Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Machozi ya mtu mwenye VVU yanaweza kuwa na chembe chache sana za virusi zinazogundulika kwa vipimo nyeti, lakini HAYAAMBUKIZI VVU. Hakuna mtu aliyewahi kuambukizwa kwa machozi. Kufuta machozi, kukumbatiana na kulia pamoja ni salama. VVU huambukizwa kwa damu, shahawa, majimaji ya uke, majimaji ya puru na maziwa ya mama.

Ulimi mweupe mara nyingi ni takaba la bakteria, seli zilizokufa na mabaki ya chakula yaliyonaswa kwenye vinundu vidogo vya ulimi – kutokana na usafi duni wa kinywa, mdomo mkavu, kupumua kwa mdomo, kukosa maji, homa, sigara au pombe. Huondoka kwa kusafisha ulimi na kunywa maji. Fangasi wa mdomoni (thrush) huonekana kama madoa meupe yanayofutika na kuacha wekundu – hasa kwa watoto wachanga, wanaotumia antibayotiki au steroid za kuvuta, wenye kisukari au VVU. Mabaka meupe yasiyofutika (leukoplakia) au yenye mistari (lichen planus) yanahitaji daktari wa kinywa, hasa kwa wavuta sigara.

Homa ya uti wa mgongo (meningitis) hutibiwa hospitalini kwa haraka, na dawa hutegemea chanzo. Aina ya bakteria, ambayo ni hatari zaidi, hutibiwa kwa antibiotiki za mshipa. Kwa Miongozo ya Tiba ya Tanzania dawa hizo ni ceftriaxone au cefotaxime, au benzylpenicillin pamoja na chloramphenicol, na wakati mwingine dexamethasone. Aina ya fangasi (cryptococcus), hasa kwa wenye VVU, na aina ya TB zina dawa zake maalumu. Aina ya virusi mara nyingi hupona kwa huduma ya kawaida.

Dalili za awali za maambukizi ya VVU kwa kawaida huanza wiki 2 hadi 4 baada ya kuambukizwa, na kwa wachache hadi wiki 6; hazianzi ndani ya siku 1 hadi 4. Kwa hiyo homa, mafua au uchovu siku moja au mbili baada ya tendo la hatari mara nyingi hutokana na sababu nyingine kama mafua ya kawaida, malaria au msongo wa mawazo.

Vipele vinavyowasha kuzunguka shingo ya uume mara nyingi husababishwa na fangasi (wekundu na uchafu mweupe chini ya govi), muwasho au mzio wa sabuni, kondomu au vilainishi, upele wa kuambukiza (vinundu vinavyowasha sana usiku), au malengelenge (huanza kwa muwasho, kisha vidonda). Vipele lulu vya kawaida haviwashi. Kisukari huongeza fangasi zinazojirudia.

Kwa mimba changa sana (karibu wiki 4), damu baada ya dawa inaweza kuwa kidogo – kama hedhi nyepesi – na bado mimba ikawa imetoka. Lakini damu kidogo pia inaweza kumaanisha mimba haijatoka, au – muhimu zaidi – kwamba mimba iko nje ya kizazi, ambayo haitoki kwa dawa. Katika wiki 4 ultrasound mara nyingi haioni mimba bado, hivyo kipimo cha homoni (hCG) ya damu mara mbili kwa siku kadhaa ndicho huthibitisha. ULY CLINIC haitoi maelekezo ya kuongeza vidonge – rudi kwa mtoa huduma.