Majina ya Dawa za PEP: Kinga ya maambukizi ya Virusi vya UKIMWI Baada ya hatari

Virusi vya VVU haviwezi kutofautishwa kulingana na mtu aliyeambukizwa au ambaye bado hajaambukizwa. Dawa za ARVs hufanya kazi kwa kuzuia virusi kujizalisha na kuenea mwilini. Ndiyo sababu dawa hizo zinaweza kutumika kwa madhumuni mawili tofauti.

Kwa mtu asiye na VVU, dawa hizi hutumiwa mara tu baada ya tukio la hatari ili kuzuia virusi visijijenge na kusababisha maambukizi ya kudumu. Ikiwa PEP itaanzishwa mapema na kutumiwa kwa usahihi, inaweza kupunguza kwa kiwango kikubwa uwezekano wa kupata VVU.

Kwa mtu mwenye VVU, dawa hizo hutumiwa kwa muda mrefu ili kupunguza kiwango cha virusi mwilini, kulinda kinga ya mwili na kuzuia maambukizi kwa wengine. Hivyo, kufanana kwa dawa hakumaanishi kuwa wagonjwa wote wanaotumia dawa hizo wana hali sawa ya kiafya.

Njia rahisi ni kuangalia lebo ya dawa au kumuuliza mtoa huduma wa afya akuambie majina ya dawa ulizopewa. Mara nyingi utapata majina kama Tenofovir, Lamivudine, Emtricitabine, Dolutegravir au Raltegravir.

Usihangaike sana kama umeambiwa jina kama N33 au D17, kwa sababu hayo mara nyingi ni majina yanayotumika ndani ya vituo vya afya. Kilicho muhimu ni kuhakikisha umepewa mchanganyiko wa dawa unaokubalika kwa matumizi ya PEP.

Iwapo una mashaka kuhusu dawa ulizopewa, usisite kumuuliza daktari, mfamasia au muuguzi. Ni haki yako kujua dawa unazotumia na sababu ya kuzitumia.

Katika baadhi ya mazingira unaweza kupewa dawa yenye jina tofauti la kibiashara lakini yenye viambato vilevile. Hii inaweza kutokea kutokana na upatikanaji wa dawa katika kituo cha afya au mabadiliko ya msambazaji wa dawa.

Ikiwa viambato vya dawa vinafanana, matibabu yanaendelea kufanya kazi kama ilivyokusudiwa. Hivyo kubadilika kwa jina la biashara si lazima kumaanishe kuwa umepewa dawa tofauti au yenye nguvu ndogo.

Usibadilishe dawa kwa uamuzi wako mwenyewe. Ikiwa kuna sababu ya kubadilisha dawa, mabadiliko hayo yafanywe chini ya usimamizi wa mtoa huduma za afya.

Kwa watu wengi, hapana. PEP imekusudiwa kutumiwa kwa siku 28 pekee baada ya tukio moja la hatari. Baada ya kumaliza dozi, dawa husitishwa isipokuwa mtoa huduma wa afya akupe maelekezo tofauti.

Baada ya kumaliza PEP, unaweza kuhitajika kufanya kipimo cha VVU kulingana na ratiba iliyopangwa ili kuthibitisha kuwa hukupata maambukizi. Ni muhimu kuhudhuria miadi yote ya ufuatiliaji.

Iwapo unaendelea kuwa kwenye hatari ya mara kwa mara ya kupata VVU, mtoa huduma anaweza kukushauri kuhusu PrEP, ambayo ni dawa ya kuzuia maambukizi kabla ya kupata tukio la hatari.

Hatua utakazochukua hutegemea muda uliopita tangu umeza dawa. Ukitapika ndani ya muda mfupi baada ya kutumia dawa, kuna uwezekano mwili haujazifyonza vizuri, hivyo unaweza kuhitaji kutumia dozi nyingine.

Ikiwa umetapika baada ya muda mrefu zaidi na dawa tayari zimeanza kufyonzwa, mara nyingi haitakuwa lazima kurudia dozi. Hata hivyo, muda huu unaweza kutofautiana kulingana na aina ya dawa unazotumia.

Usikisie tu maoni ya watu wengine. Wasiliana na mtoa huduma wa afya au kituo kilichokupa PEP ili upate maelekezo sahihi kulingana na hali yako.

Ndiyo, lakini baadhi ya dawa zinaweza kuingiliana na dawa za PEP na kupunguza ufanisi wake au kuongeza madhara. Hii inahusisha baadhi ya dawa za kifafa, kifua kikuu, vidonge vya kuongeza madini au dawa za kupunguza tindikali tumboni.

Ndiyo maana ni muhimu kumwambia daktari au mfamasia dawa zote unazotumia, ikiwemo dawa za asili, virutubisho na dawa unazonunua bila cheti cha daktari.

Usianze au kuacha dawa nyingine wakati wa kutumia PEP bila kushauriana na mtaalamu wa afya.

Ukikumbuka mapema, meza dozi hiyo mara moja. Kisha endelea na ratiba yako ya kawaida ya dozi zinazofuata.

Usimeze dozi mbili kwa wakati mmoja ili kufidia dozi uliyokosa, kwa sababu kufanya hivyo kunaweza kuongeza madhara bila kuongeza ufanisi wa dawa.

Ukikosa dozi mara kwa mara au umekatisha matumizi kwa muda mrefu, wasiliana na mtoa huduma wa afya haraka kwa ushauri kuhusu hatua zinazofuata.

Ndiyo, ingawa PEP ina ufanisi mkubwa ikitumika kwa usahihi, hakuna dawa inayoweza kutoa kinga ya asilimia 100. Ufanisi wake hutegemea mambo mbalimbali kama vile muda ulioanza kutumia dawa, aina ya tukio la hatari na ufuataji wa dozi zote.

Kuchelewa kuanza PEP baada ya zaidi ya saa 72 au kutokumaliza siku zote 28 kunaweza kupunguza uwezo wake wa kuzuia maambukizi ya VVU.

Ndiyo maana ni muhimu kuanza matibabu mapema iwezekanavyo baada ya tukio la hatari na kufuata maelekezo yote ya matumizi.

Hapana. Dawa za PEP huandikwa baada ya mtaalamu wa afya kufanya tathmini ya aina ya tukio, muda uliopita tangu tukio litokee, historia ya afya ya mgonjwa na dawa nyingine anazotumia.

Kumpa mtu mwingine dawa zako kunaweza kumfanya asipate dozi sahihi au kuchelewesha kupata huduma muhimu za kitabibu. Aidha, huenda mtu huyo akahitaji uchunguzi au matibabu mengine pamoja na PEP.

Badala yake, mshauri aende haraka katika kituo cha afya kilicho karibu ili afanyiwe tathmini na aanzishiwe PEP ikiwa bado yuko ndani ya muda unaoruhusiwa wa kuanza matibabu.