Afya ya Mtoto

Hubadilika kwa kasi kulingana na umri, kupungua kidogo katika siku za kwanza baada ya kuzaliwa ni kawaida, kisha mtoto huanza kuongeza uzito na kufikia karibu mara mbili ya uzito wa kuzaliwa karibu miezi 5 na mara tatu karibu mwaka mmoja. Uzito mdogo au mkubwa hauamuliwi kwa kilo pekee; mwelekeo wa ukuaji, uzito kulingana na urefu na hali ya mtoto kwa ujumla ndiyo huonyesha vizuri kama ukuaji unaendelea kawaida au unahitaji uchunguzi.

Mzingo wa kichwa huongezeka kwa kasi zaidi katika miezi ya mwanzo ya maisha, na kwa kawaida huwa karibu sentimita 33–36 wakati wa kuzaliwa, kisha kufikia takribani sentimita 43–45 miezi 6 na sentimita 45–48 mwaka 1, ingawa hutofautiana kulingana na jinsia na mtoto. Hata hivyo, hakuna namba moja inayofaa watoto wote; ukuaji unaoendelea ndani ya kiwango chake kwenye chati ya ukuaji ni muhimu zaidi kuliko kipimo kimoja kuwa juu au chini ya wastani.

Mtoto kushituka akiwa usingizini mara nyingi ni sehemu ya kawaida ya ukuaji wa mfumo wa fahamu, kama mwitikio wa asili wa kujilinda, mshituko wa kuanza kulala, mshituko wa akiwa tayari amelala, kutetemeka kwa kawaida na mienendo mingine ya usingizi. Hata hivyo, kushituka kunakojirudia pamoja na kukakamaa, kubadilika rangi, matatizo ya kupumua au mjongeo usio wa kawaida kunahitaji mtoto kuchunguzwa na mtoa huduma wa afya.

Ni mwitikio wa kawaida wa mwili unaoweza kutokea hata kabla ya balehe, ikiwemo wakati wa usingizi au baada ya msisimko wa sehemu za siri. Hata hivyo, ikiwa mtoto haonyeshi kabisa mwitikio wa kusimama licha ya msisimko unaorudiwa, hasa ikiwa hali hiyo inaambatana na uume kuwa mdogo sana, korodani kutoshuka au matatizo mengine ya ukuaji, ni vyema mtoto akachunguzwe na mtoa huduma wa afya.

Inaweza kuanza kwa dalili zisizo wazi kama kupumua kwa kasi, kuguna, kifua kudidimia ndani au kushindwa kunyonya, na inaweza kuambatana na maambukizi makali ya mwili.Kwa kuwa hali ya kichanga inaweza kuzorota haraka, kutambua dalili za hatari na kupata uchunguzi na matibabu mapema hospitalini ni muhimu ili kuzuia upungufu wa oksijeni na madhara makubwa.

Ni maambukizi ya mapafu yanayoweza kusababisha kikohozi, homa na kupumua kwa shida, huku watoto wadogo wakiwa katika hatari zaidi ya kupata ugonjwa mkali. Kutambua mapema dalili za hatari kama kupumua kwa shida, kifua kudidimia ndani, kushindwa kunyonya au kunywa na kupungua kwa ufahamu, pamoja na kupata matibabu na kinga inayofaa, husaidia kupunguza madhara na vifo vinavyotokana na nimonia