Mashilingi kwenye ngozi

Shilingi kwenye ngozi, pia huitwa vishilingi kwenye ngozi au mashilingi kwenye ngozi, ni majina ya Kiswahili yanayotumika kumaanisha ugonjwa wa fangasi wa ngozi wenye mwonekano wa duara kama shilingi kwa jina jingine ikiitwa ringworm auTinea corporis. Huonekana kama doa au kidonda cha mviringo chenye kingo zilizoinuka na sehemu yake ya kati huwa imeathiriwa kidogo au kutoathirika kabisa na fangasi.

Muonekano wa kawaida

• Duara au ovali kama shilingi

• Kingo nyekundu kwa watu weupe au zambarau kwa watu weusi, zilizoinuka au zenye magamba

• Sehemu ya kati ya duara huwa haijaathiriwa kwa kiasi kikubwa

• Huambatana na muwasho

• Huongezeka ukubwa polepole

Sehemu zinazoweza kuathirika

• Mikono na miguu

• Kifuani au mgongoni

• Shingoni

• Mapajani (lakini eneo la kinena lina aina maalum iitwayo tinea cruris)

Chanzo na namna ya kuambukizwa

Shilingi kwenye ngozi husababishwa na fangasi wa kundi la dermatophytes. Maambukizi huenea kwa:

• Kugusana ngozi kwa ngozi na mtu aliyeambukizwa

• Kushirikiana taulo, nguo, mashuka

• Kugusa wanyama walio na fangasi (hasa paka na mbwa)

• Kutembea peku sehemu zenye unyevunyevu

Fangasi hupendelea mazingira ya:

• Jasho

• Unyevunyevu

• Ngozi iliyochubuka

Magonjwa yanayofanana na shilingi

Ingawa vishilingi mara nyingi ni ugonjwa wa Tinea corporis, kuna hali nyingine zinazoweza kutoa dalili za kufanana kama vile:

• Izima ya numula – pumu ya ngozi yenye madoa ya mviringo, lakini mara nyingi eneo ndani ya mduara huwa limeathirika sana.

• Soriasisi – mabaka mekundu au zambarau kwa watu weusi yenye magamba meupe, huwa sugu na hujirudia.

Utambuzi sahihi ni muhimu kabla ya kuanza tiba.

Utambuzi wa mashilingi

Daktari huchanganya historia ya mgonjwa na vipimo rahisi kuthibitisha kuwa ni fangasi, ili kuepuka kuchanganya na magonjwa mengine ya ngozi.

Daktari huthibitisha kwa:

1. Uchunguzi wa macho

2. Kipimo cha KOH (kuangalia fangasi chini ya darubini)

3. Wakati mwingine kuotesha fangasi

Jedwali 1: Njia za utambuzi wa mashilingi

Maelezo Muhimu

• Kipimo cha KOH hutoa majibu haraka (dakika chache)

• Kuotesha fangasi huchukua wiki kadhaa lakini hutoa uthibitisho kamili

• Utambuzi sahihi huzuia kutumia dawa zisizofaa kama steroidi

Tiba ya shilingi/Vishilingi kwenye Ngozi

Matibabu hutegemea ukubwa na eneo la maambukizi. Wagonjwa wengi hupona kwa krimu pekee, lakini baadhi huhitaji dawa za kunywa. Daktari anaweza kukuandikia dawa zifuatzo kulingana na ugonjwa aliouona

i. Dawa za kupaka za fangasi

Daktari anaweza kukuandikiwa kati ya dawa zifuatazo kama tiba ya kwanza kwa maambukizi madogo au ya eneo moja kama shida yako imefahamika kuwa ni fangasi baada ya uchunguzi.

Mfano wa dawa:

• Clotrimazole

• Ketoconazole

• Terbinafine

Jinsi ya kutumia kwa usahihi

• Hupakwa mara 1–2 kwa siku

• Matumizi huwa kwa wiki 2–4 (hata dalili zikiondoka mapema)

• Hupakwa hadi nje kidogo ya mipaka ya kidonda (takriban sentimita 2)

• Mikono inashauriwa kusafishwa na kukaushwa kabla ya kupaka

ii. Dawa za kunywa

Hutolewa na daktari ikiwa krimu pekee haitoshi.

Huhitajika wakati:

• Maambukizi ni makubwa au mengi mwilini

• Hayaponi baada ya wiki 2–3 za krimu

• Yapo usoni, kichwani au sehemu nyeti

• Mgonjwa ana kisukari au kinga dhaifu

• Fangasi hurudia mara kwa mara

Dawa hizi humezwa kwa wiki kadhaa kulingana na ushauri wa daktari.

Mambo ya kuzingatia wakati wa tiba

Ili dawa ifanye kazi kikamilifu na kuzuia kurudi kwa fangasi, zingatia yafuatayo:

• Maliza kozi ya dawa hata dalili zikitoweka mapema; Fangasi huweza kubaki chini ya ngozi; kusimamisha dawa mapema husababisha kurudia na kuwa sugu.

• Safisha na kausha ngozi vizuri kabla ya kupaka dawa; Dawa hufanya kazi vizuri kwenye ngozi kavu; paka pia kidogo nje ya mipaka ya kidonda.

• Epuka kushirikiana taulo, nguo au mashuka; Huzuia kujirudia na kuwaambukiza wengine nyumbani.

• Badilisha nguo za ndani na soksi kila sikuIkiwezekana mara mbili kwa siku kama unatoka jasho sana.

• Usipake krimu zenye steroidi bila ushauri wa daktari; Steroidi huficha dalili na kufanya fangasi kuenea.

• Nawa mikono baada ya kugusa kidonda; Huzuia kusambaza fangasi sehemu nyingine za mwili.

• Usifunge kidonda kwa plasta muda mrefu; Unyevu uliotegwa huchelewesha kupona.

Wakati gani wa kumwona Daktari haraka?

Muone mtaalamu wa afya mapema ukiona mojawapo ya dalili hizi:

• Vidonda vinaenea haraka au vinaongezeka ukubwa licha ya kutumia dawa

• Vinatoa usaha, damu au vinakuwa na maumivu makali (huashiria maambukizi ya bakteria juu ya fangasi)

• Homa au kuvimba kwa tezi — ishara ya maambukizi makubwa

• Mtoto mchanga au mtoto mdogo ameathirika (wanahitaji uchunguzi wa karibu zaidi)

• Hakuna nafuu baada ya wiki 2–3 za dawa sahihi

• Vipo usoni, kichwani au sehemu za siri

• Una kisukari, UKIMWI au kinga dhaifu

• Vidonda vimekuwa vyeusi sana, vinawaka au vinatoa harufu

Kinga ya Shilingi / Vishilingi kwenye Ngozi

(Fangasi ya ngozi — Tinea corporis)

Kuzuia fangasi kunategemea kudhibiti unyevu, jasho, na maambukizi kwa kugusana. Chini kuna jedwali 2 ni muhtasari rahisi.

Jedwali 2: Hatua muhimu za kinga ya mashilingi kwenye ngozi

Kanuni 5 Rahisi za Kukumbuka

1. Kavu kuliko dawa — kausha ngozi vizuri kila siku

2. Usishirikiane taulo au nguo

3. Badilisha nguo za jasho haraka

4. Tibu wanyama wenye mabaka ya duara

5. Usitumie krimu kiholela

Majina mbadala yanayotumika na watu

• Kishilingi — Doa dogo la duara na moja

• Vishilingi — madoa madogo ya duara zaidi ya moja

• Mashilingi — madoa mengi ya duara

• Shilingi — doa la duara

• Vibarango — shilingi kichwani

• Hutokana na umbo la duara kama coin