Upungufu wa nguvu za kiume (Erectile Dysfunction – ED na kuwahi kumwaga shahawa) ni miongoni mwa changamoto kubwa kwa wanaume. Tafiti zinaonyesha kuwa kati ya wanaume watatu, mmoja hukumbana na tatizo hili katika kipindi fulani cha maisha yake.

Tatizo hili halihusiani tu na muda wa kufika kileleni, bali linaweza kuathiri uzazi, afya ya akili, mahusiano, na kujiamini. Habari njema ni kwamba visababishi vyake vinaweza kutibika kwa dawa, ushauri, mabadiliko ya tabia, au tiba mbadala.

Makala hii inajadili mambo yafuatayo:

• Maana ya upungufu wa nguvu za kiume (ED na kuwahi kumwaga shahawa)

• Dalili kuu za matatizo ya nguvu za kiume

• Sababu za kimwili na kisaikolojia zinazopelekea matatizo haya

• Uhusiano kati ya nguvu za kiume na uzazi

• Vipimo muhimu vinavyopendekezwa hospitalini

• Matibabu mbalimbali yanayopatikana (dawa, ushauri, mabadiliko ya tabia n.k.)

• Madhara ya kutotibu tatizo mapema

• Maswali muhimu 10 yanayoulizwa mara kwa mara

Maana ya upungufu wa Nguvu za Kiume

Katika tiba, upungufu wa nguvu za kiume unahusisha changamoto kuu mbili:

1. Kuwahi kumwaga shahawa (PE)

Hii hutokea wakati mwanaume anamwaga shahawa:

• Ndani ya dakika moja baada ya kuanza tendo la ndoa,

• Bila uwezo wa kuchelewesha mshindo,

• Na hali hii husababisha msongo, aibu, au kuathiri mahusiano.

2. Kushindwa kusimamisha uume(ED)

Hii inahusisha:

• Kushindwa kusimamisha uume unapohitaji kushiriki ngono, au

• Uume kusimama lakini kushindwa kuendelea kusimama kwa muda wa kuridhisha.

Changamoto hizi mbili zinaweza kutokea pamoja au kwa kujitegemea, na zote zina madhara kwa afya ya mwanaume.

Visababishi vya Kuwahi Kumwaga shahawa

Kuwahi kumwaga shahawa kunaweza kusababishwa na mchanganyiko wa sababu za kimwili na kisaikolojia, ikiwemo:

Sababu za kisaikolojia

• Msongo wa mawazo na wasiwasi

• Hofu ya kushindwa kufanya vizuri tendo

• Kukosa kujiamini

• Mahusiano yenye migogoro

• Msongo wa muda mrefu kazini au kimaisha

• Historia ya ukatili wa kingono

Sababu za kimwili

• Maambukizi kwenye tezi dume

• Uvimbe au maumivu kwenye njia ya mkojo (yurethra)

• Mabadiliko ya homoni

• Tatizo la kurithi

• Mabadiliko kwenye mfumo wa neva

Kuwahi kumwaga kunaweza pia kuanzia kwenye tendo la ngono la kwanza au kuanza ukubwani.

Visababishi vya kushindwa Kusimamisha Uume (ED)

Hii mara nyingi huwa na uhusiano mkubwa na afya ya mwili mzima na mzunguko wa damu.

Sababu za kimwili

• Magonjwa ya moyo

• Kuziba kwa mishipa ya damu

• Kisukari

• Shinikizo la juu la damu

• Kiasi kikubwa cha mafuta kwenye damu

• Obeziti(uzito mkubwa kupita kiasi)

• Matatizo ya usingizi

• Upasuaji wa tezi dume au mfumo wa mkojo

• Majeraha ya uti wa mgongo

• Kiwango cha chini cha homoni testosterone

• Matumizi ya dawa fulani (hasa za msongo, shinikizo la damu, usingizi)

Sababu za Tabia na mtindo wa maisha

• Uvutaji sigara

• Pombe kupita kiasi

• Dawa za kulevya

• Kutofanya mazoezi

• Lishe duni

Sababu za kisaikolojia

• Msongo sugu

• Hofu ya kushindwa

• Mahusiano yenye mgongano

• Unyong’onyevu

Je, Upungufu wa Nguvu za Kiume unaathiri Uzazi?

Si kila tatizo la nguvu za kiume linamaanisha ugumba. Lakini:

• Kushindwa kusimamisha uume (ED) inaweza kupunguza uwezekano wa kushiriki tendo mara za kutosha kupata mimba.

• Kumwaga kabla ya wakati (PE) inaweza kufanya tendo lisikamilike au lisiwe na ubora wa kutosha kurutubisha yai.

Kwa hivyo, matibabu ya mapema yanaweza kuboresha uwezo na ubora wa uzazi.

Madhara ya Upungufu wa Nguvu za Kiume

Bila matibabu, tatizo hili linaweza kusababisha:

• Kupoteza kujiamini

• Msongo wa mawazo

• Kutoridhika kingono

• Migogoro ya mahusiano

• Kupungua kwa ubora wa maisha

• Changamoto kwenye uzazi

Vipimo muhimu vya kutambua sababu ya tatizo

Daktari anaweza kupendekeza:

• Kipimo cha homoni (testosteroni, prolaktin)

• Sukari ya damu

• Mafuta (cholesterol)

• Uchunguzi wa tezi dume

• Vipimo vya ini na figo

• Ultrasound ya mishipa ya uume (kwa baadhi ya wagonjwa)

Matibabu ya tatizo la Nguvu za Kiume

Matibabu hutegemea chanzo:

1. Dawa

Dawa ni sehemu muhimu ya matibabu ya upungufu wa nguvu za kiume, lakini hutolewa kulingana na chanzo cha tatizo. Aina tofauti za dawa hufanya kazi kwa njia tofauti, hivyo tathmini ya daktari ni muhimu kabla ya kuanza tiba.

a. Dawa za Kuongeza Mtiririko wa Damu (Kwa ED)

Hizi ni dawa zinazosaidia kuboresha mtiririko wa damu kwenye mishipa ya uume. Zinasaidia mwanaume kupata na kudumisha uume ulio simamisi (erection) pale anapohitaji kushiriki tendo.

Dawa hizi hufanya kazi kwa:

• Kupanua mishipa ya damu

• Kuruhusu damu kuingia kwa urahisi kwenye tishu za uume

• Kuongeza mwitikio wa mwili wakati wa hisia za kimapenzi

Dawa hizi hutumika kwa wanaume wenye matatizo ya:

• Kisukari

• Shinikizo la damu

• Kuziba kwa mishipa ya damu

• Msongo wa kisaikolojia unaoathiri erection

Zinapaswa kutolewa na daktari, hasa kwa wanaume wenye magonjwa ya moyo au wanaotumia dawa zingine.

b. Dawa za Kurudisha/Kuchelewesha Mshindo (Kwa kuwahi kumwaga – PE)

Hizi ni dawa zinazosaidia kuboresha udhibiti wa mshindo kwa kupunguza unyeti kupita kiasi au kuboresha uthabiti wa mishipa ya neva.

Dawa hizi kawaida:

• Hupunguza kasi ya mwitikio wa neva

• Husaidia mtumiaji kuwa na udhibiti mzuri wa muda wa kumaliza

• Huongeza muda wa tendo kwa kiwango kinachoridhisha

Hupewa kwa wanaume wenye kuwahi kumwaga kwa muda mrefu au kwa sababu za kisaikolojia na kimwili.

c. Antibiotiki kwa Maambukizi

Ikiwa tatizo la mwanaume limesababishwa na:

• Maambukizi ya tezi dume (prostataitis)

• Maambukizi ya njia ya mkojo

• Uvimbe kwenye urethra

Daktari anaweza kuagiza antibayotiki maalum kulingana na aina ya bakteria. Matibabu ya maambukizi mara nyingi huleta maboresho makubwa katika uwezo wa mwanaume baada ya uvimbe na maumivu kupungua.

d. Dawa za Kurekebisha Homoni

Wakati mwingine upungufu wa nguvu unaweza kusababishwa na viwango vya chini vya homoni, hususan testosteroni.Katika hali hizi, daktari anaweza kupendekeza:

• Dawa za kuongeza au kurekebisha kiwango cha homoni,

• Au matibabu yanayosaidia mwili kuzalisha homoni kwa usawa.

Hii husaidia kuboresha:

• Hamu ya tendo la ndoa (libido)

• Nguvu za misuli

• Muda wa kusimama kwa uume

• Afya ya jumla ya mwili

Matibabu ya homoni hufanyika chini ya uchunguzi wa karibu wa daktari kwa sababu viwango visivyodhibitiwa vinaweza kuwa na madhara.

Jambo la Muhimu Sana

Matumizi ya dawa za kuongeza nguvu bila uchunguzi ni hatari kwa sababu:

• Baadhi zinaingiliana na dawa za moyo

• Nyingine husababisha shinikizo la damu kushuka ghafla

• Zingine zinaweza kusababisha maumivu, kizunguzungu, au matatizo ya moyo

• Dawa za kienyeji au za barabarani mara nyingi huwa na kemikali hatari

Ndiyo maana daktari lazima athibitishe chanzo cha tatizo kabla ya kuanza matibabu.

2. Ushauri/Tiba Saikolojia

Wataalamu wa tiba ya kisaikolojia hutumia mbinu za kubadilisha fikra na hisia zinazosababisha kuwahi kumwaga. Hii husaidia kupunguza hofu ya kushindwa na kuimarisha udhibiti wa mwitikio wa mwili.

Husaidia:

• Wasiwasi

• Hofu ya kushindwa kufanya vema ngono

• Migogoro ya mahusiano

3. Mbinu na Mazoezi ya kuchelewesha Mshindo

Kuna mbinu mbadala za kitabia na kisaikolojia ambazo wataalamu wa afya hupendekeza ili kusaidia kuchelewesha mshindo bila kutumia dawa. Mbinu hizi hazihusishi hatua za vitendo moja kwa moja, bali zinatoa mwongozo wa jumla unaotambuliwa kitaalamu:

a. Mazoezi ya kupunguza msongo wa mawazo

Wasiwasi na msongo ni miongoni mwa sababu kubwa zinazopelekea kuwahi kumaliza tendo. Mazoezi ya kupumzika, kupunguza msongo, kuboresha usingizi na kupunguza mfadhaiko yanaweza kuboresha udhibiti wa mshindo kwa ujumla.

b. Mazoezi ya kuimarisha misuli ya nyonga

Wataalamu wa afya mara nyingi wanapendekeza mazoezi maalumu ya misuli ya nyonga ambayo huimarisha udhibiti wa mwitikio wa mwili. Haya ni mazoezi yanayofanywa nje ya tendo, na yanaweza kusaidia kuboresha udhibiti wa misuli inayohusika katika kudhibiti mshindo.

4. Mabadiliko ya Mtindo wa Maisha

Mazoezi ya mara kwa mara, kulala vizuri, kupunguza pombe na kuacha sigara yote yanaboresha afya ya mishipa na homoni, hivyo kusaidia kuongeza uwezo wa kuchelewesha mshindo kwa njia ya asili.

5. Tiba ya Upasuaji (kwa wachache sana)

Kwa matatizo makubwa ya mishipa au ujenzi wa uume.

Hitimisho

Upungufu wa nguvu za kiume hutokana na changamoto za kimwili, kisaikolojia au mtindo wa maisha na unaweza kutibika kwa dawa, ushauri na mabadiliko ya tabia. Makala hii inaelezea kwa undani dalili, visababishi, matibabu na maswali muhimu ya mara kwa mara kuboresha uelewa wa wanaume na wenza wao.

Maswali yanayoulizwa Mara kwa Mara Kuhusu Upungufu wa Nguvu za Kiume (ED & Kuwahi Kumwaga)