Je, Mashine za "Quantum Analyzer" zinazoshikwa kwa mkono zinaweza kugundua mamia ya magonjwa? Ukweli wa kisayansi

Utangulizi

Katika miaka ya hivi karibuni, kumekuwa na ongezeko la matumizi ya mashine zinazodai kupima afya kwa kumshikiza mtu kifaa mkononi kwa dakika chache tu. Mashine hizi hujulikana kwa majina kama Quantum Analyzer, Quantum Resonance Magnetic Analyzer (QRMA), Bioresonance Scanner, na majina mengine yanayofanana.

Watengenezaji wake hudai kuwa zinaweza kugundua mamia ya magonjwa ndani ya dakika 1 hadi 5 bila kuchukua damu, mkojo au kufanya vipimo vingine vya hospitali.

Lakini je, madai haya yanaungwa mkono na ushahidi wa kisayansi?

Kwa sasa, hakuna ushahidi wa kisayansi wa kiwango cha juu unaothibitisha kuwa mashine hizi zinaweza kugundua mamia ya magonjwa kwa usahihi kwa kumshikiza mtu sensa mkononi kwa dakika chache tu.

Mashine hizi hudai kugundua nini?

Kwa kawaida matangazo ya mashine hizi hudai zinaweza kugundua:

• Magonjwa ya moyo

• Magonjwa ya ini

• Magonjwa ya figo

• Kisukari

• Saratani

• Matatizo ya homoni

• Upungufu wa vitamini

• Upungufu wa madini mwilini

• Aleji

• Kutovumilia vyakula fulani

• Sumu za metali nzito

• Magonjwa ya kinga ya mwili

• Magonjwa ya mifupa

• Magonjwa ya mfumo wa chakula

• Na hata mamia ya magonjwa mengine

Baadhi ya matangazo hudai mashine hizi zina usahihi wa asilimia 90 hadi 95. Hata hivyo, madai hayo hayajaungwa mkono na tafiti kubwa za kisayansi zilizofanywa kwa kujitegemea.

Vipimo vya hospitali kinakubalika vipi kisayansi?

Kabla kipimo chochote hakijaanza kutumika hospitalini, lazima kifanyiwe tafiti nyingi zinazoonyesha kuwa kinaaminika.

Kwa kawaida watafiti huangalia kama kipimo:

• Kinaeleweka kisayansi jinsi kinavyofanya kazi.

• Kikifanywa mara nyingi kinatoa matokeo yanayofanana.

• Kinaweza kugundua wagonjwa kweli.

• Kinaweza kutambua watu wasiokuwa na ugonjwa.

• Kimelinganishwa na vipimo vinavyoaminika tayari.

• Kimehakikiwa na watafiti wengine tofauti.

• Kinaweza kusaidia madaktari kufanya maamuzi sahihi.

  
  

Vipimo kama:

• CBC

• HbA1c

• ECG

• Ultrasound

• CT Scan

• MRI

• Biopsy

vimepitia hatua zote hizi kwa miaka mingi kabla ya kutumika kwa wagonjwa. Kwa upande mwingine, mashine nyingi za Quantum Analyzer hazina ushahidi wa kiwango hiki unaothibitisha madai yake makubwa.

Tafiti za kisayansi zinasema nini kuhusu vipimo vya aina hii?

Kwanza ni muhimu kuelewa kuwa Quantum Analyzer (QA) siyo kifaa cha Kipimo cha Mchakato wa Umeme kwenye Ngozi (Electrodermal Activity - EDA). Hizi ni teknolojia tofauti.

EDA ni kipimo halisi kinachotumiwa na watafiti na baadhi ya wataalamu wa afya kupima mabadiliko madogo ya umeme kwenye ngozi. Mabadiliko haya hutokana hasa na kutokwa na jasho na kazi ya mfumo wa neva unaojiendesha wenyewe (autonomic nervous system). Kwa sababu hiyo, EDA hutumika katika tafiti za msongo wa mawazo, usingizi, hisia za binadamu, uchovu na baadhi ya tafiti za mfumo wa neva.

Kwa upande mwingine, QA ni kifaa cha kibiashara kinachodai kugundua mamia ya magonjwa kwa kumshikiza mtu sensor mkononi kwa dakika chache. Watengenezaji wake hutaja maneno kama "quantum", "bioresonance" au wakati mwingine ishara za umeme wa mwili, lakini madai hayo hayajathibitishwa na ushahidi wa kutosha wa kisayansi.

Hadi sasa, hakuna tafiti kubwa, huru na zenye ubora wa juu zilizolinganisha QA na vipimo vinavyokubalika hospitalini (gold standards) na kuonyesha kuwa inaweza kugundua magonjwa kwa usahihi unaoweza kutegemewa. Ndiyo maana haijakubalika kama mbadala wa vipimo vya kawaida vya hospitali.

Baadhi ya tafiti ndogo zimechunguza teknolojia zinazohusiana na upimaji wa umeme wa ngozi au bioresonance. Hata hivyo, tafiti hizo hazijathibitisha kuwa teknolojia hizo zinaweza kugundua mamia ya magonjwa kama inavyodaiwa na baadhi ya mashine za QA. Kwa mfano, tafiti za EDA zinaonyesha kuwa teknolojia hiyo inaweza kutumika kupima msongo wa mawazo, hisia, uchovu na shughuli za mfumo wa neva, lakini haijathibitishwa kutambua saratani, kisukari, magonjwa ya figo, magonjwa ya ini, upungufu wa vitamini au magonjwa mengine mengi.

Kwa sababu hiyo, mashirika ya afya na miongozo ya matibabu bado hayajaikubali QA kama kifaa cha kutambua magonjwa au kuchukua nafasi ya vipimo vinavyotumika hospitalini.

Kwa nini mashine hizi za QA hutiliwa shaka?

Tatizo kubwa si kwamba zinatumia teknolojia ya kupima umeme wa ngozi. Tatizo ni kwamba zinadai kutoa taarifa ambazo hazijathibitishwa kisayansi.

Kwa mfano, mtu akishika sensa mkononi kwa dakika chache, mashine inaweza kutoa taarifa kuwa ana:

• upungufu wa vitamini

• ugonjwa wa ini

• matatizo ya homoni

• aleji

• matatizo ya figo

• saratani

• U.T.I

• P.I.D

• vidonda vya tumbo

lakini hakuna ushahidi wa kutosha unaoonyesha kuwa taarifa hizo zinaweza kupatikana kwa usahihi kupitia umeme wa ngozi pekee.

Kwa nini haiwezekani kugundua kila ugonjwa kwa kushika sensa?

Kila ugonjwa una njia tofauti ya kugunduliwa. Kwa mfano:

Saratani

Mara nyingi huhitaji:

• Bayopsi

• Vipimo vya maabara

• CT Scan

• MRI

• Vipimo vya vinasaba (molecular tests)

Kisukari

Hugunduliwa kwa:

• Kipimo cha sukari kwenye damu

• HbA1c

Magonjwa ya figo

Huhitaji:

• Creatinine

• eGFR

• Kipimo cha mkojo

Magonjwa ya ini

Huhitaji:

• Kipimo cha damu cha utendaji kazi wa Ini

• Bilirubin

• Ultrasound au CT Scan

Upungufu wa vitamini

Huthibitishwa kwa vipimo vya damu.

Kwa sasa hakuna ushahidi wa kisayansi unaoonyesha kuwa taarifa zote hizi zinaweza kupatikana kwa kupima umeme wa ngozi kwa dakika chache.

Je, zipo mashine zisizochoma sindano zinazofanya kazi kweli?

Ndiyo lakini kila moja imeundwa kwa kazi maalumu. Mfano:

• ECG hupima matatizo ya mpigo wa moyo.

• Ultrasound huonyesha viungo vya ndani ya mwili.

• Pulse Oximeter hupima kiwango cha oksijeni kwenye damu.

• Retinal skana hutumika kuchunguza baadhi ya matatizo ya macho kwa wagonjwa wa kisukari.

• Kichakataji cha pumzi bado inafanyiwa tafiti kwa magonjwa maalumu.

Hakuna kati ya vifaa hivi kinachodai kugundua mamia ya magonjwa kwa wakati mmoja.

Je, tafiti zote zinakataa kabisa teknolojia hii ya QA?

La. Baadhi ya tafiti ndogo zimeonyesha matokeo mazuri katika matumizi maalumu ya EDA.

Lakini tafiti hizo:

• zilikuwa na washiriki wachache

• zilichunguza magonjwa maalumu

• hazijarudiwa na watafiti wengi kwa matokeo yanayofanana

• hazijabadilisha miongozo ya matibabu duniani

Katika tiba, tafiti chache zenye matokeo mazuri hazitoshi kuthibitisha kipimo kipya.

Madaktari hutegemea ushahidi unaotokana na tafiti nyingi zilizofanywa katika mazingira tofauti.

Hatari za kutegemea mashine hizi za QA

Kutegemea mashine ambayo haijathibitishwa kunaweza kusababisha:

• Kuambiwa uko salama wakati una ugonjwa mkubwa.

• Kuambiwa una ugonjwa ambao huna.

• Hofu isiyo ya lazima.

• Kuchelewa kupata matibabu sahihi.

• Kupoteza fedha kwa kununua dawa au virutubisho usivyohitaji.

• Kukosa nafasi ya kugundua ugonjwa mapema kwa kutumia vipimo vinavyoaminika.

Mlinganisho wa vipimo vya hospitali na QA

Mlinganisho wa Quantum Analyzer na vipimo vinavyokubalika hospitalini

Hitimisho la Mwandishi

Kwa mujibu wa ushahidi wa kisayansi uliopo kwa sasa, hakuna uthibitisho wa kutosha unaoonyesha kuwa Quantum Analyzer inaweza kuchukua nafasi ya vipimo vinavyotumika hospitalini katika kutambua magonjwa. Ikiwa mashine hii itatoa matokeo yanayoonyesha una ugonjwa, ni muhimu kuyathibitisha hospitalini kwa uchunguzi wa daktari na vipimo vinavyokubalika kabla ya kuanza kutumia dawa au matibabu yoyote. Hii husaidia kuepuka matumizi ya dawa zisizo sahihi na kuchelewa kugundua ugonjwa halisi.

Hata hivyo, historia ya tiba inaonyesha kuwa teknolojia nyingi zilianza kama mawazo mapya na baadaye zikaboreshwa kupitia tafiti za kina. Endapo teknolojia za aina hii zitafanyiwa utafiti mkubwa wa kujitegemea, zikaboreshwa na kuthibitishwa kisayansi kuwa ni sahihi, zinaweza kuwa sehemu ya suluhisho la uchunguzi wa magonjwa katika siku zijazo. Mpaka ushahidi huo utakapopatikana, matumizi yake yanapaswa kuwa ya tahadhari na yasichukue nafasi ya vipimo vya kawaida vya hospitali.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara kuhusu mashine za quantum kupima magonjwa mengi