top of page

Mwandishi:

Dkt. Sospeter M, MD

Mhariri:

Dkt. Lugonda B, MD

14 Septemba 2021 11:45:47

Dawa Artesunate

Dawa Artesunate

Artesunate ni dawa iliyo kwenye kundi la dawa za kutibu malaria kali, inayofahamika kwa jina jingine la Camequin


Uzito na fomu ya Artesunate


Hupatikana katika fomu ya unga wenye uzito wa milligramu 110 kwa chupa moja. Unga huu huchanganywa na maji na kutumika kwa kuchoma na sindano.


Artesunate hutibu nini?


Dawa hii imehifadhiwa kutumika kwa matibabu ya awali ya malaria kali na baada ya hapo hufuatia na dawa jamii nyingine za kumeza.


Vimelea wanaodhuriwa na artesunate


Plasmodium vivax

Plasmodium ovale


Namna Artesunate inavyofanya kazi

Dawa jamii ya Artemisinin ikiwa pamoja na artesunate humeng’enywa haraka na ini kutengeneza dihydroartemisinin (DHA)


Artesunate na DHA, kama ilivyo artemisinin zingine, huwa na kimeng’enya cha endoperoxide kinachoamshwa na madini chuma ili kuwa sumu ya oksijeni inayofanya kazi ya kuzuia uzalishaji wa protini na nucleic acid, kubadilisha umbile na kupunguza kasi ya ukuaji wa kimela na kuua


Artesunate na DHA hufanya kazi kwenye kimelea Plasmodium species kikiwa kwenye damu na fomu ya gametocytes, hufanya kazi pia kwenye kimelea hiki hata kama ni sugu kwenye chloroquine


Tahadhari kwa watumiaji wa artesunate


Tahadhari inapaswa kuchukuliwa kwa wagonjwa wenye mzio na dawa hii. Artesunate itapswa kusimamishwa mara moja endapo kuna dalili ya;

  • Kushuka kwa shinikizo la damu

  • Kiungulia

  • Kuvimba kwa mwili

  • Harara kwenye ngozi


Matumizi ya Artesunate na chakula


Dawa hii haijaripotiwa kuwa na mwingiliano na chakula


Nusu maisha ya dawa na utolewaji taka mwilini


Nusu maisha ya dawa ni masaa 0.3 hr kwa artesunate na masaa 1.3 kwa DHA 1.3. Haifahamiki mpaka sasa namna gani artesunate inavyotolewa mwilini.


Wagonjwa wasiopaswa kutumia Artesunate


Wagonjwa wenye mzio na dawa jamii ya Artesunate

Wagonjwa waliofahamika kuwa na mzio wa anafailaksia kwenye dawa zingine


Dawa zenye mwingiliano na Artesunate


Dawa zenye mwingiliano mkali za kuzuia dawa hii kutumika pamoja na dawa zingine


Dapsone ya kupaka

Sotorasib

Tepotinib


Artesunate ikitumika na dawa hizi mgonjwa anapaswa kuwa chini ya ungalizi wa karibu;


  • Axitinib

  • Berotralstat

  • Carbamazepine

  • Deferasirox

  • Diclofenac

  • Diflunisal

  • Eltrombopag

  • Imatinib

  • Methylene blue

  • Nevirapine

  • Phenobarbital

  • Phenytoin

  • Regorafenib

  • Rifampin

  • Ritonavir

  • Sorafenib

  • Tucatinib

  • Vandetanib


Matumizi ya Artesunate kwa mama mjamzito


Taarifa za matokeo ya matumizi ya artesunate wakati wa ujauzito ni machache kuweza kusemea madhara yake wakati wa ujauzito.


Matumizi ya Artesunate kwa mama anayenyonyesha


Dawa hii hupatikana kwenye maziwa ya mama licha ya kutokuwepo na tafiti zinazoonyesha madhara yake kwa kichanga anayenyonya maziwa.


Maudhi ya Artesunate


  • Kuishiwa chembe nyekundu za damu

  • Kupunguza chembe sahani za damu

  • Kuwa na wingi wa bilirubin

  • Upungufu wa damu

  • Ongezeko la vimeng’enye vya ini (transaminase)

  • Upungufu wa che,be sahani za damu

  • Ongezeko la bilirubini kwenye damu

  • Leukosatosis

  • Kuferi ghafla kwa figo kiasi cha kuhitaji dayalisis

  • Dalili kali ua kupumua kwa shida

  • Limfopenia

  • Hemoglobinuria

  • Neutropenia

  • Kuganda wa damu kwenye mishipa ya vena ya ndani

  • Ongezeko la creatinine

  • Nimonia

  • Mapafu kuvia maji

  • Kuharisha

  • Manjano

  • Madhaifu ya mfumo wa fahamu


Je endapo umesahau dozi yako ufanyaje?


Kama umesahau kutumia dozi yako, tumia mara pale utakapokumbuka. Isipokuwa kama muda wa dozi nyingine umekaribia sana unatakiwa kuruka dozi uliyosahau na kuendelea inayofuata kama muda uliopangiwa na daktari wako.

ONYO: Usitumie dawa yoyote bila ushauri wa daktari. Dawa zinaweza kuleta madhara mwilini na pia matumizi ya baadhi ya dawa pasipo ushauri na vipimo husababisha  vimelea kuwa sugu dhidi ya dawa hiyo.
ULY clinic inakushauri kuwasiliana na daktari wako unapotaka kuchukua maamuzi yoyote yanayohusu afya yako.
Wasiliana na daktari/Mfamasia wa ULY clinic kwa ushauri na Tiba au kuandikiwa dawa kwa kupiga simu au Kubonyeza Pata tiba chini ya tovuti hii.

Imeboreshwa,

23 Julai 2023 16:54:25

Rejea za mada hii:-

Medscape.Artesunate. http://reference.medscape.com/drug/artesunate-342684, Imechukuliwa 11/9/2021

CDC. Artesunate. https://www.cdc.gov/malaria/diagnosis_treatment/artesunate.html, Imechukuliwa 11/9/2021

Severe Malaria. Artesunate. https://www.severemalaria.org/injectable-artesunate, Imechukuliwa 11/9/2021

Healthline. Artesunate. https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2020/213036s000lbl.pdf, Imechukuliwa 11/9/2021

Medical Guidelines. Artesunate. https://medicalguidelines.msf.org/viewport/EssDr/english/artesunate-injectable-16682465.html. Imechukuliwa 11/9/2021
bottom of page