Utangulizi

Wajawazito wengi wanapofanya kipimo cha ultrasound huweza kuambiwa kuwa mtoto amejifunga na kitovu, mtoto amejizonga na kitovu, mtoto amejifunga na kitovu, mtoto amejibana na kitovu, mtoto amejizungushia kitovu au wakati mwingine hutumia maneno kama mtoto amejinyonga na kitovu. Maneno haya yanaweza kusababisha hofu kubwa kwa mama kwa sababu yanaweza kuonekana kama mtoto yuko katika hatari ya kunyongwa.

Hata hivyo, ni muhimu kuelewa kuwa mtoto akiwa tumboni hapumui kwa kutumia mapafu kama mtoto aliyezaliwa. Mtoto hupata oksijeni kupitia kondo la nyuma  na kitovu, hivyo kitovu kuzunguka shingo hakumaanishi mtoto ananyongwa kama mtu aliyefungwa shingoni akiwa nje ya tumbo.

Kwa lugha ya kitabibu hali ya kitovu kuzunguka shingo huitwa kitovu shingoni(ama nuko kodi), lakini kitovu kinaweza pia kujizungusha sehemu nyingine za mwili kama mkono, mguu au mwili mzima.

Kitovu ni nini na kazi yake wakati wa ujauzito?

Kitovu ni mrija unaounganisha mtoto na kondo la nyuma. Kupitia kitovu:

• Oksijeni kutoka kwa mama humfikia mtoto.

• Virutubisho kutoka kwa mama humfikia mtoto.

• Mabaki ya taka kutoka kwa mtoto hurudishwa kwa mama ili kuondolewa.

Kitovu kina mishipa mikubwa ya damu iliyolindwa na ute maalumu unaoitwa Mafuta ya Wharton's, ambao husaidia kuzuia mishipa kubanwa kirahisi mtoto anaposogea tumboni.

Kwa sababu mtoto huwa anasogea ndani ya maji ya uzazi, kitovu kinaweza kujikunja, kujizungusha au kuzunguka sehemu za mwili bila kusababisha tatizo.

Kwa nini mtoto hujizungusha na kitovu?

Sababu kuu ni kwa sababu mtoto huwa anafanya harakati nyingi tumboni. Kadiri mtoto anavyokua, anageuka, kujinyoosha na kusogeza mikono na miguu, jambo linaloweza kufanya kitovu kuzunguka sehemu mbalimbali za mwili.

Sababu zinazoweza kuongeza uwezekano wa hali hii ni pamoja na:

1. Kitovu kuwa kirefu

Baadhi ya wanawake huwa na kitovu kirefu kuliko wastani. Kitovu kikiwa kirefu, mtoto anaweza kuwa na nafasi kubwa ya kukizunguka wakati wa kusogea.

2. Mtoto kuwa na harakati nyingi

Watoto wanaosogea sana tumboni wanaweza kufanya kitovu kujizungusha mara nyingi zaidi.

3. Maji ya uzazi kuwa mengi

Maji mengi ya uzazi (polihaidromniasi) yanaweza kumpa mtoto nafasi kubwa zaidi ya kuzunguka na kufanya harakati nyingi.

4. Ujauzito wa mapacha

Katika mimba ya mapacha, nafasi ndani ya kizazi huwa tofauti na watoto wanaweza kusogea karibu na kufanya hali ya kitovu kuzunguka kutokea zaidi.

Mtoto anaweza kujizungusha na kitovu sehemu gani?

Ingawa watu wengi hufikiria kitovu kuzunguka shingo pekee, kinaweza kutokea sehemu mbalimbali:

1. Kitovu kuzunguka shingo (Kitovu shingoni)

Hii ndiyo hali inayojulikana zaidi. Kitovu kinaweza kuzunguka shingo mara moja au zaidi.

2. Kitovu kuzunguka mkono au mguu

Mtoto anaweza kujifunga na kitovu kwenye kiungo fulani bila kusababisha madhara.

3. Kitovu kujizungusha kwenye mwili

Wakati mwingine kitovu kinaweza kuzunguka sehemu kubwa ya mwili wa mtoto.

Je, mtoto kujizungusha na kitovu ni hatari?

Katika hali nyingi, si hatari. Tafiti zinaonyesha kuwa kitovu kuzunguka shingo hutokea kwa watoto wengi wakati wa ujauzito au wakati wa kujifungua, na sehemu kubwa huzaliwa salama.

Hatari hutokea pale ambapo:

• Kitovu kinakuwa kimekaza sana.

• Kitovu kimezunguka mara nyingi.

• Mtiririko wa damu kupitia kitovu unapungua.

• Mtoto anaonyesha dalili za kukosa oksijeni.

Hivyo, si uwepo wa kitovu pekee unaoamua hatari, bali ni jinsi kitovu kinavyoathiri hali ya mtoto.

Je, mtoto anaweza kufa kwa sababu ya kujizungusha na kitovu?

Katika mazingira mengi, mtoto hafariki kwa sababu tu kitovu kimezunguka shingo. Kitovu kimeundwa kuwa rahisi kujikunja na bado kuendelea kusafirisha damu.

Hata hivyo, katika hali nadra ambapo kitovu kinabanwa sana na kuzuia mtiririko wa damu, mtoto anaweza kupata upungufu wa oksijeni. Ndiyo maana ufuatiliaji wa ujauzito ni muhimu.

Madaktari hawatathmini tu kama kitovu kimezunguka, bali huangalia pia:

• Mapigo ya moyo ya mtoto.

• Ukuaji wa mtoto.

• Harakati za mtoto.

• Mtiririko wa damu kwenye kitovu kupitia Doppler ultrasound inapohitajika.

Je, ultrasound inaweza kuonyesha mtoto amejizungusha na kitovu?

Ultrasound inaweza kusaidia kuona kama kitovu kimezunguka sehemu fulani ya mtoto. Hata hivyo, kipimo hiki hakimaanishi kila mara kuwa hali hiyo itaendelea hadi kujifungua. Mtoto anaweza kuendelea kusogea na kitovu kinaweza kubadilika mahali. Kwa hiyo, daktari huangalia picha nzima ya afya ya mtoto badala ya kuangalia kitovu pekee.

Je, mama anaweza kufanya nini kuondoa kitovu kilichozunguka mtoto?

Hakuna:

• Dawa,

• Mazoezi,

• Mkao maalumu wa kulala,

• Chakula,

ambacho kimethibitishwa kisayansi kuweza kuondoa kitovu kilichozunguka mtoto.

Mama anachopaswa kufanya ni:

• Kuhudhuria kliniki za ujauzito.

• Kufanya vipimo vinavyoshauriwa.

• Kufuatilia harakati za mtoto.

• Kuwahi hospitali akiona mabadiliko yasiyo ya kawaida.

Je, mtoto akiwa amejizungusha na kitovu anaweza kuzaliwa kawaida?

Ndiyo, watoto wengi wenye kitovu kilichozunguka huzaliwa kwa njia ya kawaida.

Wakati wa kujifungua, wahudumu wa afya hufuatilia mapigo ya moyo ya mtoto. Ikiwa mtoto anaonyesha dalili za msongo au upungufu wa oksijeni, wanaweza kubadilisha mpango wa kujifungua kulingana na hali.

Uamuzi wa kujifungua kwa njia ya kawaida au upasuaji hautolewi kwa sababu ya kitovu pekee, bali hutegemea afya ya mama na mtoto kwa ujumla.

Dalili ambazo mama mjamzito anapaswa kwenda hospitali haraka

Nenda hospitali ikiwa:

• Harakati za mtoto zimepungua sana kuliko kawaida.

• Mtoto ameacha kabisa kucheza.

• Kuna damu kutoka ukeni.

• Maji ya uzazi yametoka.

• Kuna maumivu makali ya tumbo.

• Kuna dalili za uchungu kabla ya wakati.

Hitimisho

Mtoto kujizungusha na kitovu, kujizonga na kitovu, kujifunga na kitovu au kujibana na kitovu ni hali inayoweza kutokea kwa wajawazito wengi na mara nyingi haiwi sababu ya madhara makubwa. Hofu kubwa hutokana na jina la hali hii, lakini mtoto tumboni hapumui kupitia shingo kama mtu aliye nje ya tumbo.

Jambo muhimu zaidi ni ufuatiliaji wa ujauzito, kuangalia hali ya mtoto na kufuata ushauri wa wataalamu wa afya, badala ya kujaribu kutafuta njia za kuondoa kitovu kilichozunguka.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara kuhusu mtoto kujizungusha na kitovu