Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

P2 (levonorgestrel) hukinga tendo lililofanyika kabla ya kuimeza tu – haitoi kinga kwa tendo la kesho. Ukifanya ngono tena bila kinga, unahitaji kinga nyingine: kondomu, au P2 tena kwa tendo hilo jipya, au uanze njia ya kudumu. Kutumia P2 mara kwa mara hakupunguzi nguvu yake wala kuleta ugumba, lakini ni dhaifu kuliko njia za kudumu na huvuruga hedhi.

Baada ya kufika kileleni, kila mwanaume hupitia kipindi cha mapumziko (refractory period) ambapo uume hausimami na hamu hupungua. Ni kawaida kabisa. Kipindi hiki hutofautiana: kwa vijana huweza kuwa dakika chache hadi saa moja, na huongezeka kadiri umri unavyoongezeka. Huongezwa na uchovu, pombe, msongo, kukosa usingizi, baadhi ya dawa (za sonona, presha), uzito mkubwa na testosterone ndogo. Kutosimama tena baada ya bao la kwanza si upungufu wa nguvu za kiume – tatizo ni uume kushindwa kusimama au kudumu hata kabla ya bao la kwanza.

Mkojo wa njano sana na wenye harufu kali mara nyingi husababishwa na kunywa maji kidogo – mkojo hukolea. Sababu nyingine ni vitamini B (njano angavu), vyakula fulani, UTI (harufu mbaya, kuungua, kukojoa mara kwa mara), sukari juu (harufu tamu au ya matunda), na ugonjwa wa ini (mkojo wa rangi ya chai pamoja na macho ya njano). Ukinywa maji ya kutosha na rangi isibadilike ndani ya siku 1 hadi 2, au kukiwa na dalili nyingine, mwone mtoa huduma.

Kipimo cha SD Bioline HIV 1/2 ni kipimo cha haraka cha antibodi kinachotumika kama kipimo cha kwanza Tanzania. Kina mstari wa udhibiti (C) na mstari au mistari ya majibu: T1 (VVU aina ya 1) na T2 (VVU aina ya 2). Mstari C lazima uonekane – usipoonekana, kipimo kimeharibika na kirudiwe. C peke yake = hasi. C pamoja na T1, T2 au zote mbili = chanya ya awali, hata kama mstari wa T ni hafifu sana – lazima kithibitishwe kwa kipimo cha pili kwa mfululizo wa kitaifa. Soma majibu kwa muda ulioandikwa kwenye maelekezo (kwa kawaida dakika 5–20); usisome baada ya muda huo.

Maumivu makali ya kiuno na nyonga yanayoshuka miguuni wiki 3 baada ya mimba kutoka au kutolewa yanahitaji uchunguzi. Visababishi vinavyohusiana na mimba ni mabaki ya mimba ndani ya kizazi na maambukizi ya kizazi na mirija (PID) – hasa kukiwa na homa, uchafu wenye harufu au damu inayoendelea. Visababishi vingine ni maumivu ya misuli au neva ya mgongo (sciatica), maambukizi ya figo, au mara chache damu kuganda kwenye mshipa wa mguu.

Kuanzisha uchungu (induction of labour) ni utaratibu wa hospitali wa kuchochea uchungu kabla haujaanza wenyewe, pale ambapo kuendelea na ujauzito kuna hatari kubwa kuliko kujifungua. Sababu za kawaida ni mimba kufikia wiki 41 au zaidi, chupa kupasuka bila uchungu, presha ya ujauzito au kifafa cha mimba, kisukari, mtoto kutokua vizuri, au maji ya mimba kupungua. Hufanywa kwa dawa za prostaglandin (misoprostol, dinoprostone) kulainisha mlango wa kizazi, mpira wa kupanua mlango (Foley catheter), kupasua chupa, na oxytocin kwa dripu – kwa ufuatiliaji wa karibu wa mama na mtoto.