Maji ya chupa ya plastiki na hatari yake kiafya

Maji ni muhimu kwa mwili na kunywa maji salama ni sehemu muhimu ya kulinda afya. Kwa sababu ya urahisi wa kuyabeba na upatikanaji wake, watu wengi hutumia maji yanayouzwa katika chupa za plastiki kila siku.

Lakini katika miaka ya hivi karibuni, tafiti zimeanza kuonyesha kwamba tunapokunywa maji yaliyofungashwa kwenye plastiki, hatutumii maji pekee. Tunaweza pia kupata chembechembe ndogo za plastiki pamoja na kiasi fulani cha kemilai zinavyoweza kutoka kwenye chupa na kuingia kwenye maji.

Utafiti kuhusu jambo hili umeongezeka sana. Chembechembe za plastiki zimeonekana katika maji ya chupa, na tafiti za binadamu zimeanza kuziona pia katika damu na tishu mbalimbali. Watafiti wamehusisha mfiduo huu na michakato kama uchochezi, msongo wa oksidishaji na mabadiliko ya mfumo wa homoni, huku tafiti nyingine zikichunguza uhusiano wake na afya ya uzazi, moyo, mfumo wa chakula na viungo vingine.

Kwa hiyo, suala la maji ya chupa si tu kama maji yenyewe ni safi. Ni muhimu pia kujiuliza ni nini kinachotoka kwenye chupa kwenda kwenye maji, ni kiasi gani tunakipata, na mfiduo huo unaweza kuathiri afya kwa muda gani.

Chupa nyingi za maji hutengenezwa kwa aina gani ya plastiki?

Chupa nyingi za maji ya kunywa hutengenezwa kwa plastiki inayojulikana kama poliethilini tereftalati.

Plastiki hii hutumiwa kwa wingi kwa sababu ni nyepesi, haitavunjika kwa urahisi kama glasi na inaweza kutengenezwa kwa gharama nafuu. Hata hivyo, kama ilivyo kwa vifaa vingine vya kufungashia chakula na vinywaji, kuna vitu vinavyoweza kuwepo ndani ya plastiki au kutumika wakati wa utengenezaji wake.

Baadhi ya vitu hivyo vinaweza kuhamia kutoka kwenye chupa kwenda kwenye maji. Kiasi kinachohama hutegemea mambo mbalimbali, ikiwa ni pamoja na aina ya plastiki, joto, muda wa kuhifadhi na mazingira ya matumizi.

Chembechembe za plastiki ni nini?

Chembechembe za plastiki ni vipande vidogo vya plastiki vinavyotokana na plastiki kuchakaa, kuvunjika au kusagika. Zile zenye ukubwa mkubwa zaidi zinaweza kuitwa chembechembe ndogo za plastiki, wakati chembechembe ndogo zaidi huitwa nanoplastiki.

Tatizo ni kwamba chembechembe hizi ni ndogo sana kiasi kwamba nyingi haziwezi kuonekana kwa macho.

Tafiti zimeonyesha uwepo wa chembechembe za plastiki katika maji ya chupa. Chanzo chake kinaweza kuwa chupa yenyewe, kifuniko, mchakato wa kufungasha, vifaa vya uzalishaji au mazingira ambayo maji yanapitia.

Utafiti wa mwaka 2024 uliochunguza maji ya chupa kutoka kwa chapa mbalimbali ulikadiria idadi ya chembechembe za plastiki kuwa kubwa sana, ikiwemo sehemu kubwa iliyokuwa katika ukubwa wa nanoplastiki. Matokeo haya yaliongeza wasiwasi kwamba vipimo vya zamani vilivyokuwa vikilenga chembechembe kubwa zaidi vinaweza kuwa vilipuuza sehemu ya chembechembe ndogo sana.

Hata hivyo, idadi ya chembechembe si sawa moja kwa moja na kiwango cha sumu. Chembechembe hutofautiana kwa ukubwa, aina ya plastiki, umbo na sifa nyingine zinazoweza kuathiri namna zinavyoingiliana na mwili.

Je, chembechembe za plastiki zinaweza kuingia mwilini?

Chembechembe za plastiki zinaweza kuingia mwilini kupitia chakula na maji. Sehemu ya chembechembe zinazomezwa inaweza kupita kwenye mfumo wa chakula na kutolewa nje, lakini utafiti wa miaka ya hivi karibuni umeonyesha kwamba baadhi ya chembechembe ndogo sana zinaweza kupatikana katika mazingira ya ndani ya mwili.

Chembechembe za plastiki zimewahi kugunduliwa katika sampuli za damu na tishu mbalimbali za binadamu. Hili ni jambo muhimu kwa sababu linaonyesha kwamba mjadala hauishii kwenye kile kinachotokea tumboni pekee.

Mapitio ya tafiti za binadamu pia yameonyesha ishara za uhusiano kati ya mfiduo wa chembechembe za plastiki na viashiria vya uchochezi, msongo wa oksidishaji na mabadiliko katika baadhi ya viashiria vya mfumo wa homoni. Tafiti nyingine zimechunguza athari zinazohusiana na mfumo wa uzazi, mfumo wa chakula, mfumo wa kupumua na mfumo wa moyo.

Hii haimaanishi kwamba kila mtu anayekunywa maji ya chupa atapata ugonjwa fulani. Maana yake ni kwamba mfiduo wa plastiki kwa binadamu umeonekana, na athari zake za kibaiolojia zinaendelea kuonekana katika tafiti mbalimbali.

Chembechembe za plastiki zimeonekana katika tishu za binadamu

Ushahidi unaozidi kuvutia ni ule unaotoka kwenye tafiti zilizopima chembechembe za plastiki moja kwa moja katika sampuli za binadamu.

Watafiti wameziona katika maeneo mbalimbali ya mwili, jambo linaloonyesha kwamba baadhi ya chembechembe zinaweza kuvuka mipaka ya mfumo wa chakula na kufika kwenye mazingira mengine ya mwili.

Katika utafiti mkubwa wa wagonjwa waliokuwa na kuziba kwa mishipa ya shingo, watafiti walichunguza mabonge ya mafuta yaliyokuwa ndani ya mishipa hiyo. Chembechembe za plastiki, hasa poliethilini na kloridi ya poli(vinili), ziligunduliwa katika sehemu ya mabonge hayo.

Jambo lililovutia zaidi ni kwamba wagonjwa ambao chembechembe za plastiki ziligunduliwa kwenye mabonge hayo walikuwa na matukio mengi zaidi ya mshtuko wa moyo, kiharusi au kifo wakati wa kipindi cha ufuatiliaji ikilinganishwa na wale ambao chembechembe hizo hazikugunduliwa.

Utafiti huo haukuthibitisha kwamba chembechembe za plastiki ndizo zilisababisha matukio hayo, lakini ulionyesha uhusiano muhimu kati ya uwepo wa chembechembe za plastiki katika mabonge ya mafuta ya mishipa na matokeo mabaya ya moyo na mishipa.

Matokeo hayo yameongeza umuhimu wa kufanya tafiti zaidi kuhusu namna chembechembe hizi zinavyoweza kuathiri mishipa ya damu.

Je, chembechembe za plastiki zinaweza kusababisha uchochezikinga?

Tafiti mbalimbali zimeonyesha uhusiano kati ya mfiduo wa chembechembe za plastiki na uchochezikinga.

Katika tafiti za maabara na wanyama, chembechembe hizi zimeonekana kuchochea mwitikio wa kinga, kuongezeka kwa viashiria vya uchochezi na msongo wa radiko za oksijeni huru mwilini

Tafiti za binadamu pia zimeanza kuonyesha mabadiliko katika baadhi ya viashiria vya uchochezikinga baada ya mfiduo wa chembechembe za plastiki.

Uchochezi wa muda mrefu unaweza kuhusishwa na matatizo mbalimbali ya kiafya, kwa sababu mfumo wa kinga unapokuwa katika hali ya kuchochewa kwa muda mrefu unaweza kuathiri utendaji wa tishu na viungo.

Hata hivyo, utafiti bado unaendelea kubainisha kiwango cha mfiduo kinachohitajika ili kusababisha athari hizi kwa binadamu na kama mfiduo wa kawaida kupitia maji ya chupa unaweza kufikia kiwango hicho.

Je, plastiki inaweza kuathiri mfumo wa homoni?

Ndiyo, kuna ushahidi unaozidi kuchunguzwa kuhusu jambo hili. Baadhi ya kemikali zinazohusishwa na plastiki zina uwezo wa kuingiliana na mfumo wa homoni. Aidha, tafiti za maabara na wanyama zimeonyesha kwamba baadhi ya chembechembe za plastiki zinaweza kuathiri mifumo inayohusiana na homoni.

Mfumo wa homoni unahusika katika kazi nyingi za mwili, ikiwemo uzazi, ukuaji, kimetaboliki na udhibiti wa nishati.

Mapitio ya tafiti za binadamu yameonyesha uhusiano kati ya mfiduo wa microplastiki na baadhi ya viashiria vya mfumo wa homoni. Hii imefanya usumbufu wa mfumo wa homoni kuwa mojawapo ya maeneo muhimu yanayochunguzwa katika utafiti wa plastiki na afya.

Je, plastiki inaweza kuathiri uzazi?

Utafiti wa plastiki na afya ya uzazi umeongezeka katika miaka ya hivi karibuni.

Katika tafiti za wanyama, mfiduo wa aina mbalimbali za microplastiki na nanoplastiki umehusishwa na mabadiliko katika mbegu za kiume, tishu za uzazi, homoni za uzazi na baadhi ya vipengele vya ujauzito.

Tafiti za maabara pia zimeonyesha athari katika seli zinazohusika na mfumo wa uzazi.

Kwa binadamu, ushahidi bado ni mdogo kuliko ule wa maabara na wanyama, lakini chembechembe za plastiki zimegunduliwa katika baadhi ya tishu zinazohusiana na uzazi. Hili limeongeza umuhimu wa kuchunguza kama mfiduo wa muda mrefu unaweza kuathiri uwezo wa uzazi au afya ya ujauzito.

Kwa hiyo, uzazi ni mojawapo ya maeneo ambayo yanahitaji utafiti mkubwa zaidi wa binadamu.

Je, maji ya chupa yanaweza kuwa chanzo kikubwa cha microplastiki?

Ndiyo, maji ya chupa yameonekana kuwa mojawapo ya vyanzo muhimu vya mfiduo wa microplastiki.

Mapitio ya tafiti kuhusu mfiduo kupitia chakula na vinywaji yameonyesha kwamba maji ya chupa yanaweza kuwa na viwango vya juu vya chembechembe za plastiki kuliko baadhi ya vyanzo vingine vya maji.

Sababu inaweza kuwa maji yanagusana kwa muda na chupa na kifuniko, pamoja na chembechembe zinazoweza kuingia wakati wa uzalishaji, usafirishaji na uhifadhi.

Utafiti wa maji ya chupa pia umeonyesha kwamba ukubwa wa chembechembe ni muhimu. Mbinu zilizokuwa zikitafuta chembechembe kubwa pekee zinaweza kukosa nanoplastiki nyingi ambazo ni ndogo zaidi.

Hii ina maana kwamba idadi halisi ya chembechembe katika baadhi ya maji inaweza kuwa kubwa zaidi kuliko makadirio yaliyotolewa na tafiti za zamani.

Je, kuna ukweli kwamba mtu anakunywa plastiki sawa na kadi ya benki kila wiki?

Kauli kwamba mtu anakula au kunywa plastiki sawa na kadi ya benki kila wiki imeenea sana kwenye mitandao.

Makadirio hayo yalitokana na hesabu za jumla za mfiduo wa plastiki kutoka kwenye vyanzo mbalimbali kama chakula, maji na mazingira. Haikuwa kipimo cha plastiki kinachotokana na maji ya chupa pekee.

Zaidi ya hayo, uchambuzi wa baadaye wa kisayansi ulionyesha kuwa makadirio hayo yalikuwa na makosa makubwa na huenda yalizidisha sana kiasi halisi.

Kwa hiyo, si sahihi kumwambia mtu kwamba kunywa maji ya chupa kunamaanisha anakunywa plastiki sawa na kadi ya benki kila wiki.

Kilicho sahihi zaidi ni kusema kwamba binadamu wanaweza kumeza chembechembe za plastiki kupitia chakula na maji, na maji ya chupa ni miongoni mwa vyanzo vilivyoonekana katika tafiti.

Je, chupa yenyewe inaweza kutoa kemikali kwenye maji?

Ndiyo. Mbali na chembechembe za plastiki, watafiti wamechunguza pia uhamaji wa kemikali kutoka kwenye chupa kwenda kwenye maji.

Mojawapo ya vitu vilivyochunguzwa sana ni antimoni, ambayo hutumika katika utengenezaji wa poliethilini tereftalati.

Tafiti mbalimbali zimeonyesha kwamba antimoni inaweza kuhamia kutoka kwenye chupa kwenda kwenye maji. Kiasi chake kinaweza kuongezeka kadiri muda wa kuhifadhi unavyoongezeka na hasa wakati joto linapokuwa kubwa.

Utafiti uliochunguza maji yaliyowekwa kwenye chupa za poliethilini tereftalati ulionyesha ongezeko la antimoni wakati wa kuhifadhi. Tafiti nyingine zimeonyesha kwamba joto la juu linaweza kuongeza zaidi uhamaji huo.

Hii inaonyesha kwamba chupa si kifungashio kisichobadilika kabisa; mazingira ya kuhifadhi yanaweza kubadilisha kiasi cha baadhi ya vitu vinavyohamia kwenye maji.

Kwa nini joto kali linaongeza tatizo?

Joto huongeza kasi ya michakato mbalimbali ya kemikali na linaweza kuongeza uhamaji wa baadhi ya vitu kutoka kwenye plastiki kwenda kwenye maji.

Tafiti za antimoni zimeonyesha tofauti kati ya maji yaliyohifadhiwa kwenye joto la kawaida na yale yaliyowekwa kwenye joto la juu.

Ndiyo maana si vizuri kuhifadhi chupa za maji kwa muda mrefu:

• Ndani ya gari lililofungwa na kupigwa na jua.

• Juu ya paa au sehemu inayopata joto kali.

• Karibu na jiko au chanzo kingine cha joto.

• Katika ghala au sehemu yenye joto kubwa kwa muda mrefu.

• Kwenye mazingira ambayo chupa hupata joto na kupoa mara kwa mara kwa muda mrefu.

Tatizo hapa si kwamba maji yanageuka kuwa sumu mara moja yanapopata joto. Tatizo ni kwamba joto linaweza kuongeza uhamaji wa baadhi ya vitu kutoka kwenye plastiki kwenda kwenye maji, na hivyo kuongeza mfiduo ambao unaweza kuepukika.

Je, kuhifadhi maji ya chupa kwa muda mrefu kunaongeza hatari?

Muda wa kuhifadhi ni mojawapo ya mambo yanayoweza kuathiri uhamaji wa baadhi ya kemikali kutoka kwenye chupa.

Tafiti zimeonyesha kwamba kiasi cha antimoni katika baadhi ya maji ya chupa kinaweza kuongezeka kadiri muda wa kuhifadhi unavyoongezeka.

Mabadiliko hayo huwa muhimu zaidi wakati muda mrefu unaambatana na joto la juu.

Kwa hiyo, maji ya chupa yanapaswa kuhifadhiwa kwa namna inayopunguza joto na mwanga mkali, na si vizuri kuyaacha kwa muda mrefu kwenye mazingira yenye joto kubwa bila sababu.

Je, kutumia tena chupa ya maji ya matumizi ya kawaida ni salama?

Chupa nyembamba zinazotumiwa kufungashia maji ya kawaida mara nyingi hazijaundwa kwa matumizi ya kila siku kwa muda mrefu.

Chupa inapotumiwa tena mara nyingi inaweza kuchakaa, kukunjamana na kupata mikwaruzo. Hali hii inaweza kuongeza uchakavu wa kifungashio.

Tatizo jingine ni usafi. Mtu anapokunywa moja kwa moja kwenye chupa, mdomo wa chupa na kifuniko hugusana na mate na mikono. Ikiwa chupa haitasafishwa vizuri, vijidudu vinaweza kuongezeka ndani au kwenye kifuniko.

Kwa matumizi ya kila siku, ni bora kutumia chupa iliyotengenezwa mahsusi kwa matumizi ya mara kwa mara na ambayo inaweza kuoshwa na kukaushwa vizuri.

Je, chupa ya plastiki iliyowekwa kwenye gari ni hatari?

Chupa iliyokaa kwenye gari lenye joto kali kwa muda mrefu si sehemu nzuri ya kuhifadhi maji.

Gari linalopigwa na jua linaweza kupata joto kubwa sana, na tafiti zimeonyesha kwamba joto linaweza kuongeza uhamaji wa baadhi ya kemikali kutoka kwenye plastiki kwenda kwenye maji.

Kwa hiyo, kama maji yamekaa kwa muda mrefu katika gari lenye joto kali, ni busara kuchagua chupa iliyohifadhiwa vizuri ikiwa kuna uwezekano huo.

Jambo muhimu zaidi ni kutofanya gari kuwa sehemu ya kawaida ya kuhifadhi maji ya chupa.

Je, maji ya chupa ni salama kuliko maji ya bomba?

Hili haliwezi kujibiwa kwa kusema chupa ni salama kila wakati au bomba ni salama kila wakati.

Usalama wa maji ya bomba hutegemea chanzo, matibabu, miundombinu na namna maji yanavyofikishwa kwa mtumiaji.

Usalama wa maji ya chupa hutegemea chanzo cha maji, usindikaji, usafi wakati wa kufungashwa, ubora wa kifungashio, usafirishaji na uhifadhi.

Lakini kuna tofauti muhimu: maji ya chupa yanaweza kupata mfiduo wa ziada kutoka kwenye kifungashio chake, ikiwemo chembechembe za plastiki na baadhi ya vitu vinavyoweza kuhamia kutoka kwenye plastiki kwenda kwenye maji.

Kwa hiyo, pale ambapo maji ya bomba ni salama na yanadhibitiwa vizuri, kutumia chombo kinachoweza kutumika tena kunaweza kupunguza matumizi ya chupa za plastiki za matumizi ya mara moja.

Je, chupa ya glasi ni bora kuliko ya plastiki?

Kwa upande wa kupunguza mfiduo unaotokana na plastiki ya kifungashio, glasi inaweza kuwa chaguo zuri kwa sababu maji hayagusani moja kwa moja na plastiki ya chupa.

Hata hivyo, glasi nayo ina changamoto zake. Ni nzito, inaweza kuvunjika na inahitaji usafi mzuri kama chombo kingine chochote.

Kwa mtu mwenye upatikanaji wa maji salama, kutumia chupa inayoweza kutumika tena na kusafishwa vizuri kunaweza kupunguza utegemezi wa chupa za plastiki za matumizi ya mara moja.

Je, plastiki inaweza kuhusishwa na ugonjwa wa moyo na kiharusi?

Ushahidi wa binadamu katika eneo hili umeanza kuwa muhimu.

Utafiti uliochapishwa katika jarida la tiba la kiwango cha juu uligundua microplastiki na nanoplastiki katika mabonge ya mafuta yaliyotolewa kwenye mishipa ya shingo ya baadhi ya wagonjwa.

Katika ufuatiliaji wa takribani miaka mitatu, wagonjwa ambao chembechembe hizo ziligunduliwa katika mabonge yao walikuwa na kiwango kikubwa zaidi cha matukio ya mshtuko wa moyo, kiharusi au kifo kuliko wale ambao chembechembe hizo hazikugunduliwa.

Matokeo haya ni muhimu kwa sababu yanatokana na binadamu, si maabara pekee. Hata hivyo, utafiti huo ulikuwa wa uchunguzi. Hivyo unaonyesha uhusiano, si uthibitisho kwamba chembechembe hizo ndizo chanzo pekee cha matukio hayo. Pia, watafiti wengine wameibua maswali kuhusu uwezekano wa uchafuzi wa sampuli wakati wa vipimo, jambo linaloonyesha umuhimu wa tafiti zaidi zinazothibitisha matokeo haya.

Je, microplastiki inaweza kuathiri ini, figo na mfumo wa chakula?

Tafiti za wanyama na maabara zimeonyesha kwamba microplastiki na nanoplastiki zinaweza kuathiri viungo mbalimbali.

Madhara yaliyoripotiwa katika tafiti mbalimbali yamehusisha uchochezi, msongo wa oksidishaji, mabadiliko ya utendaji wa seli na kuathiri mitokondria.

Mapitio ya hivi karibuni ya tafiti kuhusu binadamu pia yameonyesha dalili za uhusiano na mabadiliko katika mifumo mbalimbali ya mwili, ingawa ushahidi unatofautiana kwa kila kiungo.

Hii inaifanya ini, figo, mfumo wa chakula na viungo vingine kuwa maeneo muhimu ya utafiti wa muda mrefu.

Je, maji ya chupa yanaweza kuwa na kemikali nyingine?

Ndiyo. Mbali na antimoni, tafiti zimewahi kuchunguza misombo mbalimbali inayoweza kuhusishwa na maji yaliyohifadhiwa katika plastiki, ikiwemo baadhi ya misombo inayoweza kutoka kwenye vifaa vya kufungashia.

Hata hivyo, si kila kemikali inayogunduliwa katika sampuli huwa katika kiwango kinachoweza kusababisha madhara.

Ndiyo maana katika kutathmini hatari, watafiti huangalia aina ya kemikali, kiasi chake, muda wa mfiduo na uwezo wake wa kuathiri mwili.

Je, maji ya chupa yanaweza kusababisha saratani?

Kwa sasa, tafiti hazijaonyesha moja kwa moja kwamba kunywa maji ya chupa ni sababu iliyothibitishwa ya saratani kwa binadamu. Lakini hii haimaanishi kwamba hakuna jambo la kuchunguza.

Watafiti wanachunguza kama mfiduo wa muda mrefu wa chembechembe za plastiki na baadhi ya kemikali zinazohusishwa na plastiki unaweza kuchochea uchochezi, msongo wa oksidishaji, mabadiliko ya seli au michakato mingine inayoweza kuchangia magonjwa ya muda mrefu.

Kwa hiyo, saratani bado ni eneo la utafiti, si ugonjwa ambao maji ya chupa yameonyeshwa kuwa chanzo chake moja kwa moja.

Je, maji ya chupa yanaweza kuathiri ujauzito?

Utafiti kuhusu microplastiki na ujauzito unaongezeka. Chembechembe za plastiki zimegunduliwa katika baadhi ya tishu zinazohusiana na ujauzito, na tafiti za maabara na wanyama zimeonyesha athari zinazoweza kuhusisha uchochezi, mfumo wa homoni na ukuaji wa mtoto.

Hata hivyo, kiwango ambacho mfiduo wa kawaida wa binadamu kupitia maji ya chupa unaweza kuathiri ujauzito bado kinahitaji tafiti zaidi.

Kwa mama mjamzito, jambo la msingi ni kupata maji salama ya kutosha, huku akipunguza mfiduo usio wa lazima wa plastiki kwa kutohifadhi chupa kwenye joto kali na kutumia chombo salama kinachoweza kutumika tena inapowezekana.

Je, kugandisha maji kwenye chupa ya plastiki ni hatari?

Kugandisha si sawa na kupasha chupa joto kali. Ushahidi mkubwa zaidi kuhusu uhamaji wa baadhi ya kemikali kutoka kwenye chupa za poliethilini tereftalati umehusisha joto la juu.

Hata hivyo, si kila chupa imeundwa kwa ajili ya kugandishwa au kutumiwa mara nyingi. Kwa hiyo, ni vizuri kufuata maelekezo ya mtengenezaji.

Chupa iliyopasuka, kubadilika sana au kuharibika haipaswi kuendelea kutumiwa.

Je, kuchemsha maji ndani ya chupa ya plastiki ni salama?

Chupa ya kawaida ya maji ya matumizi ya mara moja haipaswi kutumiwa kama chombo cha kuchemshia maji.

Joto kali linaweza kubadilisha tabia ya plastiki na kuongeza uhamaji wa baadhi ya vitu kutoka kwenye kifungashio.

Ikiwa unahitaji kuhifadhi au kutumia maji ya moto, tumia chombo kilichotengenezwa mahsusi kwa matumizi hayo badala ya chupa nyembamba ya maji ya kawaida.

Unawezaje kupunguza mfiduo wa plastiki kutoka kwenye maji?

Hatua rahisi zinaweza kupunguza mfiduo usio wa lazima:

• Usihifadhi chupa za maji kwenye jua kali

• Usiziache ndani ya gari lenye joto kwa muda mrefu

• Hifadhi maji katika sehemu yenye ubaridi

• Epuka kuhifadhi maji kwa muda mrefu bila sababu

• Usitumie tena kwa muda mrefu chupa iliyotengenezwa kwa matumizi ya mara moja

• Tumia chupa iliyotengenezwa mahsusi kwa matumizi ya mara kwa mara inapowezekana

• Osha na kausha vizuri chupa inayotumika mara kwa mara

• Usitumie chupa iliyopasuka, kuchakaa au kuharibika

• Usitie maji yanayochemka kwenye chupa ambayo haijatengenezwa kwa ajili ya joto hilo

• Chagua maji kutoka kwenye chanzo kinachoaminika

• Ikiwa maji salama ya bomba yanapatikana, kutumia chombo kinachoweza kutumika tena kunaweza kupunguza matumizi ya chupa za plastiki za matumizi ya mara moja

Jambo la msingi kuhusu maji ya chupa ya plastiki

Utafiti wa sasa umeonyesha mambo kadhaa muhimu. Kwanza, microplastiki na nanoplastiki zimeonekana katika baadhi ya maji ya chupa.

Pili, baadhi ya kemikali kutoka kwenye chupa zinaweza kuhamia kwenye maji, na joto pamoja na muda wa kuhifadhi vinaweza kuongeza uhamaji wa baadhi ya kemikali kama antimoni.

Tatu, chembechembe za plastiki zimegunduliwa katika damu na tishu za binadamu, na tafiti za binadamu zimeanza kuonyesha uhusiano kati ya mfiduo huo na baadhi ya viashiria vya uchochezi, homoni na matatizo mengine ya kibaiolojia.

Nne, utafiti wa mishipa ya damu umeonyesha kuwepo kwa microplastiki na nanoplastiki katika mabonge ya mafuta ya mishipa ya binadamu na uhusiano na matukio makubwa ya moyo na mishipa wakati wa ufuatiliaji.

Kwa upande mwingine, tafiti bado zinaendelea kubainisha kiasi cha mfiduo kinachohitajika kusababisha madhara, muda wa mfiduo unaohusika, na ni magonjwa gani hasa yanayotokana na mfiduo huo.

Hivyo, ujumbe wa kiafya si kwamba kila chupa ya maji ni sumu, wala si kwamba plastiki haina jambo la kututia wasiwasi. Ujumbe unaotokana na tafiti ni kwamba tunapata mfiduo wa plastiki, mfiduo huo umeonekana katika mwili wa binadamu, na kuna ushahidi unaoongezeka wa athari za kibaiolojia. Kwa hiyo, kupunguza mfiduo usio wa lazima ni hatua yenye mantiki.

Hitimisho

Maji ya chupa ya plastiki yanaweza kuwa na microplastiki na nanoplastiki, huku baadhi ya kemikali kutoka kwenye chupa zikihamia kwenye maji, hasa wakati wa joto kali au uhifadhi wa muda mrefu.

Tafiti za binadamu tayari zimeonyesha chembechembe za plastiki katika damu na tishu na zimeanza kuhusisha mfiduo huo na mabadiliko mbalimbali ya kibaiolojia; hivyo kupunguza matumizi yasiyo ya lazima ya chupa za plastiki na kuzihifadhi vizuri ni hatua inayofaa wakati utafiti ukiendelea.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara kuhusu maji ya chupa za plastiki