Shinikizo la damu, ambalo watu wengi hulita presha, ni msukumo ambao damu huweka kwenye kuta za mishipa ya damu wakati moyo unasukuma damu kwenda sehemu mbalimbali za mwili. Kipimo cha shinikizo la damu ni mojawapo ya vipimo muhimu vya afya kwa sababu mtu anaweza kuwa na shinikizo la damu lililopanda kwa muda mrefu bila kuwa na dalili zozote.

Shinikizo la damu huandikwa kwa namba mbili, kwa mfano 120/80 mmHg. Namba ya kwanza ni shinikizo la sistoli, wakati namba ya pili ni shinikizo la dayastoli. Kipimo sahihi kinahitaji kifaa kinachofaa, mkanda wenye ukubwa unaolingana na mkono, na mtu anayepimwa awe katika hali inayofaa kabla na wakati wa kipimo.

Kwa mujibu wa WHO, shinikizo la damu kwa mtu mzima kwa kawaida hugunduliwa pale ambapo sistoli ni 140 mmHg au zaidi na/au dayastolini 90 mmHg au zaidi, ikiwa vipimo hivyo vimethibitishwa katika siku tofauti. Hata hivyo, viwango vya kuanza matibabu na malengo ya matibabu vinaweza kutofautiana kulingana na mwongozo unaotumika na hali ya afya ya mtu.

Shinikizo la damu ni nini?

Shinikizo la damu ni nguvu ambayo damu huweka kwenye kuta za mishipa ya damu inapopita ndani yake. Moyo unapopiga, unasukuma damu kwenda kwenye mishipa mikubwa na midogo, hivyo kusababisha shinikizo ndani ya mishipa hiyo.

Shinikizo hili hubadilika wakati wa mapigo ya moyo. Wakati moyo unajikunja na kusukuma damu, shinikizo huwa juu zaidi. Wakati moyo unapolegea kati ya mapigo mawili ili ujazwe tena damu, shinikizo hupungua.

Ndiyo sababu kipimo cha presha huwa na namba mbili badala ya namba moja.

Kuna aina ngapi za shinikizo linalopimwa?

Kuna aina mbili za shinikizo zinazopatikana katika kipimo cha presha:

Shinikizo la sistoli

Hili ni namba ya kwanza na ya juu katika kipimo cha presha. Linaonyesha shinikizo lililopo kwenye mishipa ya damu wakati moyo unajikunja na kusukuma damu kwenda kwenye mwili.

Kwa mfano, katika kipimo cha 120/80 mmHg, namba 120 ni sistoli.

Shinikizo la dayastoli

Hili ni namba ya pili na ya chini. Linaonyesha shinikizo lililopo kwenye mishipa ya damu wakati moyo umepumzika kati ya mapigo.

Katika kipimo cha 120/80 mmHg, namba 80 ni dayastoli.

Kwa hiyo, ni muhimu kutokuchanganya namba hizi mbili. Sistoli ni namba ya juu, wakati dayastoli ni namba ya chini.

Kipimo cha shinikizo la damu huandikwaje?

Shinikizo la damu hupimwa kwa kipimo kinachoitwa milimita za zebaki, ambacho huandikwa mmHg.

Kwa mfano, mtu akipimwa na kupata:

120/80 mmHg

Maana yake ni:

• 120 mmHg = sistoli

• 80 mmHg = dayastoli

Kwa hiyo, si sahihi kusema 120 ni dayastoli au 80 ni sistoli.

Kwa nini ni muhimu kupima shinikizo la damu?

Shinikizo la damu linaweza kuwepo bila mtu kujisikia mgonjwa. Ndiyo maana mtu anaweza kuendelea na shughuli zake za kila siku huku akiwa na presha iliyopanda bila kujua.

Ikiwa shinikizo la damu linabaki juu kwa muda mrefu, linaweza kuongeza hatari ya kupata matatizo kama ugonjwa wa moyo, kiharusi na uharibifu wa figo. WHO inaeleza kuwa kugundua na kudhibiti shinikizo la damu ni sehemu muhimu ya kuzuia madhara haya.

Kwa hiyo, kutokuwa na dalili hakumaanishi kwamba presha iko kawaida.

Je, ni lazima kupima presha mara moja au mbili kila mwezi?

Hakuna sheria kwamba kila mtu lazima apime presha mara moja au mbili kila mwezi. Mahitaji ya vipimo hutegemea umri, hali ya afya, historia ya shinikizo la damu, dawa anazotumia na ushauri wa mtoa huduma wa afya.

Mtu ambaye tayari ana shinikizo la damu anaweza kuhitaji vipimo vya mara kwa mara zaidi, hasa wakati wa kuanza au kubadilisha matibabu.

Kwa mtu anayefuatilia presha nyumbani, mtoa huduma anaweza kumpa ratiba maalumu ya vipimo. Kwa mfano, wakati wa kuthibitisha hali ya presha, vipimo vinaweza kuchukuliwa asubuhi na jioni kwa siku kadhaa badala ya kutegemea kipimo kimoja. American Heart Association inapendekeza kwa ufuatiliaji wa nyumbani kuchukua vipimo viwili, kwa tofauti ya takribani dakika moja, na kurekodi majibu.

Unahitaji nini ili kupima presha?

Unahitaji kifaa cha kupimia shinikizo la damu. Vifaa hivi vinaweza kuwa:

• Kifaa cha kidigitali cha mkono wa juu

• Sfigmomanomita ya kawaida inayotumika pamoja na stethoskopu

• Baadhi ya vifaa vya kifundo cha mkono

Kwa matumizi ya nyumbani, kifaa cha kidigitali kinachopimwa kwenye mkono wa juu kinapendekezwa zaidi kuliko kutegemea vifaa vya kifundo cha mkono au vidole. Kifaa kinapaswa kuwa kimethibitishwa kwa usahihi na mkanda yake iwe na ukubwa unaofaa kwa mkono wa mtu.

Si sahihi kusema kwamba kifaa cha analogia ni bora kila wakati kuliko kidigitali. Kifaa cha analogia kinaweza kutoa kipimo kizuri ikiwa kimetumika vizuri, lakini kinahitaji mafunzo na uwezo wa kusoma Korotkoff sounds kupitia stethoskopu. Vifaa vya kidigitali vilivyothibitishwa vinaweza kuwa rahisi zaidi kwa matumizi ya nyumbani.

Mkanda wa presha ni nini?

Mkanda ni kitambaa kinachofungwa kuzunguka mkono wakati wa kupima presha. Ukubwa wa cuff ni muhimu sana. Ikiwa cuff ni ndogo kuliko inavyotakiwa, inaweza kufanya presha ionekane kuwa juu kuliko ilivyo. Ikiwa ni kubwa kupita kiasi, inaweza pia kuathiri usahihi wa kipimo.

Mkanda inapaswa kuwekwa kwenye mkono wa juu, moja kwa moja kwenye ngozi badala ya juu ya nguo, na sehemu yake ya chini iwe juu kidogo ya kiwiko. Mkono unatakiwa kuungwa mkono katika kiwango cha moyo.

Jinsi ya kujiandaa kabla ya kupima presha

Ili kupata kipimo kinachoaminika zaidi:

1. Epuka kufanya mazoezi kwa angalau dakika 30 kabla ya kipimo.

2. Epuka sigara na vinywaji vyenye caffeine kwa angalau dakika 30 kabla ya kipimo.

3. Nenda haja ndogo kabla ya kupima.

4. Kaa kimya na upumzike kwa angalau dakika 5.

5. Kaa kwenye kiti chenye mgongo unaoungwa.

6. Weka miguu yote chini bila kuvuka.

7. Usiongee wakati wa kipimo.

8. Weka mkono juu ya sehemu tambarare ukiwa katika kiwango cha moyo.

9. Hakikisha mkanda upo kwenye ngozi ya mkono na si juu ya nguo.

10. Tumia mkanda wenye ukubwa unaofaa.

Kuzungumza, kutembea muda mfupi kabla ya kipimo, kuwa na kibofu kilichojaa au kufanya mazoezi kabla ya kipimo kunaweza kubadilisha matokeo.

Jinsi ya kupima presha kwa kifaa cha kidigitali

Kifaa cha kidigitali cha mkono wa juu kinaweza kutumiwa nyumbani kwa kufuata hatua hizi:

Hatua ya kwanza: kaa vizuri

Kaa kwenye kiti chenye mgongo unaoungwa. Weka miguu yote chini na usivuke miguu.

Kaa kimya kwa angalau dakika 5 kabla ya kuanza kipimo.

Hatua ya pili: weka mkanda

Funga mkanda kwenye mkono wa juu, juu kidogo ya kiwiko. Hakikisha inakaa vizuri bila kuwa legevu sana wala kubana kupita kiasi. Usifunge mkanda juu ya nguo.

Hatua ya tatu: weka mkono vizuri

Weka mkono juu ya meza au sehemu nyingine tambarare ili mkanda uwe katika kiwango cha moyo.

Usiache mkono uning'inie chini kwa sababu nafasi ya mkono inaweza kuathiri matokeo.

Hatua ya nne: anza kipimo

Bonyeza kitufe cha kuanza na kaa bila kuongea au kusogeza mkono mpaka kifaa kitakapomaliza kupima.

Baada ya kifaa kutoa majibu, andika sistoli, dayastoli na, ikiwa kifaa kinaonyesha, mapigo ya moyo.

Hatua ya tano: rudia kipimo

Usitumie kipimo kimoja pekee ikiwa unataka kufuatilia presha kwa usahihi. Pima mara ya pili baada ya takribani dakika moja. Ikiwa vipimo vinatofautiana sana, kipimo cha tatu kinaweza kuchukuliwa. American Heart Association inapendekeza kuchukua angalau vipimo viwili vilivyotenganishwa kwa dakika moja na kuvirekodi.

Jinsi ya kupima presha kwa sfigimomanomita

Sfigimomanomita ya kawaida inaweza kutumika kwa usahihi, lakini mtu anayepima anapaswa kuwa amefundishwa kutumia stethoskopu na kusoma sauti za Korotkoff.

Hatua ya kwanza

Muweke mtu anayepimwa kwenye kiti chenye mgongo unaoungwa.

Hatua ya pili

Mguu uwe chini, bila kuvuka, na mtu akae kwa utulivu.

Hatua ya tatu

Weka mkono juu ya sehemu inayounga mkono ili uwe katika kiwango cha moyo.

Hatua ya nne

Funga mkanda kwenye mkono wa juu, juu kidogo ya kiwiko, na uhakikishe ukubwa wake unafaa.

Hatua ya tano

Tambua eneo la mshipa wa brachial upande wa ndani wa kiwiko.

Hatua ya sita

Weka sehemu ya stethoskopu juu ya eneo hilo.

Hatua ya saba

Jaza mkanda hewa mpaka mshipa usisikike tena, kisha endelea kwa kiwango kinachofaa kulingana na utaratibu wa kawaida wa kipimo.

Hatua ya nane

Anza kutoa hewa taratibu, kwa takribani 2–3 mmHg kwa sekunde, huku ukisikiliza kupitia stethoskopu.

Hatua ya tisa

Sauti ya kwanza ya Korotkoff inayosikika kwa uwazi huwakilisha shinikizo la damu la sistoli.

Hapa ndipo rasimu ya awali ilikuwa na kosa muhimu: sauti ya kwanza si dayastoli; ni sistoli.

Hatua ya kumi

Endelea kutoa hewa taratibu. Sauti inapopotea kabisa, kiwango hicho kwa kawaida hutumika kuwakilisha shinikizo la damu la dayastoli kwa watu wazima.

Hatua ya kumi na moja

Toa hewa yote, ondoa mkanda na rekodi majibu yote mawili. Kwa sababu kipimo cha sfigimomanomita kinategemea usikivu, ujuzi na hali ya kifaa, mtu ambaye hajafundishwa vizuri anaweza kupata majibu yasiyo sahihi. Kwa matumizi ya nyumbani, kifaa cha kidigitali cha mkono wa juu kilichothibitishwa kinaweza kuwa rahisi zaidi.

Je, kipimo cha presha kinapaswa kuchukuliwa mara ngapi?

Hili hutegemea sababu ya kupima. Ikiwa mtu anapima kwa ajili ya ufuatiliaji wa kawaida, si lazima apime mara nyingi sana bila sababu. Lakini kama presha imekuwa juu na mtoa huduma anataka kuthibitisha kama mtu ana hypertension, vipimo vya mara kwa mara kwa siku kadhaa vinaweza kusaidia kuonyesha mwenendo halisi.

Kwa ufuatiliaji wa nyumbani, mfano mmoja unaotumiwa ni kupima mara mbili asubuhi na mara mbili jioni, kila seti ikiwa na vipimo viwili vilivyotenganishwa kwa takribani dakika moja, kwa siku kadhaa. AHA inaeleza siku 3 kama kiwango cha chini na siku 7 kama kinachopendelewa katika baadhi ya mipango ya ufuatiliaji wa nyumbani.

Hii ni tofauti na kusema mtu lazima apime mara tatu kwa siku kila siku. Ratiba ya vipimo inapaswa kuendana na sababu ya kupima.

Kwa nini kipimo kimoja hakitoshi kuthibitisha presha ya juu?

Shinikizo la damu hubadilika kulingana na hali mbalimbali. Mtu anaweza kupata kipimo cha juu kwa sababu ya hofu, maumivu, mazoezi, caffeine, sigara au mazingira ya hospitali.

Pia, baadhi ya watu huwa na presha ya juu hospitalini lakini huwa chini nyumbani. Hali hii huitwa white-coat hypertension. Kinyume chake, mtu anaweza kuwa na kipimo cha kawaida hospitalini lakini presha ikawa juu nyumbani, hali inayojulikana kama masked hypertension.

Kwa hiyo, mtoa huduma anaweza kuhitaji vipimo vya siku tofauti au ufuatiliaji wa nyumbani kabla ya kuthibitisha utambuzi. WHO inaeleza kuwa utambuzi wa hypertension kwa watu wazima kwa kawaida unathibitishwa kwa vipimo vilivyo juu ya kiwango katika siku tofauti.

Tafsiri ya majibu ya presha

Kwa mtazamo wa WHO, hypertension kwa mtu mzima hufafanuliwa kama:

sistoli ≥140 mmHg na/au dayastoli ≥90 mmHg, ikiwa hali hiyo imethibitishwa kwa vipimo katika siku tofauti.

Hivyo:

Presha ya chini

Kwa ujumla, presha iliyo chini ya 90/60 mmHg inaweza kuchukuliwa kuwa low blood pressure, lakini namba hiyo peke yake haimaanishi kwamba mtu ana ugonjwa.

Baadhi ya watu wana presha ya chini kwa kawaida na hawana tatizo lolote. Umuhimu wa presha ya chini hutegemea pia kama mtu ana dalili kama kizunguzungu, kuzimia, udhaifu mkubwa au kuchanganyikiwa.

Presha inayoweza kuwa ya kawaida

Kipimo chini ya 140/90 mmHg hakimaanishi moja kwa moja kwamba kila kitu ni bora kabisa kwa kila mtu. Viwango vya hatari na malengo ya matibabu vinaweza kuwa chini ya hapo.

Kwa mfano, miongozo ya sasa ya ACC/AHA hutumia kiwango cha 130/80 mmHg kama sehemu muhimu ya kutambua hatari na kupanga matibabu kwa watu wazima, wakati WHO hutumia 140/90 mmHg kama kizingiti cha kliniki cha hypertension. Hii ndiyo sababu mtu hapaswi kujitafsiria namba moja bila kuangalia muktadha wake wa kiafya.

Presha ya juu

Kwa mujibu wa WHO, sistoli ya 140 mmHg au zaidi na/au dayastoli ya 90 mmHg au zaidi, ikithibitishwa katika siku tofauti, inaweza kuashiria Shinikizo la juu la damu.

Usitumie kipimo kimoja pekee kuamua kwamba una hypertension bila tathmini zaidi, isipokuwa katika mazingira maalumu ambapo mtoa huduma wa afya anaona kuna sababu ya kuchukua hatua haraka.

Presha ya 180/120 mmHg au zaidi ina maana gani?

Kipimo cha 180/120 mmHg au zaidi ni kiwango kinachohitaji tahadhari kubwa.

Ikiwa umepima na kupata kiwango hiki, kaa kimya na urudie kipimo baada ya dakika chache kwa kutumia mbinu sahihi. Ikiwa bado kiko juu sana, tafuta ushauri wa kitabibu haraka.

Ikiwa presha hiyo inaambatana na dalili kama:

• Maumivu makali ya kifua

• Kupumua kwa shida

• Udhaifu au ganzi upande mmoja wa mwili

• Kuchanganyikiwa

• Tatizo kubwa la kuona

• Maumivu makali ya kichwa yasiyo ya kawaida

• Tatizo la kuongea

• Kuzimia

hali hiyo inaweza kuwa dharura ya kitabibu na mtu anahitaji huduma ya haraka.

Ni mkono gani unatakiwa kupima presha?

Mara ya kwanza ni vizuri presha ikapimwa kwenye mikono yote miwili, hasa katika tathmini ya awali, kwa sababu baadhi ya watu wana tofauti ya presha kati ya mikono.

Baada ya hapo, mtoa huduma anaweza kupendekeza mkono unaotumika kufuatilia presha kwa vipimo vinavyofuata, hasa ikiwa kuna tofauti ya kudumu kati ya mikono.

Usibadilishe mkono kila mara bila sababu ikiwa unafanya ufuatiliaji wa mwenendo wa presha, kwa sababu kutumia utaratibu uleule husaidia kulinganisha vipimo.

Je, kifaa cha kifundo cha mkono kinaweza kutumika?

Vifaa vya kifundo cha mkono vinaweza kupima presha, lakini kwa ujumla mkono wa juu ndio eneo linalopendelewa kwa vipimo vya kawaida kwa sababu vifaa vya upper-arm vinaaminika zaidi vinapotumiwa kwa usahihi.

Ikiwa mtu anatumia kifaa cha kifundo cha mkono, anapaswa kufuata maelekezo ya mtengenezaji kwa usahihi sana na, ikiwezekana, kulinganisha kifaa hicho na kipimo cha kliniki.

Je, smartwatch(saa janja) inaweza kutumika kupima presha?

Baadhi ya smartwatch na vifaa vinavyovaliwa mwilini vinadai kupima au kukadiria shinikizo la damu, lakini havipaswi kuchukua nafasi ya kifaa cha mkanda kilichothibitishwa kwa ajili ya kufanya maamuzi ya kitabibu.

Miongozo ya sasa inaonya dhidi ya kutegemea vifaa visivyo na mkanda, kama baadhi ya saa janja, kwa kipimo sahihi cha shinikizo la damu mpaka viwe vimeonyesha usahihi na uaminifu wa kutosha.

Makosa yanayoweza kufanya kipimo cha presha kiwe si sahihi

Kipimo kinaweza kuathiriwa ikiwa:

• Mtu amekimbia au kufanya mazoezi muda mfupi kabla

• Amekunywa caffeine muda mfupi kabla

• Amevuta sigara muda mfupi kabla

• Ana kibofu kilichojaa

• Anaongea wakati wa kipimo

• Miguu imevukwa

• Mgongo haujaungwa

• Mkono umeachwa uning'inie

• Mkanda ni ndogo au kubwa isivyofaa

• Mkanda umefungwa juu ya nguo

• Mtu hajapumzika kabla ya kipimo

• Kifaa hakijathibitishwa au hakitumiki vizuri

Ndiyo maana kupata kipimo sahihi si suala la kuweka mkanda tu kwenye mkono na kubonyeza kitufe. Maandalizi na mkao ni sehemu ya kipimo chenyewe.

Je, ni lazima kununua kifaa cha kupimia presha nyumbani?

Si lazima kila mtu anunue kifaa cha presha.

Hata hivyo, kifaa cha nyumbani kinaweza kuwa na manufaa kwa mtu mwenye hypertension, anayehitaji kufuatilia majibu ya matibabu, au ambaye mtoa huduma amemshauri kufanya vipimo vya nyumbani.

Ikiwa unanunua kifaa, chagua kifaa cha mkono wa juu kilichothibitishwa, chenye mkandaa unayolingana na ukubwa wa mkono wako. WHO pia inasisitiza umuhimu wa upatikanaji wa vifaa vya kupimia presha vilivyo na ubora na kuthibitishwa.

Je, gharama ya kupima presha ni kiasi gani?

Gharama hutofautiana kulingana na kituo cha afya na eneo. Baadhi ya vituo vinaweza kupima presha kama sehemu ya huduma ya kawaida bila malipo ya ziada, wakati vituo vingine vinaweza kuwa na gharama kulingana na huduma inayotolewa.

Mtu anayepima presha nyumbani atahitaji kununua kifaa mara moja, lakini gharama hiyo hutofautiana kulingana na aina, ubora na uthibitisho wa kifaa.

Ni muhimu kutanguliza usahihi wa kifaa kuliko kuchagua kifaa kwa sababu tu ni cha bei nafuu.

Kumbuka

Kipimo sahihi cha presha si suala la kupata namba mbili pekee; kinahitaji kifaa sahihi, mkanda wenye ukubwa unaofaa, mkao sahihi, muda wa kupumzika na kurudia vipimo inapohitajika.

Usihitimishe kwamba una hypertension kwa kipimo kimoja tu kilichopanda, na pia usipuuze vipimo vinavyorudia kuwa juu kwa sababu huna dalili. Rekodi vipimo vyako na mshirikishe mtoa huduma wa afya ili kutathmini mwenendo wa presha yako.

Shinikizo la damu linaweza kuwepo bila dalili, hivyo kulipima kwa usahihi ni hatua muhimu ya kuligundua mapema. Kipimo kimoja hakitoshi kila wakati; mwenendo wa vipimo sahihi na tathmini ya mtoa huduma ndiyo husaidia kujua hali halisi ya presha yako.

Maswali yaliyoulizwa mara kwa mara kuhusu kupima presha

1. Je, presha inaweza kuwa juu kwa muda mfupi halafu ikarudi kawaida?

Ndiyo. Shinikizo la damu si namba inayobaki sawa muda wote. Hubadilika kulingana na shughuli za mwili, hisia, usingizi, maumivu, msongo wa mawazo, caffeine, sigara na wakati wa siku.

Kwa mfano, mtu anaweza kupata presha ya juu baada ya kukimbia au kufanya kazi nzito, lakini ikarudi chini baada ya kupumzika. Hii ndiyo sababu haifai kutumia kipimo kilichochukuliwa mara tu baada ya mazoezi kuamua kwamba mtu ana hypertension.

Hata hivyo, presha inayopanda mara kwa mara bila sababu ya muda mfupi haipaswi kupuuzwa. Ikiwa vipimo vinaendelea kuwa juu katika mazingira ya utulivu, mtu anapaswa kufanyiwa tathmini badala ya kudhani kuwa ni mabadiliko ya kawaida.

2. Kwa nini ninapata presha tofauti kila ninapojipima?

Hili linaweza kutokea hata kwa mtu mwenye afya. Moyo haupigi kwa nguvu ileile kila sekunde, na hali ya mwili hubadilika. Pia kuna tofauti ndogo za asili kati ya kipimo kimoja na kingine.

Ndiyo maana vipimo viwili vinavyofanywa kwa tofauti ya dakika moja vinaweza kutofautiana. AHA inapendekeza kuchukua vipimo zaidi ya kimoja na kurekodi matokeo badala ya kuangalia namba moja pekee.

Kinachokuwa muhimu zaidi ni mwenendo wa vipimo kwa muda. Ikiwa vipimo vingi vinakuwa juu, chini sana au vinabadilika kwa kiwango kikubwa mara kwa mara, ni muhimu kuzungumza na mtoa huduma wa afya.

3. Je, mtu anaweza kuwa na presha ya juu bila kuhisi dalili yoyote?

Ndiyo, na hili ni jambo muhimu sana kuelewa. Watu wengi wenye hypertension hawana dalili maalumu, hasa katika hatua za mwanzo.

Mtu anaweza kuendelea kufanya kazi, kula na kulala kawaida huku presha yake ikiwa juu. Kutokuwa na maumivu ya kichwa au kizunguzungu hakuthibitishi kwamba presha iko kawaida.

Kwa sababu hiyo, kipimo ndicho njia muhimu ya kugundua shinikizo la damu. Dalili zinapotokea, hazipaswi kutumiwa kama njia pekee ya kuamua kama mtu ana presha au hana.

4. Kwa nini presha yangu huwa juu hospitalini lakini kawaida nyumbani?

Hali hii inaweza kuitwa white-coat hypertension. Baadhi ya watu hupata presha ya juu wanapokuwa hospitalini kutokana na wasiwasi, hofu au mazingira ya kliniki, wakati vipimo vyao nyumbani huwa chini.

Hii haimaanishi kwamba kipimo cha hospitali hakina maana. Badala yake, tofauti hiyo inaweza kuwa taarifa muhimu kwa mtoa huduma anayechunguza mwenendo wa presha.

Kuna hali tofauti inayoitwa masked hypertension, ambapo presha inaweza kuonekana kawaida kliniki lakini kuwa juu nje ya kliniki. Ndiyo sababu ufuatiliaji wa nyumbani au wakati mwingine kipimo cha presha cha saa 24 unaweza kusaidia katika hali zinazohitaji uchunguzi zaidi.

5. Je, presha ya 140/90 inamaanisha nina hypertension moja kwa moja?

Kipimo cha 140/90 mmHg ni muhimu kwa sababu WHO hutumia 140/90 mmHg au zaidi kama kizingiti cha hypertension kwa watu wazima inapothibitishwa katika siku tofauti.

Lakini kupata 140/90 mara moja si sawa na kuthibitisha kwamba mtu ana hypertension ya kudumu. Mtoa huduma anaweza kuhitaji vipimo vingine katika siku tofauti au ufuatiliaji wa nyumbani.

Pia, mtu hapaswi kusubiri kufikia 140/90 ndipo aanze kujali afya ya moyo. Viwango vya chini ya hapo vinaweza pia kuhusishwa na ongezeko la hatari ya moyo na mishipa, na miongozo tofauti inaweza kutumia viwango tofauti kwa uainishaji na malengo ya matibabu.

6. Je, ni bora kupima presha asubuhi au usiku?

Hakuna muda mmoja unaofaa kwa kila mtu katika kila hali. Muhimu ni kuwa na utaratibu unaoweza kulinganishwa na kufuata mpango uliopendekezwa na mtoa huduma.

Katika ufuatiliaji wa nyumbani, vipimo vya asubuhi na jioni vinaweza kutumika kwa siku kadhaa ili kupata picha pana ya mwenendo wa presha. AHA inaeleza mpango wa vipimo vya asubuhi na jioni katika baadhi ya mazingira ya ufuatiliaji wa nyumbani.

Ikiwa mtu anatumia dawa za presha, muda wa kupima unaweza pia kuhusishwa na muda wa dawa. Ni vizuri kufuata ratiba aliyopewa na mtoa huduma badala ya kubadilisha muda wa dawa au kipimo mwenyewe.

7. Je, ninapaswa kuacha dawa ya presha ikiwa vipimo vyangu vimerudi kawaida?

Hapana, si salama kuacha dawa ya presha kwa sababu tu vipimo vimekuwa vizuri bila kuzungumza na mtoa huduma.

Mara nyingi presha kuwa kawaida kwa mtu anayepata matibabu inaweza kumaanisha kwamba matibabu yanafanya kazi. Kuacha dawa ghafla kunaweza kusababisha presha kupanda tena na kwa baadhi ya dawa kunaweza kusababisha madhara mengine.

Mtoa huduma anaweza kuamua kupunguza, kubadilisha au kuacha dawa ikiwa kuna sababu ya kufanya hivyo, lakini uamuzi huo unapaswa kuzingatia mwenendo wa presha na hali ya afya ya mtu, si kipimo kimoja kizuri.

8. Je, presha ya chini ni hatari kuliko presha ya juu?

Si sahihi kusema kwamba moja ni hatari zaidi kwa kila mtu. Presha ya chini inaweza kuwa hali ya kawaida kwa baadhi ya watu, hasa ikiwa hawana dalili.

Tatizo hutokea pale presha inapokuwa chini kiasi cha kupunguza mtiririko wa damu kwenda kwenye viungo muhimu. Mtu anaweza kupata kizunguzungu, kuzimia, udhaifu, kuchanganyikiwa au dalili nyingine kulingana na sababu.

Presha ya juu nayo inaweza kuharibu mishipa, moyo, ubongo na figo kwa muda mrefu hata kama mtu hajisikii mgonjwa. Kwa hiyo, umuhimu wa presha ya chini au juu unapaswa kutathminiwa kwa kuangalia namba, dalili, sababu na hali ya mtu kwa ujumla.

9. Kwa nini mkanda wangu unanipa majibu tofauti na ya hospitali?

Kwanza, vifaa viwili vinaweza kutofautiana ikiwa kimoja hakijathibitishwa au hakitumiki vizuri. Pia mkanda wenye ukubwa usiofaa inaweza kuathiri sana matokeo.

Pili, mazingira yanaweza kuwa tofauti. Hospitalini unaweza kuwa na wasiwasi, kuwa umetembea kabla ya kipimo au kuzungumza wakati wa kipimo. Nyumbani unaweza kuwa umetulia zaidi. Hivyo tofauti ndogo kati ya vipimo vya maeneo mawili si jambo la kushangaza.

Ikiwa tofauti ni kubwa au inajirudia, ni vizuri kwenda na kifaa chako hospitalini na kuomba mtoa huduma alinganishe kipimo cha kifaa chako na kifaa cha kliniki. Hii inaweza kusaidia kubaini kama tatizo ni kifaa au mazingira ya kipimo.

10. Nikipata presha ya 180/120 mmHg nifanye nini?

Kwanza, usipaniki kutokana na kipimo kimoja. Kaa kimya kwa dakika chache na rudia kipimo kwa kutumia mbinu sahihi. AHA inapendekeza kurudia kipimo ikiwa presha iko juu ya 180/120 mmHg.

Ikiwa bado iko katika kiwango hicho, tafuta ushauri wa kitabibu haraka. Usijaribu kutumia dozi ya ziada ya dawa ya presha bila maelekezo ya mtoa huduma kwa sababu dawa tofauti zina muda na namna tofauti za kufanya kazi.

Ikiwa presha hiyo inaambatana na maumivu ya kifua, kupumua kwa shida, udhaifu au ganzi upande mmoja wa mwili, kuchanganyikiwa, tatizo la kuongea au kuona, kuzimia au dalili nyingine kali, hali hiyo inahitaji huduma ya dharura mara moja. Presha ya kiwango hicho pamoja na dalili za uharibifu wa viungo inaweza kuashiria hali hatari inayohitaji matibabu ya haraka.