top of page
Mwandishi:
Mhariri:
Imeboreshwa:

Dr.Sospeter Mangwella, MD

ULY CLINIC

4 Januari 2026, 01:58:59

Damu au kinyama mimba ya mwezi mmoja ikiharibika (1).jpg

Kiwango cha damu mwilini ni ngapi?

Kiwango cha damu mwilini, kinachojulikana kitaalamu kama Hemoglobini (Hb), ni kipimo muhimu kinachoonyesha uwezo wa damu kubeba oksijeni kutoka kwenye mapafu kwenda kwenye viungo mbalimbali vya mwili. Hemoglobini hupatikana ndani ya chembe nyekundu za damu.


Kiwango cha damu hubadilika kulingana na:

  • Umri

  • Jinsia

  • Hali ya kisaikolojia (mfano ujauzito)

  • Mazingira (mfano kuishi milimani)

  • Hali ya afya ya mtu

Ndiyo maana hakuna kiwango kimoja cha damu kinachofaa kwa watu wote.


Hemoglobini ni nini na kazi yake

Hemoglobini ni protini yenye madini chuma ambayo:

  • Hubeba oksijeni kutoka mapafuni kwenda mwilini

  • Hubeba dioksidi kaboni kurudi mapafuni

  • Husaidia kudhibiti asidi na alkali ya damu (acid–base balance)


Kiwango sahihi cha hemoglobini ni muhimu kwa:

  • Nguvu ya mwili

  • Ufahamu wa akili

  • Ukuaji wa mtoto

  • Afya ya moyo na ubongo


Kiwango cha kawaida cha damu (Hemoglobini) kwa umri


Jedwali 1: Kiwango cha Hemoglobini (Hb) kwa Watoto na Watu Wazima

Umri

Kiwango cha Kawaida cha Hb (g/dL)

Mtoto aliyezaliwa (0–24 hrs)

16.5 – 21.5

Siku 1–7

15.0 – 20.0

Wiki 2

13.5 – 19.0

Mwezi 1

10.0 – 15.0

Miezi 2

9.0 – 14.0

Miezi 3

9.5 – 13.5

Miezi 4

10.0 – 13.0

Miezi 5–6

10.5 – 13.5

Miezi 7–9

11.0 – 14.0

Mtoto > mwaka 1

11.0 – 15.0

Mwanamume mtu mzima

13.5 – 16.5

Mwanamke mtu mzima

12.0 – 16.0

Mzee (zaidi ya miaka 65)

12.0 – 16.0

Angalizo: Viwango hivi ni vya jumla. Daktari anaweza kuruhusu kiwango kidogo juu au chini kulingana na hali ya mgonjwa.


Kiwango cha damu hupimwaje?

Kiwango cha damu hupimwa kwa:

  • Hesabu kamili ya damu (FBC / CBC)

  • Sampuli ya damu hutolewa kwenye mshipa au kidoleni

  • Majibu hutolewa kwa gramu kwa desilita (g/dL)


Kipimo hiki mara nyingi huambatana na:

  • Idadi ya seli nyekundu

  • Hematokriti

  • Umbo na ukubwa wa chembe za damu


Mambo yanayoathiri kiwango cha damu

Kiwango cha hemoglobini kinaweza kubadilika kutokana na:

  • Lishe (hasa chuma, folate na vitamin B12)

  • Upotevu wa damu (hedhi, ajali, upasuaji)

  • Maambukizi ya muda mrefu

  • Magonjwa ya figo, ini au uboho wa mifupa

  • Mabadiliko ya homoni

  • Mazingira yenye oksijeni ndogo (milimani)


Maelekezo muhimu kwa mtu anayepima damu

  • Usihukumu afya yako kwa kipimo kimoja tu

  • Rudia kipimo endapo majibu hayalingani na dalili

  • Kiwango cha kawaida hakimaanishi afya njema kila wakati

  • Tafsiri ya kipimo ifanywe kwa kuangalia historia ya mgonjwa

  • Watoto na wajawazito wana tafsiri maalum


Hitimisho

Kiwango cha damu mwilini ni kipimo muhimu lakini hakipaswi kutazamwa peke yake. Umri, jinsia, mazingira na hali ya afya ya mtu lazima viwekwe katika muktadha sahihi. Elimu sahihi kwa jamii, kama husaidia kuzuia hofu zisizo za lazima na kuchelewa kwa matibabu.


Maswali yaliyoulizwa Mara kwa Mara na majibu yake

1. Je, mtu anaweza kuwa na kiwango cha kawaida cha damu lakini bado akawa mgonjwa?

Ndiyo. Magonjwa mengine kama maambukizi, matatizo ya moyo au homoni yanaweza kuwepo hata kama hemoglobini iko kawaida.

2. Kwa nini watoto wachanga wana kiwango cha damu cha juu kuliko watu wazima?

Kwa sababu mtoto akiwa tumboni hutegemea oksijeni ya mama, hivyo huhitaji hemoglobini nyingi zaidi kabla ya kuzaliwa.

3. Je, hemoglobini hubadilika siku hadi siku?

Ndiyo, hubadilika kidogo kulingana na maji mwilini, lishe na hali ya mwili, lakini si kwa kiwango kikubwa kwa mtu mwenye afya.

4. Je, kunywa maji mengi kunaweza kushusha kiwango cha damu?

Kunywa maji mengi huongeza maji kwenye damu na kufanya kipimo kionekane kimeshuka kidogo (Kuzidi maji), bila kupunguza seli halisi za damu.

5. Je, kiwango cha damu cha mwanamke hubadilika wakati wa hedhi?

Ndiyo. Baada ya hedhi, hemoglobini inaweza kushuka kidogo hasa kama damu imepotea kwa wingi.

6. Je, mtu anaweza kuwa na dalili kali lakini hemoglobini iko karibu na kawaida?

Ndiyo. Kasi ya kushuka kwa damu ni muhimu zaidi kuliko namba yenyewe. Kushuka kwa haraka husababisha dalili zaidi.

7. Je, kuishi milimani hubadilisha tafsiri ya kipimo cha damu?

Ndiyo. Watu wanaoishi maeneo ya juu huwa na hemoglobini juu kidogo kuliko wanaoishi usawa wa bahari.

8. Je, vipimo vya damu vya maabara zote vinafanana?

Kwa ujumla ndiyo, lakini kuna tofauti ndogo kulingana na mashine na rejea za maabara.

9. Je, mtoto anayenyonya pekee anaweza kuwa na damu ya kutosha?

Ndiyo katika miezi ya mwanzo, lakini baada ya miezi 6, vyakula vya nyongeza vyenye chuma vinahitajika.

10. Je, kupima damu mara kwa mara kuna madhara?

Hapana. Kiasi cha damu kinachotolewa ni kidogo sana na hakisababishi upungufu wa damu kwa mtu mwenye afya.



Rejea za mada hii

  1. World Health Organization. Haemoglobin concentrations for the diagnosis of anaemia and assessment of severity. Geneva: WHO; 2011.

  2. McLean E, et al. Worldwide prevalence of anaemia. Public Health Nutr. 2009;12(4):444–454.

  3. Rodak BF, et al. Hematology: Clinical Principles and Applications. 5th ed. Elsevier; 2016.

  4. Mayo Clinic Staff. Hemoglobin test. Mayo Clinic.

  5. Lab Tests Online. Hemoglobin. American Association for Clinical Chemistry.

  6. Greer JP, et al. Wintrobe’s Clinical Hematology. 13th ed. Wolters Kluwer; 2018.

  7. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Iron and iron deficiency.

  8. Stanford Children’s Health. Hemoglobin test.

  9. National Institutes of Health (NIH). Blood tests.

  10. Hoffbrand AV, et al. Essential Haematology. 7th ed. Wiley Blackwell; 2016.


Imeandikwa:

18 Juni 2025, 15:09:03

ULY CLINIC inakushauri uwasiliane na daktari wako kwa ushauri na tiba kabla ya kuchukua hatua yoyote ile baada ya kusoma majibu haya.

​

Kupata ushauri zaidi au tiba kutoka kwa daktari wa ULY CLINIC bofya hapa au tumia linki ya Pata tiba

bottom of page