Kizunguzungu

Kizunguzungu ni neno la kawaida kwa hisia mbili tofauti: dunia au chumba kuzunguka (vertigo – mara nyingi sikio la ndani, kama BPPV) au kichwa chepesi kama utazimia (shinikizo kushuka, upungufu wa maji au damu, sukari kushuka, moyo). Kizunguzungu pamoja na kuona mara mbili, kuongea vibaya, udhaifu, kushindwa kutembea au maumivu ya kifua ni dharura.

Watu husema "nina kizunguzungu" wakimaanisha mambo tofauti. Kujua aina ndiyo hatua ya kwanza:

• Vertigo – chumba au wewe unazunguka, mara nyingi pamoja na kichefuchefu.

• Kichwa chepesi – kama unakaribia kuzimia, giza machoni.

• Kukosa usawa – unayumba ukitembea, lakini kichwa hakizunguki.

• Kizunguzungu kisicho wazi – kujisikia vibaya, mara nyingi kwa wasiwasi.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Sekunde chache ukigeuka kitandani au kuinua kichwa – BPPV.

• Masaa hadi siku, pamoja na kutapika, bila kupoteza kusikia – neva ya usawa kuvimba (vestibular neuritis), mara nyingi baada ya mafua.

• Vipindi vya masaa pamoja na kelele masikioni, sikio kujaa, kusikia kupungua – Ménière.

• Ukisimama ghafla, kichwa chepesi – shinikizo kushuka.

• Pamoja na kichwa kuuma upande mmoja – kipandauso cha vertigo.

• Ghafla, pamoja na dalili za neva – kiharusi.

Visababishi

Sikio la ndani (vertigo)

• BPPV – chanzo kikuu.

• Neva ya usawa kuvimba.

• Ménière.

• Maambukizi ya sikio.

• Dawa – gentamicin, aspirin nyingi.

Kichwa chepesi

• Shinikizo la chini la damu na kusimama ghafla.

• Upungufu wa maji – kuharisha, kutapika, joto.

• Upungufu wa damu.

• Sukari kushuka.

• Mapigo ya moyo – kasi au polepole.

• Dawa za presha, za akili, za usingizi.

• Malaria na homa.

Ubongo na mengineyo

• Kiharusi na kiharusi cha mpito – hasa sehemu ya nyuma ya ubongo.

• Kipandauso.

• Wasiwasi na kupumua haraka.

• Pombe.

Dalili zinazoambatana

• Kichefuchefu na kutapika.

• Kelele masikioni na kusikia kupungua – sikio la ndani.

• Kichwa kuuma.

• Kuhisi mapigo ya moyo.

• Weupe na uchovu – upungufu wa damu.

• Jasho na kutetemeka – sukari kushuka.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na kizunguzungu pamoja na:

• Kuona mara mbili, kuongea vibaya, uso kupinda, udhaifu au ganzi ya upande mmoja.

• Kushindwa kutembea kabisa au kusimama.

• Kichwa kuuma sana ghafla.

• Maumivu ya kifua, mapigo ya moyo ya ajabu au kuzimia.

• Baada ya kuumia kichwa.

• Homa kali na shingo kukakamaa – homa ya uti wa mgongo.

• Kusikia kupotea ghafla.

Vipimo

• Kupima shinikizo la damu ukiwa umelala na umesimama.

• Kipimo cha sukari, damu (Hb), malaria.

• ECG.

• Kipimo cha Dix-Hallpike – BPPV.

• Uchunguzi wa masikio na kusikia.

• CT au MRI ya ubongo – kwa dalili za neva.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• BPPV – mazoezi maalum ya kurudisha chembe (Epley manoeuvre) kwa mtaalamu; hupona haraka.

• Neva ya usawa – dawa za kichefuchefu kwa siku chache, kisha mazoezi ya usawa.

• Ménière – kupunguza chumvi, dawa.

• Kichwa chepesi – kutibu chanzo: maji, damu, sukari, kubadilisha dawa.

• Kiharusi – dharura.

Nyumbani

• Kaa au lala chini mara moja kizunguzungu kikianza ili usianguke.

• Inuka taratibu kutoka kitandani.

• Kunywa maji ya kutosha.

• Epuka kuendesha au kupanda juu wakati wa kizunguzungu.

Kinga

• Kunywa maji ya kutosha.

• Inuka taratibu.

• Kula kwa wakati – hasa wenye kisukari.

• Punguza pombe.

• Pitia dawa zako na daktari.

Lini umwone daktari

• Kizunguzungu kinachojirudia.

• Kizunguzungu tangu uanze dawa mpya.

• Kuanguka.

• Kizunguzungu pamoja na kelele masikioni.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara