Kutetemeka Miguu kwa Vichanga na Watoto wadogo

Kwa baadhi ya watoto wachanga, kutetemeka wanapolala inaweza kuwa hali ya kawaida inayohusiana na ukuaji wa mfumo wa fahamu. Ubongo wa mtoto mchanga bado haujakomaa kikamilifu, hivyo wakati mwingine mishipa ya fahamu hutuma ishara zisizo thabiti kwenye misuli. Ndiyo maana baadhi ya watoto huonekana kama wanashtuka usingizini, wanakunja uso au wanarusha miguu ghafla.

Kunja sura wakati miguu inatetemeka si kila mara ni ishara ya ugonjwa. Watoto wachanga mara nyingi hubadilisha sura wanapoota, wanapopitisha gesi tumboni au wanapobadilika hatua za usingizi. Kama mtoto anaendelea kupumua kawaida, hana homa, ananyonya vizuri na kutetemeka kunasimama baada ya muda mfupi, mara nyingi hali hiyo huwa si ya hatari.

Hata hivyo, wazazi wanapaswa kuwa waangalifu kama kutetemeka kunaendelea kwa muda mrefu, kunatokea mara nyingi sana au kunaambatana na macho kugeuka, mwili kukakamaa, kubadilika rangi au mtoto kushindwa kuamka vizuri. Katika hali hizo, uchunguzi wa daktari ni muhimu kwa sababu wakati mwingine degedege kwa watoto wachanga huanza kwa dalili ndogo sana zinazofanana na mitetemeko ya kawaida.

Kutetemeka kwa miguu wakati mwingine ni ishara ya mwili wa mtoto kuwa na tatizo kubwa zaidi linaloendelea ndani kwa ndani. Moja ya hali zinazoweza kujificha nyuma ya dalili hii ni kushuka kwa sukari mwilini. Watoto wenye sukari ndogo wanaweza kuonekana wakitetemeka, kulegea, kunyonya vibaya au kulia kwa sauti dhaifu. Bila matibabu ya haraka, sukari ndogo inaweza kuathiri ubongo.

Pia kutetemeka kunaweza kuwa ishara ya maambukizi makali mwilini au kwenye ubongo. Watoto wachanga mara nyingi hawaonyeshi dalili za wazi za ugonjwa kama watu wazima. Badala ya kukohoa au kulalamika, wanaweza kuanza kutetemeka, kukataa kunyonya, kuwa na usingizi mwingi au kubadilika joto la mwili. Wakati mwingine mtoto anaweza kuwa baridi sana badala ya kuwa na homa.

Dalili nyingine za hatari zinazoweza kuambatana na kutetemeka ni pamoja na kupumua kwa shida, midomo kuwa ya bluu, macho kutazama upande mmoja, mwili kukakamaa au mtoto kupoteza mwitikio. Hizi zinaweza kuashiria degedege, tatizo la ubongo au ukosefu wa hewa wakati wa kuzaliwa. Dalili hizi zinahitaji huduma ya haraka hospitalini.

Kwa mtoto mwenye mwezi mmoja, kutetemeka kunaweza kuwa dalili ya matatizo mbalimbali ambayo baadhi yake ni makubwa kiafya. Katika umri huu, mfumo wa fahamu bado unaendelea kukua lakini pia mtoto bado yuko kwenye kipindi hatarishi cha kupata maambukizi, matatizo ya sukari na changamoto nyingine za baada ya kuzaliwa. Ndiyo maana wazazi hawapaswi kupuuza kutetemeka kunakojirudia mara kwa mara.

Moja ya hali zinazoweza kuonekana ni upungufu wa madini muhimu mwilini kama kalsiamu au magnesiamu. Madini haya husaidia misuli na mishipa kufanya kazi vizuri. Yakipungua, mtoto anaweza kupata kutetemeka, kujikaza au hata degedege. Hali hii inaweza kutokea zaidi kwa watoto waliozaliwa njiti au wenye uzito mdogo.

Pia mtoto mwenye mwezi mmoja akitetemeka na kuonyesha dalili kama kushindwa kunyonya, kulia kwa sauti dhaifu, kupumua haraka, kulegea au kulala kupita kiasi, hali hiyo inaweza kuwa ishara ya maambukizi makali au matatizo ya ubongo. Umri huu ni mdogo sana hivyo ni salama zaidi mtoto kuchunguzwa hospitalini badala ya kusubiri hali ipite yenyewe.

Mtoto mchanga akilia, mwili wake wote huwa kwenye msisimko mkubwa. Mfumo wa fahamu wa mtoto bado haujakomaa vizuri kudhibiti misuli wakati wa hisia kali kama njaa, maumivu au hofu. Ndiyo maana baadhi ya watoto huanza kutetemeka mikono au miguu wanapolia sana.

Kulia pia huongeza matumizi ya nguvu mwilini. Kwa watoto wenye sukari ya chini au waliochoka, misuli inaweza kuanza kutikisika zaidi wakati wa kulia. Hii ndiyo sababu baadhi ya watoto huonekana kutetemeka wakilia lakini hutulia kabisa wakinyamaza au wakilala.

Hata hivyo, kama mtoto anatetemeka hata baada ya kutulia, au kutetemeka kunaonekana kwa nguvu sana kiasi cha kushindwa kusimamishwa kwa kushika mguu, hali hiyo inaweza isiwe ya kawaida. Wazazi wanapaswa kuangalia pia kama mtoto ananyonya vizuri na kama kuna dalili nyingine za ugonjwa.

Si kila kutetemeka ni degedege. Watoto wengi wachanga hupata mitetemeko ya kawaida inayotokana na ukuaji wa mfumo wa fahamu. Mitetemeko hii huwa ya muda mfupi na mara nyingi husimama unaposhika mguu au kumbembeleza mtoto.

Degedege kwa mtoto mchanga wakati mwingine huwa tofauti na degedege la watoto wakubwa. Badala ya mwili mzima kukakamaa, mtoto anaweza kuwa na kutetemeka kidogo kwa sehemu moja ya mwili, kunyonya kwa namna isiyo ya kawaida, macho kupepesa haraka au kuonekana kama anatafuna hewa. Hali hii huwafanya wazazi wengi wasitambue mapema.

Kitu muhimu ni kuangalia mwenendo mzima wa mtoto. Kama kutetemeka kunaambatana na kubadilika kwa tabia, kushindwa kunyonya, kulegea, macho kugeuka au kupumua vibaya, degedege linawezekana na mtoto anahitaji uchunguzi wa haraka.

Ndiyo, wakati mwingine mtoto asiyepata maziwa ya kutosha anaweza kuanza kutetemeka kutokana na kushuka kwa sukari mwilini. Watoto wachanga hutegemea maziwa mara kwa mara ili kudumisha nguvu na sukari ya mwili. Wakikosa maziwa kwa muda mrefu, mwili unaweza kuanza kuonyesha dalili za msongo kama kutetemeka.

Watoto wenye njaa kali wanaweza pia kuwa na hasira, kulia sana, kukosa usingizi mzuri na kuonekana dhaifu. Kwa watoto wadogo sana, dalili hizi zinaweza kuendelea hadi kupata degedege kama sukari itaendelea kushuka zaidi.

Ni muhimu kuhakikisha mtoto ananyonya mara kwa mara na anatokwa na mkojo wa kutosha kila siku. Kama mtoto anaonekana kutetemeka huku pia akishindwa kunyonya vizuri, kupungua nguvu au kulala sana, anapaswa kuonwa hospitalini.

Ndiyo. Watoto wachanga hawawezi kudhibiti joto la mwili vizuri kama watu wazima. Wakipata baridi, mwili wao unaweza kuitikia kwa kutetemeka ili kuzalisha joto. Mara nyingi hali hii hutokea mtoto akiwa kwenye mazingira ya baridi au amevaa nguo chache.

Tofauti na watu wazima, mtoto mchanga anaweza hata kupata madhara makubwa kutokana na baridi ya kawaida tu. Baridi kali inaweza kusababisha mtoto kutumia nguvu nyingi mwilini na hata kushusha kiwango cha sukari. Hivyo kutetemeka kutokana na baridi wakati mwingine huenda sambamba na uchovu au kulia sana.

Wazazi wanapaswa kuhakikisha mtoto anapata joto la kutosha lakini pia wasiweke nguo nyingi kupita kiasi. Kama kutetemeka kunaendelea hata baada ya mtoto kupata joto la kawaida, basi sababu nyingine zinapaswa kuchunguzwa.

Kutetemeka kwa kawaida ambako hakuhusiani na ugonjwa mara nyingi hakuathiri ukuaji wa mtoto. Watoto wengi wenye mitetemeko ya kawaida hukua vizuri kabisa bila matatizo yoyote ya akili au mwili. Mfumo wa fahamu unavyoendelea kukomaa, hali hiyo hupungua yenyewe.

Tatizo huwa pale ambapo kutetemeka ni ishara ya ugonjwa mkubwa kama degedege, maambukizi ya ubongo au ukosefu wa hewa wakati wa kuzaliwa. Hali hizi zisipotibiwa mapema zinaweza kuathiri ukuaji wa ubongo na baadaye mtoto anaweza kupata changamoto za kujifunza, kutembea au kuzungumza.

Ndiyo maana uchunguzi wa mapema ni muhimu sana. Wazazi wasione aibu kuuliza au kupeleka mtoto hospitali hata kama hawana uhakika kama hali ni ya kawaida au la. Kuchunguza mapema ni salama zaidi kuliko kusubiri tatizo liwe kubwa.

Mzazi anapaswa kuwahi hospitali mara moja kama kutetemeka kunaendelea kwa muda mrefu au kunajirudia mara nyingi ndani ya siku. Hasa kwa mtoto mchanga, hata dalili ndogo zinaweza kuwa mwanzo wa tatizo kubwa. Ni bora mtoto kuangaliwa mapema kuliko kusubiri hali iwe mbaya.

Dalili zinazopaswa kuleta wasiwasi mkubwa ni pamoja na mtoto kushindwa kunyonya, kupumua kwa shida, kulegea, kulia kwa sauti isiyo ya kawaida, kupata homa au kubadilika rangi ya midomo na mwili. Pia kama macho yanaonekana kugeuka au mwili kukakamaa, huduma ya haraka inahitajika.

Wazazi wengi huchelewa hospitali kwa sababu wanadhani mtoto ana chango au anashtuka kawaida. Ingawa baadhi ya mitetemeko ni za kawaida, mtoto mchanga huwa kwenye kipindi nyeti sana cha maisha. Uchunguzi wa daktari unaweza kusaidia kutambua mapema kama kuna tatizo la sukari, maambukizi, degedege au matatizo mengine yanayohitaji matibabu ya haraka.