Dalili za awali za UKIMWI

Dalili za awali za maambukizi ya VVU (acute HIV) hutokea kwa karibu nusu hadi theluthi mbili ya watu, wiki 2 hadi 4 baada ya kuambukizwa, na hudumu siku chache hadi wiki 2 kisha hupotea zenyewe. Dalili kuu ni homa, koo kuuma, vipele visivyowasha sana, tezi kuvimba, maumivu ya kichwa, misuli na viungo, uchovu, kuharisha na vidonda mdomoni. Watu wengi hawapati dalili kabisa. Kwa kuwa dalili hizi hufanana na mafua, malaria, homa ya dengue na maambukizi mengine ya virusi, haziwezi kuthibitisha VVU – kipimo pekee ndicho kinachothibitisha.

Bila matibabu, baada ya hatua ya mwanzo mtu huweza kuishi miaka mingi bila dalili wakati virusi vikiendelea kushusha kinga. Kinga ikishuka sana (UKIMWI) huja kupungua uzito, kuharisha kwa muda mrefu, homa za mara kwa mara, fangasi mdomoni, TB na maambukizi mengine. Makala hii inaeleza kila dalili ya awali kwa undani, inavyofanana na magonjwa mengine, dalili kwa wanaume na wanawake, vipimo na muda wake, na hatua za kuchukua mara moja baada ya tukio la hatari.

VVU na UKIMWI ni nini?

VVU (Virusi Vya UKIMWI) ni virusi vinavyoshambulia seli za kinga za mwili zinazoitwa CD4. Baada ya kuingia mwilini, virusi huzaliana kwa kasi kubwa katika wiki za mwanzo, na hapo ndipo mwili hujibu kwa homa na dalili nyingine za awali. Baada ya wiki chache kinga hupunguza wingi wa virusi kwa muda, lakini bila dawa virusi huendelea kuharibu seli za CD4 taratibu kwa miaka.

UKIMWI ni hatua ya mwisho ya maambukizi ya VVU yasiyotibiwa, pale kinga inaposhuka sana kiasi kwamba mwili hushindwa kupambana na maambukizi ambayo kwa kawaida si hatari. Mtu anayeanza dawa za kufubaza VVU (ARV) mapema na kuzitumia kila siku hafikii hatua ya UKIMWI na huishi maisha marefu karibu sawa na watu wasio na VVU.

Dalili za awali za VVU kwa undani

Dalili hizi hutokea kwa sababu mwili unapambana kwa mara ya kwanza na virusi vingi vilivyomo kwenye damu. Mtu anaweza kuwa na dalili moja au kadhaa kwa pamoja. Wakati huu virusi viko kwa wingi sana, hivyo hatari ya kuambukiza wengine ni kubwa kuliko kipindi kingine.

1. Homa ya ghafla

Homa ndiyo dalili ya kawaida zaidi, hutokea karibu siku 10 hadi 21 baada ya maambukizi. Inaweza kuambatana na baridi, kutetemeka, maumivu ya mwili na kuhisi kuchoka kabisa. Homa hii hufanana sana na malaria, mafua, COVID-19, homa ya matumbo na dengue. Ukiwa na homa, pima malaria kwanza – homa peke yake haiwezi kuthibitisha VVU.

2. Koo kuuma na vidonda mdomoni

Koo huuma na kuwa jekundu, kumeza kunauma, na wengine hupata vidonda vidogo vinavyouma mdomoni au kwenye ulimi. Hali hii hufanana na mafua, tonsillitis ya bakteria na mononucleosis. Koo kuuma pamoja na homa, vipele na tezi kuvimba wiki 2–4 baada ya tukio la hatari ni sababu ya kupima VVU.

3. Vipele kwenye ngozi

Vipele vya maambukizi mapya ya VVU huwa vidogo, vyekundu au vya rangi ya waridi, bapa au vilivyoinuka kidogo, hasa kifuani, mgongoni, usoni na mikononi. Kwa kawaida haviwashi sana na hupotea ndani ya wiki 1–2. Vinafanana na vipele vya mzio wa dawa, surua, vipele vya joto na upele wa virusi vingine. Soma pia Je, kuwashwa mwili ni dalili ya ukimwi?

4. Tezi kuvimba

Tezi za limfu shingoni, kwapani au kwenye kinena huvimba kidogo na wakati mwingine huuma zikibonyezwa. Kuvimba huku kunaweza kuendelea kwa miezi hata baada ya dalili nyingine kuisha. Tezi huvimba pia kwa maambukizi ya koo, meno, ngozi, magonjwa ya zinaa na TB ya tezi, hivyo tezi zilizovimba kwa zaidi ya wiki 4 zichunguzwe.

5. Maumivu ya kichwa, misuli na viungo

Kichwa kuuma, misuli kuuma na viungo kuuma ni sehemu ya mwitikio wa mwili kwa virusi. Hufanana na malaria, dengue na mafua makali. Kichwa kikali sana pamoja na shingo kukakamaa, kuchanganyikiwa au degedege ni dharura – soma Dalili za VVU kichwani, ubongo na mfumo wa neva.

6. Uchovu usio wa kawaida

Uchovu mzito unaoendelea hata baada ya kupumzika ni wa kawaida katika maambukizi mapya. Pia hutokea kwa upungufu wa damu, kisukari, msongo wa mawazo na maambukizi mengine ya virusi.

7. Kuharisha, kichefuchefu na kupoteza hamu ya kula

Baadhi hupata kuharisha kwa siku kadhaa, kichefuchefu, kutapika na kupungua kwa hamu ya kula. Hufanana na sumu ya chakula na maambukizi ya tumbo. Kunywa maji na ORS kwa wingi ili kuepuka upungufu wa maji.

8. Kutokwa jasho usiku

Jasho jingi usiku hata hali ikiwa ya baridi linaweza kutokea katika maambukizi mapya. Jasho la usiku pamoja na kikohozi cha zaidi ya wiki 2 na kupungua uzito ni dalili za TB – pima TB na VVU pamoja.

9. Kupungua uzito

Katika hatua ya awali watu hupungua kilo chache kwa sababu ya homa na kukosa hamu ya kula. Kupungua uzito kwa zaidi ya asilimia 10 bila kujaribu ni dalili ya kinga kushuka zaidi au ya magonjwa mengine kama TB, kisukari, tezi ya shingo kufanya kazi kupita kiasi au saratani.

10. Ganzi au kuchomachoma miguuni

Mara chache, VVU huathiri neva mapema na kuleta ganzi au kuchomachoma miguuni. Mara nyingi zaidi dalili hii huonekana baadaye kwa wasiotibiwa. Hufanana na upungufu wa vitamini B12, kisukari na athari za pombe.

Dalili kwa wanaume na kwa wanawake

Dalili za maambukizi mapya ni zilezile kwa wanaume na wanawake. Tofauti zinazoonekana mara nyingi zinatokana na magonjwa ya zinaa yanayoambatana na VVU, kwa sababu njia ya maambukizi ni moja.

• Kwa wanaume: vidonda kwenye uume, usaha au majimaji kutoka kwenye uume, maumivu ya korodani – hizi ni dalili za magonjwa ya zinaa kama kaswende, gono au klamidia, ambayo huongeza hatari ya kupata na kuambukiza VVU.

• Kwa wanawake: fangasi ukeni wanaojirudia mara kwa mara, vidonda ukeni, majimaji yasiyo ya kawaida, maumivu ya nyonga (PID) na mabadiliko ya hedhi. Dalili hizi zina sababu nyingi; zinahitaji uchunguzi na kipimo cha VVU.

Mtu yeyote anayetibiwa ugonjwa wa zinaa anapaswa pia kupima VVU na kaswende.

Dalili za kinga kushuka (miaka baadaye bila matibabu)

• Kupungua uzito kwa kiasi kikubwa bila kujaribu.

• Kuharisha kwa zaidi ya mwezi mmoja.

• Homa za mara kwa mara au za muda mrefu.

• Fangasi mdomoni na kooni (utando mweupe) – soma Fangasi wa mdomoni.

• Kikohozi cha muda mrefu na jasho la usiku – soma Kifua kikuu (TB).

• Mkanda wa jeshi kwa kijana, vipele vya kuwasha sana mwilini, vidonda sehemu za siri visivyopona.

• Nimonia inayojirudia, kichwa kikali sana au kuchanganyikiwa.

Dalili hizi zinaweza kutokea hata kwa mtu aliyekuwa hajui kama ana VVU, ndiyo maana kila mtu anashauriwa kupima VVU angalau mara moja, na mara kwa mara kama ana hatari endelevu.

Vipimo vya VVU na muda wake (dirisha la matazamio)

Dirisha la matazamio ni muda kati ya kuambukizwa na kipimo kuweza kugundua maambukizi. Kipimo kikifanywa ndani ya kipindi hiki kinaweza kuonyesha hasi hata kama mtu ameambukizwa. Soma kwa undani Dirisha la matazamio na Kipimo gani kinaonyesha VVU haraka?

• Kipimo kikiwa hasi ndani ya wiki 12 baada ya tukio la hatari, rudia baada ya wiki 12.

• Kipimo kikiwa chanya, kinathibitishwa kwa kipimo cha pili kwa mujibu wa mwongozo wa taifa kabla ya kuanza matibabu.

• Vifaa vya kujipima mwenyewe (mate au damu) vinapatikana; matokeo chanya yathibitishwe kwenye kituo cha afya.

Nini cha kufanya

Kama umepata tukio la hatari ndani ya saa 72

Nenda kituo cha afya mara moja kuomba dawa za kinga baada ya kuambukizwa (PEP). PEP hufanya kazi vizuri zaidi ikianzwa mapema, ndani ya saa 2 hadi 24, na haitolewi baada ya saa 72. Hutumika kwa siku 28 na unapimwa VVU kabla ya kuanza na baadaye. Soma Nini kinafuata baada ya kuanza PEP?

Kama una dalili wiki 2–4 baada ya tukio la hatari

• Pima VVU sasa, na rudia kama ulivyoelekezwa hata kama majibu ni hasi.

• Pima malaria ukiwa na homa, na magonjwa ya zinaa ukiwa na dalili sehemu za siri.

• Tumia kondomu kila tendo hadi utakapothibitisha hali yako, kwa sababu hatari ya kuambukiza ni kubwa zaidi kipindi hiki.

• Mshauri mwenza wako apime pia.

Ukigundulika una VVU

• Anza dawa za kufubaza VVU (ARV) mapema, hata siku ileile, na zitumie kila siku bila kukosa.

• Pima TB na hudhuria kliniki kama ulivyopangiwa; kipimo cha wingi wa virusi (viral load) huonyesha kama dawa zinafanya kazi.

• Mtu anayetumia ARV vizuri na wingi wa virusi kutoonekana kwenye kipimo haambukizi mwenza kwa njia ya ngono (U=U) – soma Je, mtu anayetumia ARV kwa miaka 3 anaweza kuambukiza VVU?.

Kujikinga

• Tumia kondomu kwa usahihi kila tendo.

• Kama una hatari endelevu (mfano mwenza mwenye VVU asiyetumia dawa), uliza kuhusu dawa za kinga kabla ya kuambukizwa (PrEP) – soma PrEP: Matumizi, Madhara na Tahadhari.

• Tibu magonjwa ya zinaa mapema.

• Usichangie sindano, nyembe au vifaa vya kuchora ngozi.

• Mama mjamzito apime VVU kliniki ili kumkinga mtoto.

Dalili za hatari: nenda hospitali mara moja

• Kichwa kikali sana, shingo kukakamaa, kuchanganyikiwa au degedege.

• Kupumua kwa shida au maumivu makali ya kifua.

• Kuharisha sana au kutapika kiasi cha kushindwa kunywa.

• Homa kali isiyoshuka kwa siku 3 au zaidi.

• Vipele vinavyoenea haraka pamoja na malengelenge, vidonda mdomoni na macho kuwa mekundu (hasa baada ya kuanza dawa mpya).

Maswali mengine yanayoulizwa na wasomaji

Dalili za awali za VVU/UKIMWI huanza baada ya muda gani?

Dalili za awali za maambukizi ya VVU hujitokeza kwa watu wengi kati ya wiki 2 hadi 4 baada ya kupata virusi, na mara chache hadi wiki 6. Kipindi hiki huitwa hatua ya seroconversion, ambapo mwili huanza kutengeneza kingamwili dhidi ya VVU. Hata hivyo, wengine wanaweza kuchelewa kupata dalili au kutopata kabisa.

Virusi vya VVU huonekana baada ya muda gani kwenye vipimo?

• Kipimo cha antijeni na kingamwili kwa pamoja (kizazi cha nne): wiki 2 hadi 6.

• Vipimo vya haraka vya kingamwili vinavyotumika vituoni vingi: wiki 3 hadi 12; kipimo hasi miezi 3 baada ya tukio la hatari huthibitisha kwamba hakuna maambukizi kutoka tukio hilo.

• Kipimo cha PCR (kinachotafuta virusi vyenyewe): siku 10 hadi 33.

Ninaweza kupima VVU mapema baada ya kufanya tendo la hatari?

Kipimo cha PCR (Polymerase Chain Reaction) kinaweza kugundua vinasaba vya virusi kuanzia siku ya 10–14 baada ya tukio la hatari. Kipimo cha kawaida cha kingamwili (antibody test) kinaweza kufanyika kuanzia wiki ya 3 hadi 12. Kwa usahihi zaidi, inashauriwa kupima mara mbili katika kipindi hiki, ili kuhakikisha hakuna matokeo ya uongo.

Naweza kujua kama nina VVU kwa kuangalia dalili pekee?

Dalili pekee hazithibitishi maambukizi ya VVU. Magonjwa mengi kama mafua, TB, au malaria yanaweza kuonesha dalili zilezile. Njia pekee ya kujua kama umeambukizwa ni kwa kupima VVU katika kituo cha afya kilichosajiliwa.

Je, mtu anaweza kuwa na VVU bila dalili?

Mtu anaweza kuwa na VVU bila dalili. VVU mara nyingi huishi ndani ya mwili bila kutoa dalili kwa miaka kadhaa. Wakati huu mtu anaweza kuonekana mzima kiafya lakini anaweza kuwa anasambaza virusi kwa wengine, isipokuwa akitumia ARV na virusi kufubazwa hadi kutoonekana kwenye kipimo – hapo haambukizi kwa ngono. Hii ndiyo sababu kupima kwa hiari mara kwa mara ni jambo muhimu hata kama unajisikia mzima.

Dalili kwa mtu mwenye VVU zinaweza kufanana na magonjwa mengine?

Dalili kwa mtu mwenye VVU zinaweza kufanana na magonjwa mengine. Hakuna dalili maalum zinazothibitisha VVU bila kipimo.

Kwa kifupi

• Dalili peke yake hazitoshi kuthibitisha maambukizi ya VVU.

• Dalili za mwanzo za VVU (kwa baadhi ya watu) zinaweza kuwa kama mafua: homa, koo kuuma, uchovu, vipele, kuharisha n.k.

• Magonjwa kama maleria, taifoid, TB, au maambukizi ya kawaida yanaweza kuwa na dalili zinazofanana.

Mfano wa dalili zinazofanana na magonjwa mengine

• Homa — inaweza kuwa VVU, maleria, au mafua.

• Koo kuuma — inaweza kuwa tonsillitis au pharyngitis.

• Vipele mwilini — vinaweza tokana na mzio, fangasi, au magonjwa mengine.

• Kupungua uzito — kunaweza kusababishwa na kisukari, TB, au matatizo ya lishe.

• Hisia ya homa, maumivu, mwili kuchoka n.k- kunaweza kusababishwa na sonona au msongo wa mawazo

Nini cha kufanya?

Kama umewahi kufanya tendo la ngono lisilo salama au una mashaka yoyote, ni muhimu sana kufanya kipimo cha VVU mapema bila kusubiri mpaka uone dalili.

Homa ya kawaida inaweza kuwa dalili ya VVU?

Homa inaweza kuwa mojawapo ya dalili za mwanzo za VVU, lakini si kila homa ni dalili ya VVU. Homa inayotokea katika hatua ya awali ya maambukizi ya VVU huambatana na dalili nyingine kama koo kuuma, vipele, au uchovu. Kama una homa bila sababu ya wazi, hasa baada ya tukio la hatari kama ngono isiyo salama, ni vyema kupima VVU ili kujiridhisha.

Je, mtu anaweza kuwa na dalili za VVU mara baada ya kushiriki tendo la ndoa bila kinga lakini asiwe ameambukizwa VVU?

Inawezekana kabisa. Baada ya kushiriki tendo la ndoa bila kinga, watu wengi hupata hofu kubwa ya kuambukizwa VVU na kuanza kufuatilia kila mabadiliko yanayotokea mwilini. Wengine huanza kuhisi dalili kama homa, maumivu ya kichwa, koo kuwasha, uchovu, kuvimba tezi za shingo, kuharisha au vipele ndani ya siku chache. Hata hivyo, kuwa na dalili hizi hakumaanishi moja kwa moja kwamba umeambukizwa VVU, kwa sababu dalili hizo zinaweza kusababishwa na magonjwa mengine mengi kama mafua, influenza, COVID-19, malaria, maambukizi ya koo, msongo wa mawazo au hata wasiwasi mkubwa baada ya tendo la ndoa.

Ni muhimu pia kufahamu kuwa dalili za awali za VVU hazitokei mara moja baada ya kuambukizwa. Kwa kawaida, kama zitatokea, huanza baada ya wiki 2 hadi 4, ingawa kwa baadhi ya watu zinaweza kuanza mapema kidogo au kuchelewa hadi wiki 6. Aidha, si kila mtu aliyeambukizwa VVU hupata dalili hizi; baadhi ya watu hawapati dalili zozote kabisa. Kwa hiyo, mtu akipata homa au uchovu siku moja au mbili baada ya kushiriki tendo la ndoa bila kinga, dalili hizo haziwezi kuthibitisha kuwa ameambukizwa VVU.

Njia pekee ya kujua kama umeambukizwa VVU ni kupima VVU kwa kutumia kipimo kinachofaa katika muda unaofaa (baada ya dirisha la matazamio la kipimo husika), si kutegemea dalili. Ikiwa tendo la ndoa bila kinga limetokea ndani ya saa 72, unapaswa kuwahi hospitali ili kutathminiwa kama unahitaji kuanza dawa za kinga baada ya hatari-PEP , ambayo inaweza kupunguza hatari ya maambukizi ikiwa itaanzishwa mapema. Baada ya hapo, fuata ratiba ya vipimo utakavyoelekezwa na mtoa huduma wa afya. Kumbuka kwamba dalili pekee haziwezi kuthibitisha wala kuondoa uwepo wa VVU; kipimo cha maabara ndicho hutoa majibu ya uhakika.

Swali hili pia limejibiwa na maelezo haya "Ivi mtu anaweza kuwa na dalili za vvu akiwa ametoka kushiliki tendo la ndoa bila kinga na asiwe na vvu?"

Je, homa ni dalili ya UKIMWI?

Homa inaweza kutokea katika maambukizi mapema ya VVU, lakini pia hutokea kwa magonjwa mengi mengine. UKIMWI (hatua ya mwisho) huwa na dalili nzito, si homa pekee.

Dalili ya kwanza ya UKIMWI ni ipi?

Hakuna dalili moja inayoanzia kwa wote. Mara nyingi ni kupungua sana kwa kinga, na maambukizi ya mara kwa mara.

Dalili za UKIMWI kwenye ngozi ni zipi?

Kwa watu wasiotumia ARV na hatua za mwisho, ngozi inaweza kuwa na:

• Upele mkali au vipele vinavyowasha (hasa wakati wa maambukizi ya awali)

• Vidonda visivyopona kwa haraka

• Madoa meusi au mekundu (Kaposi's sarcoma)

• Fangasi wa ngozi unaorudi mara kwa mara. Hali hizi hutokana na mfumo wa kinga kushambuliwa na VVU na kushindwa kupambana na maambukizi ya kawaida ya ngozi.

Kuwashwa mwili mzima ni dalili ya UKIMWI?

Kuwashwa bila sababu dhahiri, hasa ukiambatana na upele au vipele, kunaweza kuwa mojawapo ya dalili za awali za maambukizi ya VVU. Hii hutokana na athari za virusi kwenye kinga na ngozi. Hata hivyo kuna magonjwa mengine pia yanayoweza kusabaisha kuwashwa ngozi kama vile mzio, ngozi kavu n.k. Kipimo pekee kinaweza kutofautisha.

Koo kuuma inaonyesha UKIMWI?

Koo kuuma mara nyingi husababishwa na maambukizi ya kawaida kama mafua au tonsilaitisi. Hata hivyo, koo kuuma pamoja na homa, vipele na tezi kuvimba wiki 2 hadi 4 baada ya tukio la hatari kunaweza kuwa dalili ya maambukizi ya awali ya VVU, hivyo pima.

Dalili za UKIMWI kwenye ulimi ni zipi?

Kwa watu wenye kinga iliyopungua sana, dalili za UKIMWI kwenye ulimi ni pamoja na

• Uoto au Madoa meupe kinywani na kwenye ulimi

• Vidonda au maumivu kwenye ulimi

• Ulimi kuwa wa kijivu au mweusi kwa wagonjwa walioko hatua za mbele

• Kukohoa au maumivu ya koo yanayoanzia kwenye mdomo

Lakini hizi zote huweza kutokea pia kwa watu wasiokuwa na VVU.

Tumbo kuunguruma linaweza kuwa dalili ya UKIMWI?

Sio dalili ya moja kwa moja, lakini wagonjwa wa VVU wanaweza kupata matatizo ya tumbo kama:

• Kuharisha mfululizo

• Maambukizi ya bakteria au fangasi kwenye utumbo

• Kupungua uzito kutokana na kushindwa kufyonza chakula

Dalili za UKIMWI kwenye miguu ni zipi?

Katika hatua za mwisho, baadhi hupata dalili za UKIMWI kwenye miguu ikiwa pamoja na:

• Ganzi au kuchomachoma (neuropathi)

• Maumivu ya mishipa

• Upele au fangasi kwenye ngozi ya miguu

• Maumivu ya viungo (athragia)

Je, maumivu ya maungio ni dalili ya UKIMWI?

Maumivu ya maungio yanaweza kutokea kwa mtu mwenye maambukizi ya VVU, lakini peke yake hayawezi kutumika kusema mtu ana VVU au UKIMWI. Maumivu ya maungio yana sababu nyingi, kama majeraha, osteoathraitisi, gauti, maambukizi mbalimbali, rheumatoid arthraitisi na matatizo mengine ya mwili.

Katika hatua za mwanzo za maambukizi ya VVU, baadhi ya watu wanaweza kupata dalili zinazofanana na mafua, ambazo zinaweza kujumuisha homa, uchovu, maumivu ya misuli au maungio, koo kuuma, upele na kuvimba kwa tezi. Hata hivyo, dalili hizi si maalum kwa VVU na zinaweza kusababishwa na maambukizi mengine mengi.

Njia ya kujua hali ya VVU ni kufanya kipimo cha VVU, si kutegemea maumivu ya maungio au dalili nyingine pekee. Ikiwa una wasiwasi kuhusu uwezekano wa kuambukizwa VVU, kipimo kinachofanywa baada ya muda unaofaa tangu tukio la hatari kinaweza kutoa majibu ya kuaminika zaidi kuliko kujaribu kutafsiri dalili.

Dalili za UKIMWI ukeni ni zipi?

• Kutokwa na uchafu mzito, wa rangi au harufu isiyo ya kawaida

• Kuwashwa au maumivu wakati wa tendo la ndoa

• Maambukizi ya mara kwa mara kama fangasi au bakteria ukeni

• Vidonda kwenye uke au maeneo ya karibu

Lakini hutokea pia bila VVU.

Je, dalili kwa mama mjamzito ni tofauti?

Dalili za VVU kwa wajawazito ni sawa na kwa watu wengine. Kila mjamzito hupimwa VVU kliniki; akigundulika, ARV humzuia kwa kiasi kikubwa kumwambukiza mtoto wakati wa ujauzito, kujifungua na kunyonyesha.

Je, ukiwa umevimba kwa mara ya kwanza, ukapata maumivu kwenye mashavu ya uke na pia yakavimba, inaweza kuwa maambukizi ya HIV?

Uvimbe na maumivu kwenye mashavu ya uke peke yake haviwezi kuonyesha kwamba mtu ameambukizwa VVU. Mara nyingi husababishwa na fangasi, tezi ya Bartholin kuziba au kuambukizwa, mzio wa sabuni au pedi, msuguano, au magonjwa mengine ya zinaa. Kama ulifanya ngono bila kinga, pima VVU kwa wakati unaoshauriwa; uvimbe mkubwa, usaha, homa au vidonda vionwe na mtoa huduma.

Dalili za UKIMWI kwenye uume ni zipi?

• Vidonda visivyopona

• Kutokwa na uchafu au usaha

• Maambukizi ya mara kwa mara ya fangasi

• Maumivu wakati wa kukojoa au kujamiiana

Maambukizi au vipele vinaweza kutokea, lakini hayathibitishi VVU bila vipimo.

Hatua za VVU/UKIMWI na dalili zake ni zipi?

• Hatua ya maambukizi mapema: dalili kama mafua kwa baadhi ya watu.

• Hatua ya utulivu: hakuna dalili.

• UKIMWI: maambukizi makubwa kwa sababu ya kinga kushuka.

Kupungua uzito kunaweza kuwa dalili ya awali ya VVU?

Kupungua uzito kwa ghafla, bila mabadiliko ya lishe au mazoezi, mara nyingi hutokea VVU vikiwa vimekaa muda mrefu bila matibabu na kinga kushuka, si mwanzoni mwa maambukizi. Huambatana na kuharisha kwa muda mrefu, homa na uchovu. Hata hivyo, sababu nyingine kama lishe duni au magonjwa ya njia ya chakula pia huweza kuleta dalili hii.

Nifanye nini kama nahisi nimeambukizwa au nimepata dalili?

Hatua ya kwanza ni kutotaharuki. Tafuta kituo cha afya kilicho karibu na uombe ushauri na kipimo cha VVU kisha rudia kipimo baada ya muda wa dirisha (wiki 4–12). Ukigundulika mapema, utaweza kuanza tiba ya ARVs ambayo huimarisha kinga ya mwili na kuzuia kuenea kwa virusi. Pia unaweza kupata ushauri kuhusu matumizi ya dawa za kuzuia maambukizi (PEP au PrEP) kama muda bado unaruhusu.

Nifanye nini nikipata dalili za UKIMWI?

Dalili pekee haziwezi kuthibitisha VVU, hivyo:

• Panga kupima

• Fuatilia ushauri wa kitaalamu

• Usijiguse kwa hofu—VVU havitibiki kabisa, lakini hudhibitiwa vizuri sana kwa ARV na mtu huishi maisha marefu yenye afya

Je, tezi za limfu zinazohusiana na VVU huanza kuvimba baada ya muda gani?

Kwa wanaopata dalili za maambukizi ya awali ya VVU, tezi za limfu huweza kuvimba wiki 2 hadi 4 baada ya kuambukizwa, mara nyingi shingoni, kwapani au kinenani, pamoja na homa, vipele na koo kuuma. Hazivimbi kwa kila mtu, na tezi kuvimba husababishwa pia na magonjwa mengine mengi, hivyo kipimo cha VVU ndicho kinachotoa jibu.

Je, tezi zinazovimba shingoni kutokana na UKIMWI huwa zina maumivu wakati wa kumeza?

Tezi zinazovimba kwa sababu ya VVU kwa kawaida hazileti maumivu wakati wa kumeza; huwa vifundo laini visivyouma sana. Maumivu makali ya kumeza pamoja na tezi kuvimba mara nyingi hutokana na maambukizi ya koo, tonsilaitisi au meno. Tezi zinazodumu zaidi ya wiki 2 hadi 4 au zinazoambatana na homa ya muda mrefu na kupungua uzito zichunguzwe.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara