. Hatua hizi hupunguza uwezekano wa bakteria kuingia ndani ya mfuko wa uzazi.

Pia ni muhimu kula lishe bora yenye madini ya chuma, protini na vitamini C, kunywa maji ya kutosha na kutafuta matibabu mapema ikiwa dalili za hatari zinaanza kujitokeza.

• Pata huduma kwenye kituo chenye mtoa huduma aliyefunzwa; usitumie dawa za mitaani, mitishamba wala vitu vya kuingiza ukeni.

• Anza njia ya uzazi wa mpango kama hutaki mimba nyingine sasa; ovulesheni inaweza kurudi kabla ya hedhi ya kwanza.

• Tumia kondomu kujikinga na magonjwa ya zinaa yanayoweza kuleta maambukizi ya kizazi.

Lini umwone daktari

• Maumivu yanaongezeka badala ya kupungua, au yanadumu zaidi ya wiki 2.

• Maumivu yamerudi baada ya kuwa yameisha.

• Damu inaendelea zaidi ya wiki 2 bila kupungua.

• Hedhi haijarudi baada ya wiki 8, au kipimo cha mimba bado chanya baada ya wiki 4.

• Maumivu makali wakati wa hedhi zinazofuata au wakati wa tendo la ndoa.

• Mara moja: dalili zozote za hatari zilizotajwa hapo juu.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara