Utangulizi

Kwa watu wengi, mafanikio huambatana na ndoto za kuwa na nyumba nzuri, gari la kisasa, kazi yenye kipato kizuri na uwezo wa kula chochote wanachokitaka. Kwa mtazamo wa kawaida, mafanikio haya huonekana kama hatua ya kuishi maisha bora na yenye starehe.

Lakini je, umewahi kujiuliza kama starehe hizo zinaweza kuwa na gharama ambazo hazionekani mara moja?

Kwa mshangao wa wengi, tafiti mbalimbali zinaonyesha kuwa baadhi ya tabia zinazoweza kuambatana na uwezo mkubwa wa kifedha kama kukaa muda mrefu bila kufanya shughuli za mwili, kula migahawani mara kwa mara, kutumia vyakula vilivyosindikwa kwa kiwango kikubwa, kupata usingizi mchache na kuishi chini ya msongo mkubwa wa kazi zinaweza kuongeza hatari ya kupata magonjwa yasiyoambukiza.

Hii haimaanishi kuwa kuwa na fedha ni tatizo. Badala yake, inaonyesha kuwa maamuzi tunayofanya baada ya kupata mafanikio ndiyo yanayoamua kama mafanikio hayo yatakuwa chanzo cha afya njema au chanzo cha magonjwa.

Leo, kisukari aina ya pili, shinikizo la damu, magonjwa ya moyo, kiharusi na unene kupita kiasi havionekani tena kwa watu wa kipato cha juu pekee. Hata hivyo, watu wenye uwezo mkubwa wa kifedha wanaweza kuwa kwenye hatari ya kipekee ikiwa mtindo wao wa maisha utajaa ulaji usiofaa, shughuli ndogo za mwili na msongo wa mawazo unaotokana na majukumu makubwa ya kazi au biashara.

Katika makala hii, tutachunguza ushahidi wa kisayansi kuhusu uhusiano kati ya mafanikio ya kifedha, mtindo wa maisha na afya. Pia tutajifunza kwa nini fedha zinaweza kuwa zana ya kujenga afya bora au, zikitumika vibaya, kuwa sababu ya kuongezeka kwa magonjwa ya muda mrefu.

Je, mafanikio yanaweza kuongeza hatari ya magonjwa?

Jibu la haraka ni ndiyo, lakini si kwa sababu fedha zinasababisha magonjwa. Fedha hazina uwezo wa kuongeza sukari kwenye damu, kupandisha shinikizo la damu au kuziba mishipa ya moyo. Kinachoweza kuongeza hatari ni mabadiliko ya tabia yanayoambatana na mafanikio.

Kwa mfano, mtu anapopata kipato kikubwa anaweza kuanza:

• Kutumia gari hata kwa safari fupi ambazo angeweza kutembea.

• Kukaa ofisini au kwenye mikutano kwa saa nyingi bila kusimama.

• Kula migahawani mara kwa mara.

• Kutegemea vyakula vya haraka (mara nyingi huwa vya kukaangwa kama chipsi n.k) kwa sababu ya ratiba yenye shughuli nyingi.

• Kusafiri mara kwa mara na kushindwa kuwa na mpangilio mzuri wa milo.

• Kulala kwa saa chache kutokana na majukumu ya kazi au biashara.

• Kutumia pombe mara nyingi katika mikutano ya kikazi au hafla za kijamii.

Tabia hizi zinaweza kuonekana ndogo zikiwa peke yake, lakini zinapojirudia kwa miaka mingi huongeza hatari ya kupata magonjwa yasiyoambukiza.

Maisha ya kisasa yamebadilikaje?

Katika miongo michache iliyopita, dunia imebadilika kwa kasi. Teknolojia imefanya maisha kuwa rahisi zaidi kuliko wakati mwingine wowote. Leo, mtu anaweza kufanya kazi, kuagiza chakula, kufanya malipo, kufanya mikutano na hata kununua bidhaa bila kutoka nyumbani.

Mabadiliko haya yameleta manufaa makubwa kwa maendeleo ya uchumi na maisha ya watu. Hata hivyo, pamoja na manufaa hayo, yamebadilisha pia namna tunavyokula, tunavyofanya kazi na tunavyotumia miili yetu.

Kwa watu wengi wenye mafanikio ya kifedha, siku huanza mapema na kuisha usiku wakiwa kwenye mikutano, safari za kikazi au shughuli za biashara. Mara nyingi muda wa kuandaa chakula nyumbani au kufanya mazoezi hupungua, na nafasi yake huchukuliwa na vyakula vya haraka na maisha ya kukaa kwa muda mrefu.

Matokeo yake ni kuongezeka kwa kile ambacho wataalamu hukiita "Maisha ya kukaa", yaani mtindo wa maisha unaohusisha kukaa kwa muda mrefu huku shughuli za kutumikisha mwili zikiwa chache. Tafiti nyingi zimeonyesha kuwa kukaa kwa muda mrefu kila siku kunaweza kuongeza hatari ya kisukari aina ya pili, magonjwa ya moyo na hata vifo vya mapema, hata kwa watu wanaofanya mazoezi mara chache kwa wiki.

Gari limeongeza starehe, lakini limepunguza mwili kujishughulisha

Kuwa na gari ni mafanikio makubwa ambayo hurahisisha maisha. Hata hivyo, linaweza pia kupunguza fursa za mwili kufanya shughuli za kawaida.

Fikiria tofauti hii.

Miaka kadhaa iliyopita, mtu angeweza:

• Kutembea kwenda dukani.

• Kutembea kwenda kazini.

• Kutembea kwenda kwa jirani.

• Kutembea sokoni.

Leo, watu wengi hutumia gari hata kwa safari za dakika chache. Kwa mtazamo wa kwanza, jambo hili linaonekana kuwa la kawaida. Lakini kwa kipindi cha miaka mingi, kupungua huku kwa kutembea kunamaanisha mwili unachoma kalori chache kila siku.

Ingawa tofauti ya dakika 15 au 20 za kutembea inaweza kuonekana ndogo, zikijumlishwa kwa miezi na miaka zinaweza kuwa na mchango mkubwa katika kudhibiti uzito wa mwili na kuboresha afya ya moyo.

Mafanikio huja na ratiba yenye shughuli nyingi

Kadiri mtu anavyopanda ngazi za mafanikio, mara nyingi majukumu huongezeka. Mikutano, safari, simu za kikazi, usimamizi wa biashara na majukumu ya kifamilia vinaweza kufanya siku ionekane fupi kuliko kawaida.

Katika mazingira haya, watu wengi huanza kutafuta njia za kuokoa muda, na mara nyingi uchaguzi huo huathiri lishe. Kwa mfano, badala ya kupika nyumbani, mtu anaweza kuamua:

• Kununua chakula cha haraka.

• Kuagiza chakula kupitia programu za simu.

• Kula migahawani mara kwa mara.

• Kuruka kifungua kinywa na kula chakula kikubwa usiku.

Ingawa kufanya hivyo mara moja moja si tatizo, hali hii ikigeuka kuwa utaratibu wa kila siku inaweza kuathiri afya kwa muda mrefu.

Je, chakula cha gharama kubwa huwa bora zaidi?

Watu wengi huamini kuwa kadiri chakula kinavyokuwa ghali, ndivyo kinavyokuwa bora zaidi kwa afya.

Lakini ukweli ni tofauti. Mwili haupimi thamani ya chakula kwa bei yake bali unapima virutubisho vilivyomo ndani yake.

Kwa mfano, sahani ya maharage, mboga za majani na ugali wa dona inaweza kuwa na nyuzilishe, vitamini na madini mengi kuliko baadhi ya milo ya gharama kubwa inayojumuisha vyakula vilivyosindikwa na vinywaji vyenye sukari nyingi. Kwa hiyo, bei ya chakula si kipimo cha ubora wake wa kiafya.

Mabadiliko ya lishe yanayotokea duniani

Wataalamu wa afya ya umma hutumia neno Nutrition Transition kuelezea mabadiliko ya namna watu wanavyokula kadiri jamii zinavyoendelea kiuchumi na mijini.

Kwa kawaida, mabadiliko haya huonekana kwa namna hii:

Zamani

• Nafaka zisizokobolewa

• Maharage na mikunde

• Mboga nyingi

• Matunda ya msimu

• Samaki na vyakula vya asili

• Shughuli nyingi za mwili

Leo

• Vyakula vya haraka

• Pizza

• Burger

• Chipsi za kukaanga

• Nyama zilizosindikwa

• Soda na vinywaji vyenye sukari

• Vyakula vya vifungashio

• Kukaa muda mrefu bila kufanya shughuli za mwili

Tatizo si kula burger au pizza mara moja moja bali ni pale vyakula hivi vinapokuwa sehemu kubwa ya lishe ya kila siku na kuchukua nafasi ya vyakula vya asili. Ndiyo maana Shirika la Afya Duniani (WHO) na wataalamu wengi wa lishe wanasisitiza umuhimu wa kurudi kwenye lishe yenye mboga nyingi, matunda, mikunde na nafaka zisizokobolewa.

Msongo wa mawazo nao una mchango

Watu wengi wanapozungumzia magonjwa ya maisha huzingatia chakula na mazoezi pekee. Lakini kuna jambo lingine muhimu ambalo mara nyingi husahaulika — msongo wa mawazo. Watu wenye nafasi kubwa kazini au wanaomiliki biashara mara nyingi hukabiliwa na:

• Maamuzi magumu kila siku.

• Malengo makubwa ya kifedha.

• Ushindani wa kibiashara.

• Safari za mara kwa mara.

• Kukosa muda wa kupumzika.

Msongo wa mawazo wa muda mfupi ni sehemu ya maisha. Hata hivyo, unapodumu kwa muda mrefu unaweza kuathiri usingizi, kuongeza hamu ya kula vyakula vyenye sukari au mafuta mengi na kufanya iwe vigumu kudumisha mtindo wa maisha wenye afya.

Kwa hiyo, mafanikio ya kweli hayapaswi kupimwa kwa kiwango cha fedha pekee, bali pia kwa uwezo wa mtu kuyaishi mafanikio hayo akiwa na afya njema. Hiyo ndiyo maana halisi ya mafanikio endelevu.

Magonjwa yanayohusishwa na mtindo wa maisha wa kifahari

Sio kila mtu mwenye uwezo mkubwa wa kifedha atapata ugonjwa. Vivyo hivyo, si kila mgonjwa ni tajiri. Hata hivyo, tafiti zinaonyesha kuwa baadhi ya tabia zinazoweza kuambatana na maisha ya starehe zinaongeza hatari ya magonjwa yasiyoambukiza.

Magonjwa haya mara nyingi hukua polepole kwa miaka mingi bila dalili za wazi. Ndiyo maana wakati mwingine mtu huonekana kuwa na afya njema, lakini uchunguzi wa kitabibu ukafichua kuwa tayari ana kisukari, shinikizo la damu au kiwango kikubwa cha mafuta kwenye damu.

Baadhi ya magonjwa yanayohusishwa na mtindo huu wa maisha ni haya yafuatayo;

1. Kisukari Aina ya Pili

Kisukari aina ya pili ni mojawapo ya magonjwa yanayoongezeka kwa kasi duniani, hutokea pale ambapo mwili hauwezi kuitumia vizuri insulini au kongosho hushindwa kuzalisha insulini ya kutosha kudhibiti kiwango cha sukari kwenye damu.

Baadhi ya tabia zinazoweza kuongeza hatari ni:

• Kukaa muda mrefu bila kufanya shughuli za mwili.

• Uzito kupita kiasi, hasa mafuta yanayozunguka tumbo.

• Ulaji wa mara kwa mara wa vyakula vilivyosindikwa kupita kiasi.

• Kutokula mboga, matunda na nafaka zisizokobolewa kwa kiwango cha kutosha.

Mara nyingi ugonjwa huu hukua taratibu kwa miaka mingi kabla ya kugundulika.

2. Shinikizo la juu la Damu (Presha ya kupanda)

Shinikizo la juu la damu ni moja ya sababu kuu za magonjwa ya moyo na kiharusi. Kwa bahati mbaya, watu wengi hawajui kuwa wana presha kwa sababu mara nyingi haionyeshi dalili zozote mwanzoni.

Mtindo wa maisha unaweza kuongeza hatari kupitia:

• Ulaji wa chumvi nyingi.

• Kuongezeka kwa uzito.

• Kutofanya mazoezi.

• Msongo wa mawazo wa muda mrefu.

• Matumizi makubwa ya pombe.

Ndiyo maana presha huitwa mara nyingi "muuaji kimya kimya", kwa sababu inaweza kuharibu mishipa ya damu kwa miaka mingi bila mtu kujua.

3. Magonjwa ya Moyo

Moyo unahitaji mishipa yenye afya ili kusambaza damu kwenye mwili.

Lakini mtu anapokuwa na:

• Kolestrol nyingi.

• Shinikizo la damu.

• Kisukari.

• Unene kupita kiasi.

Hatari ya kupata mshtuko wa moyo huongezeka. Habari njema ni kwamba sehemu kubwa ya sababu hizi zinaweza kudhibitiwa kwa kubadili mtindo wa maisha.

4. Kiharusi (Stroku)

Kiharusi hutokea pale damu inaposhindwa kufika vizuri kwenye ubongo au mshipa wa damu unapopasuka.

Hatari huongezeka kwa watu wenye:

• Presha.

• Kisukari.

• Kolestrol nyingi.

• Uvutaji wa sigara.

• Kutofanya shughuli za mwili.

Kwa kuwa magonjwa haya mara nyingi hutokea pamoja, mtu mmoja anaweza kuwa na sababu nyingi za hatari kwa wakati mmoja.

5. Unene Kupita Kiasi

Unene si suala la mwonekano pekee, ni hali inayoweza kuongeza uwezekano wa kupata magonjwa mengine mengi. Mafuta mengi, hasa yaliyokusanyika tumboni, yanaweza kuongeza ukinzani wa insulini, hali inayochangia kisukari aina ya pili. Leo, wataalamu hutazama unene kama ugonjwa unaohitaji kinga na matibabu, si kama tatizo la urembo pekee.

6. Mafuta Mengi Kwenye Damu (kolestrol nyingi au lehemu nyingi)

Kolestrol(lehemu) ni muhimu kwa mwili, lakini ikiwa ipo kwa kiwango kikubwa inaweza kujikusanya kwenye kuta za mishipa ya damu. Baada ya muda, mishipa inaweza kuwa myembamba na kupunguza mtiririko wa damu. Hali hii huongeza hatari ya:

• Mshtuko wa moyo.

• Kiharusi.

• Magonjwa ya mishipa ya damu.

Mara nyingi cholesterol nyingi haina dalili, ndiyo maana kupima afya mara kwa mara ni muhimu.

7. Ini mafuta

Ini lina jukumu muhimu la kuchakata virutubisho na kuondoa sumu mwilini. Lakini mafuta yanapojikusanya ndani ya ini kwa muda mrefu, yanaweza kusababisha ugonjwa unaojulikana kama Ini mafuta.

Hatari huongezeka kwa watu wenye:

• Uzito mkubwa.

• Kisukari aina ya pili.

• Cholesterol nyingi.

• Mtindo wa maisha usio na mazoezi.

Katika hatua za mwanzo, watu wengi hawana dalili yoyote.

Magonjwa haya yana kitu kimoja kinachofanana

Ingawa yana majina tofauti, mengi ya magonjwa haya yana mizizi inayofanana.

Kwa kawaida huanza kutokana na mchanganyiko wa:

• Lishe isiyo na uwiano.

• Shughuli ndogo za mwili.

• Kuongezeka kwa uzito.

• Msongo wa mawazo wa muda mrefu.

• Usingizi usiotosha.

• Kuvuta sigara au matumizi makubwa ya pombe.

Ndiyo maana mara nyingi mtu mwenye kisukari pia anaweza kuwa na presha, lehemu nyingi au ugonjwa wa moyo. Badala ya kuyaangalia kama magonjwa tofauti, ni vyema kuyaona kama matokeo yanayoweza kutokea pale mtindo wa maisha unapokuwa haujengi afya.

Je, uwezo mkubwa wa kifedha unaweza pia kulinda afya?

Baada ya kusoma sehemu zilizotangulia, mtu anaweza kudhani kuwa kuwa na fedha ni jambo baya kwa afya, hilo si kweli.

Kwa hakika, uwezo mkubwa wa kifedha unaweza kuwa moja ya nyenzo muhimu zaidi za kujenga afya bora ikiwa utatumika kwa busara.

Fedha zinaweza kukupa uwezo wa:

• Kununua vyakula bora na vyenye virutubisho.

• Kufanya uchunguzi wa afya mara kwa mara.

• Kupata ushauri wa daktari au mtaalamu wa lishe.

• Kujiunga na mazoezi au shughuli za michezo.

• Kupata usingizi bora katika mazingira mazuri.

• Kupunguza baadhi ya changamoto zinazotokana na umaskini ambazo pia huathiri afya.

Kwa hiyo, swali si una fedha kiasi gani, bali unazitumiaje kulinda afya yako?

Kwa watu wengi waliofanikiwa, uwekezaji bora zaidi si nyumba nyingine au gari jipya pekee, bali pia kuwekeza katika afya. Afya nzuri ndiyo inayokuwezesha kuendelea kufanya kazi, kufurahia familia yako na kunufaika na mafanikio uliyoyapata. Bila afya, hata mafanikio makubwa yanaweza kupoteza thamani yake.

Jinsi ya kufurahia mafanikio bila kuhatarisha afya yako

Hakuna mtu anayefanya kazi kwa bidii ili aje kuugua, watu wengi hutafuta elimu, huanzisha biashara au hufanya kazi kwa bidii kwa lengo la kuboresha maisha yao na ya familia zao. Ndiyo maana mafanikio yanapaswa kuwa sababu ya kuishi maisha marefu na yenye afya, si chanzo cha magonjwa yanayoweza kuzuilika.

Habari njema ni kwamba huhitaji kuacha gari lako, biashara yako au maisha yako ya kisasa ili kubaki na afya. Kinachohitajika ni kufanya maamuzi sahihi kila siku.

Hata mabadiliko madogo yanayofanywa kwa muda mrefu yanaweza kuleta faida kubwa kuliko mabadiliko makubwa yanayodumu kwa wiki chache tu.

Njia 12 za kulinda afya yako hata kama una maisha yenye shughuli nyingi

1. Panga muda wa mazoezi kama unavyopanga mkutano muhimu

Watu wengi husema hawana muda wa kufanya mazoezi. Lakini ukweli ni kwamba muda hupatikana kwa mambo tunayoyaona kuwa ya muhimu. Ikiwa unaweza kupanga mkutano wa biashara kwenye kalenda yako, unaweza pia kupanga dakika 30 za kutembea, kukimbia au kufanya mazoezi angalau siku tano kwa wiki. Usisubiri upate muda wa ziada; utenge muda kwa ajili ya afya yako.

2. Tembea kila unapopata nafasi

Si lazima kila mazoezi yafanyike ndani ya ukumbi wa mazoezi (gym).

Jaribu kuongeza shughuli za mwili katika maisha ya kila siku kwa:

• Kutembea kwenda sehemu zilizo karibu.

• Kupanda ngazi badala ya kutumia lifti.

• Kuegesha gari mbali kidogo na unakoelekea.

• Kusimama na kutembea kwa dakika chache kila baada ya saa moja ya kukaa.

Mabadiliko haya madogo yanaweza kuongeza matumizi ya nishati kwa kiwango kikubwa baada ya miezi au miaka.

3. Usifanye migahawa kuwa sehemu ya maisha ya kila siku

Kula mgahawani si tatizo. Tatizo huanza pale ambapo kila mlo unatoka mgahawani au kwenye huduma za kuagiza chakula. Unapopika nyumbani una uwezo mkubwa zaidi wa kudhibiti:

• Kiasi cha mafuta.

• Kiasi cha chumvi.

• Kiasi cha sukari.

• Ukubwa wa mlo.

Jaribu kufanya chakula cha nyumbani kiwe msingi wa lishe yako, hata kama ratiba yako ni yenye shughuli nyingi.

4. Jaza nusu ya sahani yako kwa mboga

Hii ni mojawapo ya njia rahisi zaidi za kuboresha lishe. Kabla hujaanza kula, angalia sahani yako.

Ikiwa mboga zinaonekana kidogo kuliko wali, ugali au nyama, fikiria kuongeza kiasi chake.

Mboga huongeza:

• Nyuzilishe.

• Vitamini.

• Madini.

• Hisia ya kushiba.

5. Punguza vyakula vya haraka kuwa vya mara chache

Vyakula vya haraka si sumu, lakini pia si chakula kinachopaswa kuwa sehemu ya lishe ya kila siku.

Jaribu kuvitumia tu wakati wa:

• Safari.

• Sherehe.

• Mikutano maalumu.

Badala ya kuvifanya kuwa mlo wa kawaida wa kila wiki.

6. Lala vya kutosha

Watu wengi waliofanikiwa hujivunia kufanya kazi hadi usiku sana, lakini mwili hauwezi kufanya kazi vizuri bila kupumzika. Usingizi wa kutosha husaidia:

• Kudhibiti hamu ya kula.

• Kuboresha umakini.

• Kupunguza msongo wa mawazo.

• Kusaidia mwili kutumia insulini vizuri.

Kwa watu wazima wengi, saa 7–9 za usingizi kila usiku hupendekezwa.

7. Dhibiti msongo wa mawazo

Kazi na biashara zina changamoto zake, lakini msongo wa mawazo usiodhibitiwa unaweza kuathiri afya kwa muda mrefu. Tafuta muda wa:

• Kupumzika.

• Kusikiliza muziki.

• Kusoma.

• Kufanya ibada au kutafakari.

• Kutumia muda na familia.

Afya ya akili ni sehemu muhimu ya afya ya mwili.

8. Pima afya hata kama hujisikii mgonjwa

Moja ya makosa makubwa ambayo watu wengi hufanya ni kusubiri dalili ndipo waende hospitalini.

Magonjwa kama:

• Kisukari.

• Presha.

• Cholesterol nyingi.

yanaweza kuwepo kwa miaka bila dalili zozote.

Kupima afya mara kwa mara kunaweza kusaidia kugundua tatizo mapema kabla halijasababisha madhara makubwa.

9. Tumia fedha kununua afya, si magonjwa

Fedha zinaweza kukusaidia kununua karibu kila aina ya chakula.

Lakini zinaweza pia kukusaidia kununua:

• Matunda.

• Mboga.

• Samaki.

• Nafaka zisizokobolewa.

• Karanga.

• Mafuta yenye afya.

Kwa hiyo, uwezo mkubwa wa kifedha unaweza kuwa baraka kwa afya ikiwa utafanya uchaguzi sahihi.

10. Kuwa mfano kwa familia yako

Watoto na vijana hujifunza zaidi kwa kuangalia kuliko kusikiliza.

Ikiwa kila siku wanakuona:

• Ukifanya mazoezi.

• Ukila mboga.

• Ukipunguza soda.

• Ukipendelea maji kuliko vinywaji vyenye sukari.

Kuna uwezekano mkubwa nao wakajenga tabia hizo.

Kwa njia hii, unalinda si afya yako pekee bali pia afya ya kizazi kinachofuata.

11. Kumbuka kuwa afya ni uwekezaji

Watu wengi huwekeza kwenye nyumba, ardhi, biashara na hisa.

Lakini uwekezaji wenye faida kubwa kuliko yote ni afya.

Bila afya njema, inaweza kuwa vigumu kufurahia mali, kusafiri, kufanya kazi au kutumia muda na familia.

Kila uamuzi unaofanya leo kuhusu chakula, mazoezi na usingizi ni uwekezaji unaoweza kuzaa matunda kwa miaka mingi ijayo.

12. Tafuta uwiano, si ukamilifu

Hakuna anayekula chakula bora kila siku, na hakuna anayefanya mazoezi kila siku bila kukosa.

Lengo si kuwa mkamilifu bali ni kufanya maamuzi mazuri mara nyingi zaidi kuliko mabaya. Ukila vyakula vya haraka leo, kesho unaweza kurudi kwenye lishe bora na ukikosa mazoezi wiki hii, unaweza kuanza tena wiki ijayo. Kilicho muhimu ni kutokata tamaa.

Je, inawezekana kuishi maisha ya kifahari na bado ukawa na afya?

Ndiyo, inawezekana kabisa. Kwa kweli, watu wenye uwezo mkubwa wa kifedha wana fursa nyingi zaidi za kulinda afya zao kuliko watu wengi. Wanaweza kupata huduma bora za afya, kufanya uchunguzi wa mara kwa mara, kupata ushauri wa wataalamu wa lishe na kushiriki katika shughuli mbalimbali za mazoezi.

Changamoto si ukosefu wa uwezo, bali ni uchaguzi wa kila siku, fedha zinaweza kununua chakula cha gharama kubwa, lakini haziwezi kununua afya ikiwa uchaguzi wa chakula hicho si sahihi. Vivyo hivyo, zinaweza kununua gari la kifahari, lakini haziwezi kuchukua nafasi ya faida za kutembea na kufanya shughuli za mwili.

Kwa hiyo, mafanikio na afya havipingani. Kwa kufanya maamuzi sahihi, vinaweza kwenda pamoja na kukuwezesha kuishi maisha marefu, yenye tija na yenye furaha.

Dhana potofu na ukweli

Kuna imani nyingi kuhusu mafanikio, fedha na afya. Baadhi ya imani hizi zina ukweli ndani yake, lakini nyingine zimepitwa na wakati au hazina ushahidi wa kisayansi. Hebu tuangalie baadhi yake.

Dhana: Matajiri pekee ndiyo hupata kisukari na presha.

Ukweli ni kwamba hii si kweli. Miaka mingi iliyopita, magonjwa kama kisukari aina ya pili na shinikizo la damu yalionekana zaidi kwa watu wenye kipato kikubwa, kiasi kwamba yaliitwa magonjwa ya ustawi, leo hali imebadilika.

Kutokana na kuongezeka kwa vyakula vilivyosindikwa, maisha ya kukaa muda mrefu na kupungua kwa shughuli za mwili, magonjwa haya yanapatikana kwa watu wa kipato cha chini, cha kati na cha juu.

Kinachoongeza hatari si kiwango cha fedha ulicho nacho, bali mtindo wa maisha unaouishi.

Dhana: Chakula cha gharama kubwa huwa na afya zaidi.

Ukweli ni kwamba bei ya chakula haiamui ubora wake wa kiafya. Kwa mfano, sahani ya maharage, mboga za majani, samaki na ugali wa dona inaweza kuwa na virutubisho vingi kuliko chakula cha gharama kubwa chenye nyama zilizosindikwa, chipsi na kinywaji chenye sukari nyingi. Mwili haujali umelipia kiasi gani chakula. Unachojali ni ubora wa virutubisho vilivyomo ndani yake.

Dhana: Nikifanya mazoezi mwishoni mwa wiki, ninaweza kukaa ofisini siku nzima bila madhara.

Ukweli ni kwamba mazoezi ni muhimu, lakini hayafuti kabisa madhara ya kukaa kwa muda mrefu kila siku.

Ikiwa unafanya kazi ya ofisini, jaribu kusimama, kutembea au kujinyoosha angalau kila baada ya dakika 30 hadi 60. Hii inaweza kusaidia kupunguza baadhi ya madhara yanayohusiana na kukaa muda mrefu.

Dhana: Nikiwa na fedha, nitapata matibabu mazuri nikiumwa, hivyo sina haja ya kujali sana kinga.

Ukweli ni kwamba matibabu yanaweza kusaidia kutibu ugonjwa, lakini hayawezi kurudisha kikamilifu afya iliyopotea kutokana na miaka mingi ya mtindo usiofaa wa maisha. Kinga bado ndiyo njia bora na yenye gharama nafuu zaidi ya kulinda afya.

Dhana: Maisha ya kifahari na afya haviwezi kwenda pamoja.

Ukweli ni kwamba hii si kweli, unaweza kuwa na nyumba nzuri, gari zuri, biashara yenye mafanikio na bado ukadumisha afya bora. Siri iko kwenye maamuzi unayofanya kila siku kuhusu chakula, mazoezi, usingizi na namna unavyodhibiti msongo wa mawazo.

Hitimisho

Mafanikio ni matokeo ya bidii, maarifa na uvumilivu. Watu wengi hujitahidi kwa miaka mingi ili kuboresha maisha yao na ya familia zao. Hata hivyo, mafanikio hayo yanapaswa kuwa mwanzo wa maisha yenye afya na furaha, si mwanzo wa magonjwa yanayoweza kuzuilika.

Ushahidi wa kisayansi unaonyesha kuwa uwezo mkubwa wa kifedha unaweza kuambatana na tabia zinazoongeza hatari ya kisukari aina ya pili, shinikizo la damu, magonjwa ya moyo na unene kupita kiasi. Lakini pia unaonyesha jambo la kutia moyo: hatari hizi zinaweza kupunguzwa kwa kiasi kikubwa kupitia uchaguzi sahihi wa mtindo wa maisha.

Kula vyakula vya asili mara nyingi zaidi, kupunguza ulaji wa vyakula vilivyosindikwa kupita kiasi, kufanya mazoezi ya mara kwa mara, kupata usingizi wa kutosha, kudhibiti msongo wa mawazo na kufanya uchunguzi wa afya mara kwa mara ni hatua zinazoweza kukusaidia kulinda afya yako kwa miaka mingi ijayo.

Mwisho wa yote, mafanikio ya kweli hayapimwi kwa kiasi cha mali ulichokusanya, bali pia kwa uwezo wa kufurahia mafanikio hayo ukiwa na afya njema. Fanya afya iwe sehemu ya uwekezaji wako mkubwa zaidi, kwa sababu bila afya, hata mafanikio makubwa yanaweza kupoteza maana yake.

Maswali ya mara kwa mara (FAQ)