Maumivu ya tumbo kwa watoto wachanga (chango)

Maumivu ya tumbo kwa watoto wachanga yanayojulikana kama koliki au chango ni hali inayowapata watoto wengi katika miezi ya mwanzo ya maisha. Hali hii hujitokeza pale mtoto anapolia sana bila sababu inayoonekana wazi, hata kama amelishwa, amebadilishwa nepi na hana dalili nyingine za ugonjwa.

Chango au koliki mara nyingi huanza mtoto akiwa na umri wa wiki chache baada ya kuzaliwa na inaweza kuendelea hadi anapofikisha takribani miezi 3 au 4. Ingawa hali hii inaweza kuwafanya wazazi kuwa na wasiwasi, kwa kawaida si ugonjwa hatari na hupungua kadiri mtoto anavyokua.

Chango ni nini?

Chango ni hali ambayo mtoto mchanga hulia kwa muda mrefu na kwa nguvu, mara nyingi bila sababu inayojulikana. Madaktari hutumia kanuni inayojulikana kama “Sheria ya tatu” kuelezea chango, ambayo ina maana kwamba mtoto:

• Hulilia zaidi ya saa 3 kwa siku

• Kwa siku 3 au zaidi kwa wiki

• Kwa kipindi cha wiki 3 au zaidi

Kulilia huku mara nyingi hutokea zaidi jioni au usiku.

Sababu za maumivu ya tumbo ya chango kwa watoto wachanga

Sababu halisi ya chango kwa watoto wachanga bado haijulikani kikamilifu. Hata hivyo, wataalamu wa afya wanaamini kuwa hali hii inaweza kuhusishwa na mambo kadhaa yanayohusiana na mmeng’enyo wa chakula, mazingira au namna mtoto anavyonyonya. Baadhi ya sababu zinazoweza kuchangia chango ni pamoja na zifuatazo:

1. Kukaza kwa misuli ya utumbo

Chango mara nyingi huhusishwa na kukaza au kusinyaa kwa misuli ya utumbo wa mtoto kwa muda mfupi. Kukaza huku husababisha maumivu ya tumbo yanayokuja na kuondoka (maumivu makalali ya tumbo). Wakati misuli inapokaza, mtoto anaweza kujikunja miguu kuelekea tumboni, kulia sana, au kuonyesha dalili za usumbufu hadi misuli itakapolegea.

2. Gesi tumboni

Watoto wachanga mara nyingi humeza hewa wanaponyonya maziwa au wanapolia kwa muda mrefu. Hewa hii inapokusanyika tumboni inaweza kusababisha tumbo kujaa na kumfanya mtoto ajisikie maumivu au usumbufu. Hali hii inaweza kumfanya mtoto kulia sana hadi gesi itakapopungua au kutoka.

3. Mfumo wa mmeng’enyo wa chakula kutokomaa

Katika miezi ya mwanzo baada ya kuzaliwa, mfumo wa mmeng’enyo wa chakula wa mtoto bado haujakomaa kikamilifu. Kwa sababu hiyo, chakula kinaweza kusagwa polepole au kusababisha gesi tumboni. Kutokomaa kwa mfumo huu kunaweza kuchangia maumivu ya tumbo na kumfanya mtoto kulia zaidi.

4. Kunyonyeshwa kwa haraka sana

Baadhi ya watoto hunyonya maziwa kwa haraka sana, hasa kama maziwa yanatoka kwa nguvu kutoka kwenye chuchu ya mama au kwenye chupa. Wakati mtoto ananyonya haraka, anaweza kumeza hewa nyingi pamoja na maziwa. Hewa hii inaweza kukaa tumboni na kusababisha kujaa kwa tumbo na usumbufu unaoweza kuonekana kama chango.

5. Mzio au kutovumilia aina fulani ya chakula

Kwa baadhi ya watoto, chango inaweza kuhusiana na mzio au kutovumilia protini fulani katika chakula. Mfano wa kawaida ni mzio wa protini ya maziwa ya ng’ombe. Pia, kwa watoto wanaonyonya maziwa ya mama, vyakula fulani anavyokula mama vinaweza wakati mwingine kuchangia usumbufu kwa mtoto, ingawa hali hii si ya kawaida kwa watoto wote.

6. Msisimko wa mazingira

Watoto wachanga wanaweza kuwa nyeti sana kwa mazingira yanayowazunguka. Mwanga mkali, kelele nyingi, au shughuli nyingi zinazomchosha mtoto zinaweza kumfanya ashindwe kutulia. Msisimko huu unaweza kuongeza kulia kwa mtoto, hasa jioni au usiku, na hivyo kufanya dalili za changoi kuonekana zaidi.

Dalili za maumivu ya tumbo (chango) kwa watoto wachanga

Dalili za chango mara nyingi huonekana kwa namna zifuatazo:

• Kulia sana bila sababu inayoonekana

• Kulia kwa muda mrefu hasa jioni

• Mtoto kukunja miguu kuelekea tumboni

• Mtoto kukaza ngumi

• Tumbo kuwa gumu au kujaa gesi

• Mtoto kuwa na wakati mgumu kutulia

Baada ya kulia kwa muda, mtoto anaweza kupumua kwa nguvu au kutoa gesi na kisha kutulia.

Jinsi ya kumsaidia mtoto mwenye maumivu ya tumbo ya chango

Ingawa chango huisha yenyewe kadiri mtoto anavyokua, kuna njia kadhaa ambazo zinaweza kusaidia kupunguza usumbufu.

1. Kumbembeleza na kumbeba mtoto

Kumbeba mtoto karibu na mwili wa mzazi kunaweza kumsaidia kujisikia salama na kutulia. Joto la mwili wa mzazi, mapigo ya moyo na sauti ya mzazi vinaweza kumpa mtoto faraja na kupunguza kulia. Wazazi wanaweza kumbeba mtoto kifuani au begani huku wakimzungumzia au kumwimbia kwa sauti ya utulivu.

2. Kumweka mtoto abeue baada ya kunyonya

Watoto wachanga mara nyingi humeza hewa wanaponyonya maziwa, na hewa hii inaweza kusababisha gesi na maumivu tumboni. Kumweka mtoto abeue baada ya kunyonya husaidia kutoa hewa hiyo. Mzazi anaweza kumweka mtoto begani au kwenye mapaja kisha kumpigapiga mgongoni kwa upole hadi abeue.

3. Kumtingisha mtoto taratibu

Harakati za polepole na laini zinaweza kumtuliza mtoto mwenye chango. Mzazi anaweza kumtingisha mtoto kwa upole mikononi au kumweka kwenye bembea ya mtoto. Harakati hizi zinaweza kumkumbusha mtoto hali aliyokuwa nayo tumboni mwa mama, hivyo kumsaidia kujisikia salama na kupunguza kulia.

4. Kufanya masaji ya tumbo

Masaji ya tumbo kwa upole inaweza kusaidia kupunguza gesi tumboni na maumivu yanayosababisha chango. Mzazi anaweza kupapasa tumbo la mtoto kwa mizunguko ya polepole kwa kutumia vidole au viganja vya mkono. Ni muhimu kufanya masaji kwa upole ili kuepuka kumuumiza mtoto.

5. Kumweka mtoto kifudifudi juu ya mapaja (wakati yuko macho)

Kumweka mtoto kifudifudi juu ya mapaja ya mzazi au juu ya kifua cha mzazi wakati yuko macho kunaweza kusaidia kupunguza presha kwenye tumbo. Mkao huu unaweza kusaidia gesi kutoka tumboni na kumfanya mtoto ajisikie nafuu. Hata hivyo, mtoto anapaswa kusimamiwa kwa karibu wakati wote.

6. Kumwogesha mtoto maji ya uvuguvugu

Kuoga mtoto kwa maji ya uvuguvugu kunaweza kusaidia kumtuliza na kupunguza usumbufu wa chango. Maji ya uvuguvugu husaidia kulegeza misuli ya mwili wa mtoto na kumpa hisia ya utulivu. Baada ya kuoga, mtoto anaweza kuhisi nafuu na kuwa tayari kulala au kupumzika.

Wakati wa kumwona mtaalamu wa Afya

Ni muhimu kumwona mtaalamu wa afya ikiwa mtoto ana:

• Homa

• Kutapika mara kwa mara

• Kuharisha

• Kushindwa kunyonya vizuri

• Kupungua uzito

• Kulia kupita kiasi kwa muda mrefu sana

Dalili hizi zinaweza kuashiria tatizo jingine la kiafya.

Jinsi ya kuwasaidia wazazi kukabiliana na chango

Chango inaweza kuwachosha sana wazazi. Ni muhimu wazazi:

• Kupumzika kadri wanavyoweza

• Kuomba msaada kwa ndugu au marafiki

• Kuelewa kwamba chango ni hali ya muda tu

• Kuepuka kujilaumu

Kadiri mtoto anavyokua, chango hupungua na hatimaye huisha.

Hitimisho

Chango ni hali ya kawaida kwa watoto wachanga ambayo husababisha kulia sana bila sababu inayoonekana wazi. Ingawa inaweza kuwa changamoto kwa wazazi, kwa kawaida si ugonjwa hatari na hupungua kadiri mtoto anavyokua. Kwa kumtunza mtoto vizuri na kutumia njia za kumtuliza, wazazi wanaweza kusaidia kupunguza usumbufu wa mtoto na kumfanya ajisikie vizuri zaidi.

Maswali yaliyoulizwa mara kwa mara na majibu yake kuhusu maumivu ya mtoto kwa mtoto