Je, Nanasi linaweza kuathiri kuiva kwa mlango wa kizazi wakati wa ujauzito? Uchambuzi wa ushahidi wa kisayansi

Utangulizi

Kwa muda mrefu, kumekuwa na imani katika jamii mbalimbali kwamba kula nanasi mwishoni mwa ujauzito kunaweza kusaidia kuanza uchungu wa kujifungua. Imani hii imekuwa ikijadiliwa katika familia, mitandao ya kijamii na hata katika baadhi ya mifumo ya tiba za asili. Lakini je, ushahidi wa kisayansi unasema nini?

Katika miaka ya hivi karibuni, watafiti wameanza kuchunguza kwa kina viambato vinavyopatikana kwenye nanasi ili kubaini kama vinaweza kuwa na athari kwenye mlango wa kizazi au mchakato wa kujifungua. Baadhi ya tafiti zimeonyesha matokeo yanayovutia, ingawa bado kuna maswali mengi ambayo hayajajibiwa.

Makala hii inachambua ushahidi wa kisayansi kutoka tafiti za maabara, tafiti za wanyama na tafiti za binadamu kuhusu uhusiano kati ya matumizi ya nanasi na kuiva kwa mlango wa kizazi mwishoni mwa ujauzito.

Mlango wa kizazi ni nini na kwa nini kuiva kwake ni muhimu?

Mlango wa kizazi ni sehemu ya chini ya kizazi inayounganisha kizazi na uke. Wakati wa ujauzito huwa umefungwa na mgumu ili kusaidia kubeba ujauzito hadi mtoto atakapokuwa tayari kuzaliwa.

Kadiri muda wa kujifungua unavyokaribia, mlango wa kizazi huanza kubadilika taratibu. Huwa laini zaidi, hupungua urefu wake, na baadaye huanza kufunguka ili kuruhusu mtoto kupita wakati wa kujifungua. Mabadiliko haya yanajulikana kitaalamu kama kulainika kwa shingo ya kizazi.

Madaktari na wakunga hutumia kipimo kinachoitwa alama za Bishop kutathmini kama mlango wa kizazi umeanza kujiandaa kwa kujifungua. Alama ya juu huonyesha kuwa mlango wa kizazi umeiva zaidi na kuna uwezekano mkubwa wa kujifungua kwa njia ya kawaida endapo uchungu utaanza.

Kwa nini nanasi limevutia watafiti?

Nanasi (Ananas comosus) lina virutubisho mbalimbali, lakini kiambato kilichovutia watafiti zaidi ni bromelain, kundi la vimeng'enya vinavyovunja protini. Mbali na bromelain, nanasi lina pia misombo mingine ya kibaolojia ambayo imeonekana kuwa na shughuli mbalimbali katika mwili.

Katika tafiti za maabara, baadhi ya viambato vya nanasi vimeonekana kuathiri tishu za mlango wa kizazi na misuli ya kizazi. Hii ndiyo iliyochochea watafiti kufanya tafiti zaidi ili kuona kama athari hizo zinaweza kuonekana pia kwa wanawake walio katika hatua za mwisho za ujauzito.

Ni muhimu kutambua kuwa matokeo ya maabara hayawezi kutafsiriwa moja kwa moja kuwa athari sawa kwa binadamu. Ndiyo maana tafiti za wanawake wajawazito ni muhimu kabla ya kufikia hitimisho lolote.

Tafiti za maabara zinaonyesha nini?

Mwaka 2016, utafiti uliochapishwa katika Journal of Ethnopharmacology ulichunguza athari za dondoo kutoka sehemu inayoliwa ya nanasi kwenye misuli ya kizazi ya panya wajawazito pamoja na tishu za kizazi cha binadamu zilizochunguzwa maabara.

Watafiti waliona kuwa baadhi ya sehemu za extract hiyo zilichochea mikazo ya misuli ya kizazi. Uchunguzi wao ulionyesha kuwa athari hiyo inaweza kuwa inahusiana na njia za serotonini (5-HT), ambazo zinajulikana kushiriki katika udhibiti wa mikazo ya misuli.

Matokeo haya yalitoa msingi wa kisayansi unaoonyesha kuwa viambato vya nanasi vinaweza kuwa na athari za kibaolojia kwenye kizazi. Hata hivyo, utafiti huo haukuhusisha wanawake wanaokula nanasi, hivyo hauwezi kuthibitisha kuwa ulaji wa nanasi una matokeo hayo katika maisha halisi.

Tafiti za binadamu zinasema nini?

Katika miaka ya hivi karibuni, tafiti za binadamu zimeanza kuchunguza swali hili moja kwa moja.

Katika randomized controlled trial iliyofanyika nchini Iran, wanawake wenye ujauzito wa wiki 40 hadi 41 waligawanywa katika makundi mawili. Kundi moja lilikula gramu 250 za nanasi kila siku kwa muda wa siku tatu, huku kundi lingine likipokea huduma za kawaida za uzazi.

Baada ya kipindi hicho, watafiti waliona kuwa wanawake waliokuwa katika kundi la nanasi walikuwa na ongezeko kubwa zaidi la Bishop Score ikilinganishwa na kundi la kawaida. Pia walikuwa na muda mfupi zaidi wa kuiva kwa mlango wa kizazi na kiwango kikubwa zaidi cha kujifungua kwa njia ya uke.

Jambo muhimu ni kwamba utafiti huo haukuona ongezeko la madhara makubwa kwa mama wala kwa mtoto katika makundi yaliyofuatiliwa. Hata hivyo, utafiti huo ulikuwa na idadi ndogo ya washiriki na ulifanyika katika mazingira maalumu ya hospitali, hivyo matokeo yake yanahitaji kuthibitishwa na tafiti nyingine kubwa zaidi kabla ya kufikia hitimisho la jumla.

Utafiti mwingine mkubwa uligundua nini?

Mbali na utafiti wa Iran, watafiti wengine walifanya utafiti mkubwa wa uchunguzi kwa wanawake waliokuwa katika trimester ya tatu ya ujauzito ili kutathmini kama matumizi ya nanasi yalikuwa na uhusiano na maendeleo ya kujifungua.

Katika utafiti huo, wanawake waliokuwa wakitumia nanasi mara kwa mara walilinganishwa na wale ambao hawakuwa wakilitumia. Baada ya kuzingatia mambo mengine yanayoweza kuathiri matokeo, watafiti waligundua kuwa wanawake waliokula nanasi walikuwa na:

• Alama za Bishop Score zilizokuwa juu zaidi, zikionyesha mlango wa kizazi ulikuwa umeiva zaidi.

• Muda mfupi zaidi wa uchungu wa kujifungua.

• Uwezekano mkubwa zaidi wa kujifungua kwa njia ya uke.

• Kiwango kidogo cha upasuaji wa dharura.

Cha muhimu zaidi, utafiti huo haukuonyesha ongezeko la matatizo makubwa kwa mama wala kwa mtoto baada ya kujifungua. Hata hivyo, kwa kuwa ulikuwa utafiti wa uchunguzi (observational study), hauwezi kuthibitisha kuwa nanasi ndilo lilisababisha matokeo hayo. Kuna uwezekano kwamba wanawake waliokula nanasi walikuwa pia na tofauti nyingine za kiafya au mtindo wa maisha ambazo zilichangia matokeo hayo.

Kwa nini matokeo haya yanawavutia wataalamu wa afya?

Kuandaa mlango wa kizazi kwa ajili ya kujifungua ni hatua muhimu katika uzazi. Ikiwa mlango wa kizazi haujaiva vizuri, uwezekano wa kuhitaji dawa za kuanzisha uchungu au hata upasuaji unaweza kuongezeka kwa baadhi ya wanawake.

Kwa sababu hiyo, watafiti wanaendelea kutafuta njia salama zinazoweza kusaidia mabadiliko ya kawaida ya mlango wa kizazi. Vyakula na viambato vya mimea ni miongoni mwa maeneo yanayofanyiwa tafiti kwa sababu vinapatikana kwa urahisi na hutumiwa na watu wengi duniani.

Hata hivyo, wataalamu wa uzazi wanasisitiza kuwa ushahidi wa awali pekee hautoshi kubadili miongozo ya kitabibu. Ili jambo liwe sehemu ya huduma za kawaida za afya, linahitaji kuthibitishwa na tafiti nyingi za ubora wa juu zinazofanyika katika nchi na mazingira tofauti.

Nanasi linawezaje kuathiri mlango wa kizazi? Nadharia za kisayansi

Ingawa utaratibu kamili bado haujafahamika, watafiti wamependekeza nadharia kadhaa zinazoweza kueleza matokeo yaliyoonekana katika tafiti.

1. Athari kupitia bromelain

Bromelain ni kundi la vimeng'enya vinavyovunja protini. Watafiti wanaamini kuwa vimeng'enya hivi vinaweza kushiriki katika mabadiliko ya tishu zinazotokea wakati mlango wa kizazi unaanza kuiva. Hata hivyo, bado haijathibitishwa kama kiasi cha bromelain kinachopatikana baada ya kula nanasi kinaweza kufika kwenye mlango wa kizazi kwa kiwango kinachoweza kuleta athari hiyo.

2. Njia za serotonini (5-HT)

Tafiti za maabara zimeonyesha kuwa baadhi ya viambato vya nanasi vinaweza kufanya kazi kupitia vipokezi vya serotonini. Serotonini ni kemikali inayoshiriki katika kazi mbalimbali za mwili, ikiwemo udhibiti wa baadhi ya mikazo ya misuli. Hii inaweza kueleza kwa nini extract za nanasi zilionyesha uwezo wa kuchochea mikazo ya misuli ya kizazi katika maabara.

3. Mabadiliko ya tishu za mlango wa kizazi

Kadiri muda wa kujifungua unavyokaribia, collagen na protini nyingine ndani ya mlango wa kizazi hubadilika ili kufanya mlango huo uwe laini na rahisi kufunguka. Watafiti bado wanachunguza kama baadhi ya viambato vya nanasi vinaweza kushiriki katika mchakato huu, lakini ushahidi bado haujakamilika.

Je, tafiti hizi zinamaanisha kuwa nanasi linaweza kutumika kuanzisha uchungu?

Hapana. Ingawa baadhi ya tafiti zimeonyesha uhusiano kati ya matumizi ya nanasi na kuiva kwa mlango wa kizazi, ushahidi uliopo bado haujafikia kiwango kinachoweza kufanya nanasi kupendekezwa kama njia ya kitabibu ya kuanzisha uchungu.

Mashirika makubwa ya afya na miongozo ya uzazi bado hayajaweka nanasi kama sehemu ya mbinu rasmi za kuandaa mlango wa kizazi au kuanzisha uchungu wa kujifungua. Hii ni kwa sababu tafiti zilizopo bado ni chache, zimehusisha idadi ndogo ya washiriki, na zinahitaji kuthibitishwa katika tafiti kubwa zaidi.

Kwa hiyo, matokeo ya tafiti hizi yanapaswa kutazamwa kama ushahidi wa awali unaovutia na unaohitaji utafiti zaidi, badala ya ushahidi wa kutosha wa kubadili mazoezi ya kitabibu.

Ushahidi wa sasa unasema nini?

Kwa ujumla, ushahidi wa kisayansi uliopo unaonyesha mambo yafuatayo:

• Tafiti za maabara zinaonyesha kuwa baadhi ya viambato vya nanasi vinaweza kuathiri misuli ya kizazi na njia zinazohusika katika mikazo ya kizazi.

• Tafiti za binadamu zimeonyesha uhusiano kati ya matumizi ya nanasi mwishoni mwa ujauzito na kuongezeka kwa Bishop Score pamoja na muda mfupi wa kuiva kwa mlango wa kizazi.

• Tafiti hizo pia zimeonyesha kiwango kikubwa zaidi cha kujifungua kwa njia ya uke bila kuonekana ongezeko la madhara makubwa kwa mama au mtoto katika washiriki waliotafitiwa.

• Hata hivyo, ushahidi bado haujatosha kufanya nanasi kuwa sehemu ya mapendekezo rasmi ya kitabibu, na tafiti zaidi zinahitajika ili kuthibitisha matokeo haya katika makundi makubwa na mazingira tofauti.

Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQ)