Vertigo

Ni neno tiba lenye jina la kiswahili la "Kizunguzungu mzunguko"

Kizunguzungu mzunguko ni hali ya kuhisi mwendo wa kuzunguka ambapo mgonjwa anaweza kuhisi kama yeye mwenyewe anazunguka angani (vertigo ya kibinafsi) au mazingira yake yanamzunguka (vertigo ya uhalisia). Mgonjwa anaweza pia kulalamika kuhisi kama anavutwa pembeni, kana kwamba anavutiwa na sumaku.

Dalili hii ya kawaida huanza ghafla na inaweza kuwa ya muda mfupi au ya kudumu, na pia inaweza kuwa hafifu au kali. Kizunguzungu hiki kinaweza kuongezeka wakati mgonjwa anapohama na kupungua anapolala chini. Mara nyingi huchanganyikiwa na kizunguzungu, ambayo ni hali ya kuhisi kukosa usawia wakati wa kutembea au wepesi wa kichwa bila hisia ya kuzunguka.

Hata hivyo, tofauti na kizunguzungu, kizunguzungu mzunguko mara nyingi huambatana na kichefuchefu, kutapika, mtikisiko wa macho usiodhibitika, kelele masikioni, au upotevu wa kusikia. Ingawa mgonjwa hana matatizo ya uratibu wa viungo, anaweza kuwa na mwendo usio thabiti unaofahamika pia kama mwendo wa kizunguzungu mzunguko.

Kizunguzungu mzunguko kinaweza kusababishwa na matatizo ya neva au sikio yanayoathiri mfumo wa usawa (mfumo wa vestibuli, njia za semisakula, neva ya nane ya fuvu, nyuklia ya vestibuli kwenye shina la ubongo na ubongo wa temporo na macho). Hata hivyo, hali hii inaweza pia kusababishwa na usumu wa pombe, kupumua kupita kiasi , na kizunguzungu mzunguko cha kubadili mkao, au madhara ya baadhi ya dawa, vipimo vya kitabibu, au upasuaji fulani wa kimatibabu.

Historia na Uchunguzi wa Kimwili

Muulize mgonjwa aeleze jinsi kizunguzungu mzunguko (vertigo) kilivyoanza na muda wake, huku ukihakikisha unatofautisha dalili hii na kizunguzungu (hali ya kukosa usawia kwenye mwendo au wepesi wa kichwa).

Chunguza:

• Je, anahisi yeye mwenyewe anazunguka au mazingira yake yanamzunguka?

• Je, mashambulizi hutokea mara ngapi?

• Je, yanahusiana na mabadiliko ya mkao, au hutokea bila mpangilio?

• Je, mgonjwa anaweza kutembea wakati wa shambulio?

• Je, anapendelea mkao fulani wakati wa shambulio?

• Je, ana historia ya homa ya safari?

• Je, amewahi kuanguka?

Pia, pata historia ya matumizi ya dawa za hivi karibuni na angalia dalili zozote za matumizi mabaya ya pombe.

Fanya tathmini ya mfumo wa neva kwa kuzingatia hasa utendaji wa neva ya nane ya fuvu. Chunguza mwendo wa mgonjwa (gait) na mkao wake kwa dalili za kasoro.