Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

VVU havionekani kwenye kipimo mara tu baada ya kuambukizwa. Kuna kipindi kinachoitwa dirisha la matazamio, kati ya kuambukizwa na siku ambayo kipimo kinaweza kuona maambukizi. Urefu wa kipindi hiki unategemea aina ya kipimo: kipimo cha vinasaba vya virusi siku 10 hadi 33, kipimo cha maabara cha antijeni na kingamwili siku 18 hadi 45, na vipimo vya haraka vya kingamwili, ambavyo ndivyo vinavyotumika vituoni vingi, siku 23 hadi 90.

Tindikali ikirudi juu hadi kooni (laryngopharyngeal reflux) huweza kuleta kuwashwa na kuungua kooni, kukwaruza sauti, kikohozi cha muda mrefu hasa usiku, kuhisi kitu kimekwama kooni, kusafisha koo mara kwa mara, na pumu kuzidi. Kinywani huleta ladha ya uchungu au tindikali, harufu mbaya ya mdomo, na meno kuchakaa (enamel kuyeyuka) – hasa nyuma ya meno ya juu. Uhusiano wa GERD na saratani ya kinywa au koo ni dhaifu; saratani hizo husababishwa zaidi na sigara, tumbaku, pombe na HPV. Hatari ya saratani inayohusiana zaidi na GERD ni ya umio (kupitia Barrett).

Bakteria ni viumbe hai vya seli moja vinavyoweza kuishi na kuzaliana vyenyewe – kwenye udongo, maji, chakula na mwilini – na wengi wao ni wazuri (mfano wa utumbo). Virusi ni vidogo zaidi, si seli kamili, na huweza kuzaliana tu ndani ya seli za kiumbe kingine. Tofauti hii ndiyo sababu antibayotiki huua bakteria lakini hazifanyi kazi kwa virusi kama mafua, COVID-19 au VVU; virusi hutibiwa kwa dawa maalumu za virusi (mfano ARV) au hukabiliwa na kinga ya mwili, na huzuiwa sana kwa chanjo. Kutumia antibayotiki kwa maambukizi ya virusi hakusaidii na huongeza usugu.

Katika mimba changa, ute unaotoka ukeni huongezeka kwa sababu ya ongezeko la homoni za estrojeni na projesteroni na mtiririko mkubwa wa damu kwenye via vya uzazi. Ute huu, kitaalamu leukorea, kwa kawaida ni mweupe wa maji au wa maziwa, au njano hafifu, mwembamba au mzito kidogo, bila harufu mbaya wala muwasho. Matone ya waridi au kahawia kwa muda mfupi yanaweza kutokea wakati mimba inajipandikiza.

Hapana, huanzi PEP upya kutoka mwanzo. Tukio jipya la hatari likitokea ukiwa bado kwenye PEP, endelea kumeza dawa bila kukosa na nenda kituo cha afya mapema. Mtoa huduma atatathmini tukio na mara nyingi atarefusha PEP ili uendelee siku 28 kamili baada ya tukio la mwisho. Dawa unazotumia (TLD) zinaendelea kufanya kazi vizuri. Kukatwa na wembe uliotumika ni hatari ndogo ya VVU, lakini ni hatari kubwa zaidi ya homa ya ini B na C.

Dalili za VVU hutegemea hatua. Katika hatua ya mwanzo, wiki 2 hadi 4 baada ya maambukizi, wengi hupata dalili kama mafua: homa, koo kuuma, uchovu, maumivu ya misuli na viungo, mitoki kuvimba, upele, vidonda mdomoni au sehemu za siri, na mara nyingine kuharisha. Hupotea zenyewe bila tiba. Hatua ya kati inaweza kudumu miaka mingi bila dalili, au kwa dalili ndogo. Hatua ya UKIMWI huja kinga ikiwa chini sana bila tiba, na huleta kupungua uzito sana, homa na kuharisha kwa zaidi ya mwezi, fangasi mdomoni, kifua kikuu, na magonjwa nyemelezi. Dalili hazitoshi: njia pekee ya kujua ni kupima.