Ugonjwa wa seliaki

Ugonjwa wa seliaki ni ugonjwa wa mfumo wa kinga ya mwili ambapo ulaji wa gluteni husababisha mfumo wa kinga kushambulia utando wa ndani wa utumbo mdogo. Gluteni hupatikana hasa kwenye nafaka kama ngano, shayiri na rai. Hali hii inaweza kuharibu vinyweleo vidogo vya utumbo vinavyosaidia kufyonza virutubisho kutoka kwenye chakula.

Dalili zinaweza kujumuisha kuhara kwa muda mrefu, tumbo kujaa gesi, maumivu ya tumbo, kupungua uzito, uchovu na kichefuchefu. Baadhi ya watu wanaweza kuwa na dalili zisizo za mfumo wa chakula, kama upungufu wa damu, udhaifu wa mifupa, vidonda vya mdomo au kuwashwa kwa ngozi. Watoto wanaweza pia kuwa na ukuaji wa polepole au kuchelewa kuongezeka uzito.

Utambuzi hufanywa kwa kutumia vipimo vya damu vya kingamwili maalumu za ugonjwa wa seliaki, na wakati mwingine hufuatiwa na kuchukua kipande kidogo cha utando wa utumbo mdogo kwa uchunguzi. Ni muhimu kutokuanza kuacha gluteni kabla ya vipimo vya utambuzi bila ushauri wa mtoa huduma, kwa sababu kuacha gluteni kunaweza kufanya vipimo vionyeshe majibu yasiyo sahihi.

Matibabu makuu ni kuacha gluteni kabisa na kwa muda wote wa maisha. Mgonjwa anatakiwa kuepuka vyakula vyenye ngano, shayiri na rai, huku akizingatia lishe yenye virutubisho vya kutosha. Kwa baadhi ya wagonjwa, virutubisho vya chuma, folati, vitamini B12, vitamini D au kalsiamu vinaweza kuhitajika ikiwa kuna upungufu wa virutubisho.

Kumbuka: Ugonjwa wa seliaki usipotibiwa unaweza kusababisha utapiamlo, upungufu wa damu, udhaifu wa mifupa na matatizo mengine ya kiafya. Mtu mwenye dalili zinazoendelea au anayeshukiwa kuwa na ugonjwa huu anapaswa kufanyiwa uchunguzi wa kitabibu kabla ya kuanza lishe isiyo na gluteni.