Kipimo cha usikivu wa bakteria kwenye dawa

Kipimo cha usikivu wa bakteria kwenye dawa (bacterial culture and sensitivity), pia huitwa kipimo cha kuotesha bakteria na kuangalia usikivu wao kwenye dawa, ni kipimo cha maabara kinachotumika kutambua bakteria wanaosababisha maambukizi na kubaini dawa za kuua bakteria (antibayotiki) ambazo zinaweza kuwa na ufanisi dhidi yao. Sampuli inaweza kuchukuliwa kutoka sehemu mbalimbali za mwili kulingana na aina ya maambukizi, kama vile damu, mkojo, makohozi, usaha, majimaji ya kidonda au sehemu nyingine yenye dalili za maambukizi. Maabara huweka sampuli hiyo katika mazingira maalum yanayowezesha bakteria waliopo kukua na kisha huwatambua.

Baada ya bakteria kutambuliwa, hufanyiwa kipimo cha usikivu wa bakteria kwenye dawa. Katika hatua hii, bakteria huwekwa katika mazingira yenye dawa mbalimbali ili kutathmini namna wanavyoitikia dawa hizo. Matokeo yanaweza kuonyesha kwamba bakteria ni sikivu kwa dawa fulani, maana yake dawa hiyo ina uwezekano wa kuzuia au kuua bakteria huyo katika kiwango kinachotarajiwa; au ni sugu, maana yake dawa hiyo huenda isifanye kazi ipasavyo dhidi ya bakteria huyo. Taarifa hii humsaidia mtoa huduma kuchagua antibayotiki inayofaa zaidi.

Kipimo hiki ni muhimu hasa kwa maambukizi ambayo yanaendelea, yanarudia, ni makali au hayajibu vizuri baada ya kutumia antibayotiki. Pia kina umuhimu katika hali ambazo kuna uwezekano wa usugu wa bakteria dhidi ya antibayotiki, kwa sababu kutumia dawa ambayo bakteria hawawezi kuitikia kunaweza kuchelewesha kupona na kuchangia kuongezeka kwa usugu wa dawa.

Sampuli zinazoweza kutumika

Aina ya sampuli inayochukuliwa hutegemea sehemu ambayo maambukizi yanashukiwa. Kwa mfano, mkojo unaweza kuchunguzwa kwa mtu mwenye dalili za maambukizi ya njia ya mkojo, usaha au majimaji ya kidonda yanaweza kuchunguzwa ikiwa kuna maambukizi kwenye ngozi au kidonda, na damu inaweza kuchunguzwa ikiwa kuna mashaka ya bakteria kuingia kwenye mfumo wa damu.

Kwa hiyo, bacterial culture and sensitivity si kipimo kinachomaanisha damu pekee. Kipimo cha kuotesha damu (blood culture) ni aina maalum ya kipimo cha kuotesha vimelea kutoka kwenye damu, wakati kipimo cha usikivu wa bakteria kwenye dawa kinaweza kufanywa kwa bakteria waliopatikana kutoka kwenye sampuli mbalimbali.

Matokeo ya kipimo yana maana gani?

Matokeo yanaweza kuonyesha kwamba hakuna bakteria waliokua katika sampuli iliyochunguzwa. Hii inaweza kumaanisha hakuna bakteria waliogunduliwa, lakini haiondoi kila mara uwepo wa maambukizi kwa sababu matumizi ya antibayotiki kabla ya kuchukua sampuli, kiasi au ubora wa sampuli na aina ya bakteria vinaweza kuathiri matokeo.

Ikiwa bakteria wamepatikana, majibu yanaweza kutaja jina la bakteria na kuonyesha dawa ambazo bakteria huyo ni sikivu au sugu. Mtoa huduma hutumia taarifa hii pamoja na hali ya mgonjwa, sehemu ya maambukizi, umri, magonjwa mengine na mambo mengine muhimu kabla ya kuamua dawa inayofaa.

Kumbuka: Usikivu wa bakteria kwenye dawa unaonyesha jinsi bakteria walivyoitikia dawa katika kipimo cha maabara, lakini matokeo hayo hayapaswi kutafsiriwa peke yake. Uamuzi wa kutumia antibayotiki fulani unapaswa kufanywa kwa kuzingatia matokeo ya maabara pamoja na hali ya mgonjwa na tathmini ya kitabibu.

Tazama pia: Kipimo cha kuotesha damu, Antibayotiki, Usugu wa bakteria dhidi ya antibayotiki, Maambukizi ya bakteria, Bakteriemia, Sepsisi, Endokadaitisi.