Utangulizi

Ujauzito ni hali ya kawaida ya kibaiolojia ambayo kwa wanawake wengi huishia kwa kujifungua mtoto mwenye afya. Hata hivyo, katika baadhi ya mazingira, ujauzito unaweza kuendelea kwa namna inayohatarisha maisha ya mama au mtoto. Katika hali kama hizi, wataalamu wa afya wanaweza kufikia uamuzi kwamba kuendelea kwa ujauzito kuna madhara makubwa kuliko kuumaliza.

Utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya ni mojawapo ya maamuzi magumu zaidi katika tiba ya uzazi na wanawake. Uamuzi huu haufanywi kwa haraka wala kwa kuzingatia sababu moja pekee, bali hutokana na uchunguzi wa kina, tathmini ya hatari na manufaa, pamoja na majadiliano kati ya mama mjamzito, familia pale inapofaa na timu ya wataalamu wa afya. Lengo kuu ni kulinda maisha na afya ya mama huku pia ukizingatia hali ya mtoto aliyeko tumboni.

Ni muhimu kutofautisha utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya na utoaji wa mimba kwa hiari. Katika utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya, sababu kuu huwa ni kuwepo kwa tatizo la kitabibu linaloweza kuhatarisha maisha au afya ya mama, au kasoro kubwa za mtoto ambazo haziruhusu kuendelea kwa ujauzito kwa usalama au haziruhusu mtoto kuishi baada ya kuzaliwa. Kwa hiyo, uamuzi huu ni sehemu ya huduma za kitabibu zinazolenga kupunguza madhara na kuokoa maisha.

Utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya ni nini?

Utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya ni kumaliza ujauzito kwa misingi ya kitabibu baada ya tathmini kuonyesha kuwa kuendelea kwa ujauzito kunaweza kusababisha madhara makubwa kwa mama, mtoto au wote wawili. Katika mazingira haya, lengo la matibabu si kumaliza ujauzito pekee, bali kupunguza hatari ya vifo au ulemavu unaoweza kuzuilika.

Sababu zinazoweza kupelekea uamuzi huu hutofautiana kati ya mgonjwa mmoja na mwingine. Kwa baadhi ya wanawake, tatizo linaweza kuwa ugonjwa uliokuwepo kabla ya ujauzito lakini ukazidi kuwa mbaya wakati wa ujauzito. Kwa wengine, tatizo linaweza kuanza wakati wa ujauzito wenyewe, kama vile shinikizo la damu la ujauzito, kutokwa na damu nyingi au maambukizi makubwa. Vilevile, wakati mwingine uchunguzi unaweza kuonyesha kuwa mtoto ana kasoro kubwa za kuzaliwa ambazo haziendani na uhai baada ya kuzaliwa.

Katika tiba ya kisasa, maamuzi haya hufanywa kwa kuzingatia ushahidi wa kisayansi, hali ya mgonjwa, umri wa ujauzito, matokeo ya vipimo, maadili ya kitabibu na sheria zinazotumika katika eneo husika. Hivyo, hakuna uamuzi unaopaswa kufanywa kwa kutegemea dalili moja au maoni ya mtu mmoja bila tathmini ya kina.

Je, utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya hutolewa kwa kila mama mwenye ugonjwa?

Hapana. Kuwepo kwa ugonjwa pekee hakumaanishi kuwa ujauzito lazima ukatishwe. Wanawake wengi wenye magonjwa mbalimbali kama kisukari, shinikizo la damu, magonjwa ya moyo au magonjwa ya figo wanaweza kuendelea na ujauzito kwa usalama ikiwa watapata ufuatiliaji wa karibu na matibabu yanayofaa.

Madaktari hutathmini kwa makini kiwango cha hatari kinachoweza kumpata mama na mtoto. Ikiwa ugonjwa unaweza kudhibitiwa kwa dawa, uangalizi maalumu au kujifungua mapema bila kulazimika kumaliza ujauzito, njia hizo hupendelewa kwanza. Utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya huzingatiwa pale ambapo njia nyingine salama hazitoshi au haziwezi kuzuia madhara makubwa.

Kwa hiyo, si kila ugonjwa ni sababu ya kumaliza ujauzito. Uamuzi hutegemea uzito wa ugonjwa, umri wa ujauzito, uwezekano wa mtoto kuishi, pamoja na tathmini ya jumla ya hali ya mama na mtoto.

Sababu zinazoweza kufanya ujauzito ukatishwe kwa sababu za kiafya

Kwa ujumla, sababu hizi hugawanywa katika makundi mawili makubwa:

• Sababu zinazomhusu mama mjamzito.

• Sababu zinazomhusu mtoto aliyeko tumboni.

Katika baadhi ya matukio, sababu zinaweza kumhusu mama pekee, mtoto pekee au wote wawili kwa wakati mmoja.

Sababu zinazomhusu mama mjamzito

Katika hali hizi, kuendelea kwa ujauzito kunaweza kuongeza hatari ya madhara makubwa kwa afya au maisha ya mama. Lengo la matibabu huwa ni kuzuia madhara hayo kabla hayajatokea.

i. Shinikizo la damu kali la ujauzito

Shinikizo la damu kali la ujauzito linaweza kuharibu viungo muhimu kama figo, ini na ubongo. Ikiwa hali hii haiwezi kudhibitiwa kwa matibabu au inaendelea kuwa mbaya licha ya matibabu, kuendelea kwa ujauzito kunaweza kuongeza hatari ya kifafa cha mimba, kiharusi au hata kifo cha mama.

Katika mazingira haya, wataalamu wa afya hutathmini kama ujauzito unaweza kuendelea kwa usalama au kama ni salama zaidi kuumaliza kwa kuzingatia umri wa ujauzito na hali ya mama pamoja na mtoto.

ii. Kifafa cha mimba

Kifafa cha mimba ni hali ambayo mama hupata degedege kutokana na shinikizo la damu la ujauzito. Ni mojawapo ya dharura kubwa katika tiba ya uzazi kwa sababu kinaweza kusababisha kifo cha mama na mtoto ikiwa hakitatibiwa kwa haraka.

Baada ya hali ya mama kutulia, timu ya wataalamu wa afya hutathmini kama ujauzito unaweza kuendelea au kama kumaliza ujauzito ndiyo njia salama zaidi ya kuokoa maisha ya mama.

iii. Kutokwa na damu nyingi wakati wa ujauzito

Baadhi ya sababu za kutokwa na damu wakati wa ujauzito zinaweza kuhatarisha maisha ya mama. Ikiwa damu inaendelea kutoka kwa kiwango kikubwa na haiwezi kudhibitiwa huku ujauzito ukiendelea, madaktari wanaweza kulazimika kumaliza ujauzito ili kuokoa maisha ya mama.

Hata hivyo, si kila kutokwa na damu wakati wa ujauzito husababisha uamuzi huu. Sababu na kiwango cha hatari lazima vitathminiwe kwa makini.

iv. Maambukizi makubwa ya mfuko wa uzazi au mwili mzima

Maambukizi makubwa yanaweza kusababisha kuenea kwa vijidudu kwenye damu na kuathiri viungo muhimu vya mwili. Ikiwa kuendelea kwa ujauzito kunafanya maambukizi yaendelee kuwa mabaya au kuzuia matibabu muhimu, kumaliza ujauzito kunaweza kuwa sehemu ya matibabu ya kuokoa maisha.

Katika hali hizi, mama hupatiwa pia dawa kali za kutibu maambukizi pamoja na uangalizi wa karibu hospitalini.

v. Magonjwa makubwa ya moyo

Baadhi ya wanawake huingia kwenye ujauzito wakiwa na magonjwa ya moyo, huku wengine wakigundulika nayo wakati wa ujauzito. Kadiri ujauzito unavyoendelea, kiasi cha damu kinachozunguka mwilini huongezeka na moyo hulazimika kufanya kazi kwa nguvu zaidi ili kukidhi mahitaji ya mama na mtoto. Kwa wanawake wenye ugonjwa mkubwa wa moyo, hali hii inaweza kusababisha moyo kushindwa kufanya kazi ipasavyo.

Iwapo mama anapata kushindwa kupumua akiwa amepumzika, kuvimba mwili kwa kiasi kikubwa, mapigo ya moyo yasiyo ya kawaida au kushindwa kwa moyo licha ya matibabu, kuendelea kwa ujauzito kunaweza kuongeza hatari ya kifo au ulemavu wa kudumu. Katika mazingira haya, timu ya wataalamu wa uzazi na magonjwa ya moyo hufanya tathmini ya kina ili kubaini hatua salama zaidi.

Lengo la matibabu huwa ni kuendelea na ujauzito ikiwa inawezekana kwa usalama. Hata hivyo, ikiwa hatari kwa mama ni kubwa sana na hakuna njia nyingine salama, utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya unaweza kuzingatiwa kwa mujibu wa miongozo ya kitabibu na sheria husika.

vi. Magonjwa makubwa ya figo

Figo zina jukumu muhimu la kuchuja uchafu mwilini na kudhibiti kiwango cha maji pamoja na madini mbalimbali. Kwa wanawake wenye ugonjwa mkubwa wa figo, ujauzito unaweza kuongeza kasi ya kuharibika kwa figo na kusababisha matatizo makubwa kwa mama na mtoto.

Dalili kama kupungua kwa uwezo wa figo kufanya kazi, shinikizo la damu lisilodhibitika, kuongezeka kwa protini kwenye mkojo au kushindwa kwa figo zinaweza kuonyesha kuwa ujauzito unaongeza hatari kubwa kwa afya ya mama.

Katika hali hizi, wataalamu wa afya hutathmini kama ujauzito unaweza kuendelea kwa uangalizi maalumu au kama kuumaliza ni njia salama zaidi ya kulinda maisha na afya ya mama.

vii. Magonjwa makubwa ya ini

Ini linafanya kazi nyingi muhimu ikiwa ni pamoja na kutengeneza protini muhimu, kusaidia kuganda kwa damu na kuondoa sumu mwilini. Baadhi ya magonjwa ya ini yanaweza kuwa mabaya zaidi wakati wa ujauzito na kuhatarisha maisha ya mama.

Hali kama kushindwa kwa ini kufanya kazi, kuharibika kwa ini kunakotokana na ujauzito au magonjwa mengine makubwa ya ini yanaweza kuhitaji maamuzi ya haraka ya kitabibu.

Iwapo kuendelea kwa ujauzito kunazidisha uharibifu wa ini au kunazuia matibabu muhimu, wataalamu wa afya wanaweza kuzingatia kumaliza ujauzito ili kupunguza hatari ya madhara makubwa.

viii. Saratani inayohitaji matibabu ya haraka

Wakati mwingine mwanamke hugundulika kuwa na saratani akiwa tayari ni mjamzito. Aina fulani za saratani huhitaji kuanza matibabu ya haraka kwa kutumia upasuaji, dawa maalumu au mionzi ili kuongeza nafasi ya kupona.

Katika baadhi ya hali, kuendelea kwa ujauzito kunaweza kuchelewesha matibabu muhimu au kufanya baadhi ya matibabu yasitumike kwa sababu yanaweza kumdhuru mtoto aliyeko tumboni.

Uamuzi wa kumaliza ujauzito katika mazingira haya hufanywa baada ya ushauri wa timu ya wataalamu mbalimbali, ikiwemo wataalamu wa uzazi, saratani na taaluma nyingine husika, huku ukizingatia umri wa ujauzito, hatua ya ugonjwa na matakwa ya mama.

ix. Maambukizi makubwa yanayohatarisha maisha

Baadhi ya maambukizi makubwa yanaweza kusababisha mwili kushindwa kufanya kazi vizuri, kushuka kwa shinikizo la damu, kushindwa kwa viungo muhimu au kuenea kwa maambukizi kwenye damu.

Iwapo chanzo cha maambukizi kinahusiana na ujauzito na kuendelea kwa ujauzito kunafanya hali ya mama izidi kuwa mbaya, timu ya wataalamu inaweza kuamua kuwa kumaliza ujauzito ni sehemu ya matibabu ya kuokoa maisha.

Katika hali hizi, utoaji wa mimba hufanyika sambamba na matibabu mengine muhimu kama dawa za kutibu maambukizi, maji kupitia mshipa, damu ikiwa inahitajika na uangalizi wa karibu hospitalini.

x. Magonjwa mengine yanayoweza kuhatarisha maisha ya mama

Mbali na magonjwa yaliyotajwa hapo juu, kuna hali nyingine zinazoweza kufanya ujauzito kuwa hatari sana kwa mama. Hizi zinaweza kujumuisha baadhi ya magonjwa makubwa ya mapafu yanayosababisha upungufu mkubwa wa oksijeni, magonjwa makubwa ya mfumo wa kinga yanayoshambulia mwili wenyewe, au magonjwa mengine makubwa yanayohitaji matibabu ambayo hayawezi kutolewa kwa usalama wakati wa ujauzito.

Katika kila hali, maamuzi hufanywa baada ya kutathmini kwa makini hatari za kuendelea na ujauzito dhidi ya hatari za kuumaliza. Lengo huwa ni kuchagua njia yenye manufaa makubwa zaidi kwa afya na maisha ya mama.

Ni muhimu kuelewa kwamba hakuna orodha moja inayojumuisha magonjwa yote yanayoweza kuhitaji utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya. Kila mgonjwa hutathminiwa binafsi kwa kuzingatia hali yake, matokeo ya vipimo na ushahidi wa kisayansi uliopo.

Sababu zinazomhusu mtoto aliyeko tumboni

Wakati mwingine uchunguzi wa ujauzito unaweza kubaini kuwa mtoto ana kasoro kubwa za kuzaliwa au magonjwa makubwa ambayo hayaendani na maisha baada ya kuzaliwa. Katika mazingira haya, timu ya wataalamu wa afya huwapa wazazi maelezo ya kina kuhusu hali ya mtoto, matarajio ya matibabu na uwezekano wa kuishi baada ya kuzaliwa.

Uamuzi wa kuendelea au kutomaliza ujauzito hufanywa kwa kuzingatia ushahidi wa kitabibu, umri wa ujauzito, sheria za eneo husika na maamuzi ya mama baada ya kupata ushauri wa kutosha.

i. Mtoto kutokua na ubongo

Moja ya kasoro kubwa zinazoweza kugundulika wakati wa ujauzito ni hali ambayo sehemu kubwa ya ubongo na fuvu la kichwa haikutengenezwa ipasavyo. Kasoro hii ni mbaya sana na kwa kawaida haiendani na maisha baada ya kuzaliwa.

Uchunguzi wa mawimbi ya sauti pamoja na vipimo vingine maalumu unaweza kuthibitisha tatizo hili mapema wakati wa ujauzito. Baada ya kuthibitishwa, wazazi hupewa ushauri wa kina kuhusu hali hiyo na chaguzi zinazopatikana.

ii. Kasoro kubwa za mfumo wa fahamu

Mbali na kutokuwa na ubongo, kuna kasoro nyingine kubwa za mfumo wa fahamu ambazo zinaweza kugundulika wakati wa ujauzito. Baadhi ya kasoro hizi huathiri ukuaji wa ubongo au uti wa mgongo kiasi kwamba mtoto anaweza kushindwa kuishi baada ya kuzaliwa au kuishi akiwa na ulemavu mkubwa unaohitaji matibabu ya muda mrefu.

Vipimo vya mawimbi ya sauti, vipimo vya kinasaba na wakati mwingine picha za mwili kwa kutumia sumaku vinaweza kusaidia kubaini ukubwa wa tatizo. Baada ya matokeo kuthibitishwa, wazazi hupatiwa ushauri wa kina kuhusu hali ya mtoto, matibabu yanayowezekana na matarajio ya maisha baada ya kuzaliwa.

Ni muhimu kutambua kuwa si kila kasoro ya mfumo wa fahamu ni sababu ya kumaliza ujauzito. Uamuzi hutegemea aina ya kasoro, ukubwa wake na uwezekano wa mtoto kuishi au kupata matibabu baada ya kuzaliwa.

iii. Kasoro kubwa za moyo za kuzaliwa

Baadhi ya watoto hukua wakiwa na kasoro kubwa za moyo zinazofanya moyo kushindwa kusukuma damu ipasavyo. Ingawa kasoro nyingi za moyo zinaweza kutibiwa baada ya kuzaliwa, zipo ambazo ni kubwa kiasi kwamba nafasi ya mtoto kuishi huwa ndogo sana hata baada ya matibabu.

Kasoro hizi zinaweza kugunduliwa wakati wa ujauzito kwa kutumia kipimo maalumu cha mawimbi ya sauti kinachochunguza moyo wa mtoto. Matokeo ya uchunguzi huu huwasaidia wataalamu kupanga matibabu na kuwashauri wazazi kuhusu matarajio ya mtoto.

Katika hali ambazo kasoro ni kubwa sana na haziendani na maisha, utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya unaweza kujadiliwa kama mojawapo ya chaguzi za kitabibu kulingana na sheria na miongozo inayotumika.

v. Kasoro kubwa za kromosomu

Kromosomu hubeba taarifa za kinasaba zinazodhibiti ukuaji wa mtoto. Wakati mwingine mtoto anaweza kuwa na idadi isiyo ya kawaida ya kromosomu au sehemu ya kromosomu ikawa imeharibika, hali inayoweza kusababisha kasoro kubwa za kuzaliwa.

Baadhi ya kasoro hizi husababisha mtoto kufariki akiwa bado tumboni, mara tu baada ya kuzaliwa au kuishi kwa muda mfupi akiwa na matatizo makubwa ya kiafya. Uchunguzi wa kinasaba unaweza kusaidia kuthibitisha aina ya tatizo.

Baada ya kuthibitishwa, wataalamu wa afya huwapa wazazi ushauri kuhusu maana ya matokeo hayo, uwezekano wa mtoto kuishi na hatua zinazoweza kufuatwa. Uamuzi wa kuendelea na ujauzito au la hufanywa baada ya kupata taarifa zote muhimu.

vi. Kasoro kubwa za viungo muhimu

Katika baadhi ya ujauzito, mtoto anaweza kugundulika kuwa hana kiungo muhimu au kiungo hicho hakijakua ipasavyo. Kasoro hizi zinaweza kuhusisha mapafu, figo, utumbo au viungo vingine muhimu kwa uhai.

Kasoro zingine zinaweza kutibika baada ya kuzaliwa, lakini nyingine huwa kubwa kiasi kwamba mtoto hawezi kuishi hata akipatiwa matibabu ya kisasa. Kwa hiyo, kila kasoro hutathminiwa kivyake na si kwa kuangalia jina la ugonjwa pekee.

Wataalamu wa afya huwapa wazazi maelezo kuhusu ukubwa wa tatizo, matibabu yanayowezekana na ubashiri wa afya ya mtoto ili kuwasaidia kufanya uamuzi ulio sahihi.

Je, uamuzi wa kutoa mimba kwa sababu za kiafya hufanywaje?

Uamuzi wa kutoa mimba kwa sababu za kiafya ni mojawapo ya maamuzi magumu zaidi katika tiba. Haupaswi kufanywa kwa haraka au kwa kuzingatia maoni ya mtaalamu mmoja pekee, isipokuwa katika hali za dharura zinazohitaji kuokoa maisha ya mama.

Kwa kawaida, uamuzi huu hufanywa baada ya kukusanya taarifa zote muhimu kuhusu afya ya mama na mtoto. Hii hujumuisha historia ya ugonjwa, uchunguzi wa mwili, vipimo vya maabara, vipimo vya picha na tathmini ya wataalamu mbalimbali kulingana na tatizo lililopo.

Mama mjamzito hupewa maelezo ya kina kuhusu hali yake, sababu zinazofanya utoaji wa mimba kuzingatiwa, faida na hatari za kuendelea na ujauzito, pamoja na hatari zinazoweza kutokea ikiwa ujauzito utamalizwa. Ushauri huu unamwezesha kushiriki katika kufanya uamuzi baada ya kupata taarifa sahihi.

Nani hushiriki katika kufanya uamuzi?

Kutegemeana na aina ya tatizo, uamuzi unaweza kuhusisha wataalamu mbalimbali ili kuhakikisha mama anapata huduma bora.

Wataalamu wanaoweza kushiriki ni pamoja na:

• Daktari bingwa wa uzazi na wanawake.

• Daktari bingwa wa watoto kabla ya kuzaliwa au watoto wachanga.

• Daktari bingwa wa moyo, figo, ini, saratani au taaluma nyingine kulingana na ugonjwa uliopo.

• Mtaalamu wa maumbile na magonjwa ya kurithi endapo kuna kasoro za kinasaba.

• Mtaalamu wa usingizi wa upasuaji pale inapohitajika.

• Mtaalamu wa afya ya akili au mshauri wa kisaikolojia.

Katika mazingira mengi, mama ndiye mwenye haki ya kufanya uamuzi baada ya kupata taarifa sahihi kutoka kwa timu ya wataalamu, huku maamuzi yote yakizingatia sheria na miongozo inayotumika katika eneo husika.

Vipimo vinavyoweza kufanyika kabla ya kufanya uamuzi

Kabla ya kupendekeza utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya, hufanyika uchunguzi wa kina ili kuthibitisha tatizo na kutathmini afya ya mama pamoja na mtoto.

Vipimo vinavyoweza kufanyika ni pamoja na:

• Vipimo vya damu kutathmini afya ya mama.

• Kipimo cha mawimbi ya sauti cha ujauzito.

• Kipimo maalumu cha moyo wa mtoto akiwa tumboni ikiwa kinahitajika.

• Vipimo vya kinasaba kwa mama au mtoto endapo vinastahili.

• Vipimo vya kazi ya figo na ini.

• Vipimo vya maambukizi kulingana na dalili za mgonjwa.

• Vipimo vingine vinavyohusiana na ugonjwa unaoshukiwa.

Lengo la vipimo hivi ni kuhakikisha kuwa uamuzi unategemea ushahidi wa kitabibu na kwamba hakuna njia nyingine salama inayoweza kutumika badala ya kumaliza ujauzito.

Njia zinazoweza kutumika kumaliza ujauzito

Njia ya kumaliza ujauzito kwa sababu za kiafya huchaguliwa kulingana na umri wa ujauzito, hali ya afya ya mama, sababu iliyosababisha uamuzi wa kumaliza ujauzito na uzoefu wa kituo cha afya. Lengo ni kutumia njia salama zaidi yenye hatari ndogo ya madhara kwa mama.

Katika ujauzito wa awali, utoaji wa mimba unaweza kufanyika kwa kutumia dawa au kwa kutumia njia za upasuaji mdogo kulingana na hali ya mgonjwa. Kadiri ujauzito unavyoendelea kukua, njia za matibabu hubadilika ili kuendana na umri wa ujauzito na usalama wa mama.

Ni muhimu kuelewa kuwa uchaguzi wa njia ya matibabu hufanywa na mtaalamu wa afya baada ya tathmini ya kina. Kwa kuwa kuna makala nyingine zinazozungumzia kwa undani utoaji wa mimba kwa dawa na njia nyingine za matibabu, sehemu hii inalenga kutoa muhtasari pekee.

Madhara yanayoweza kutokea

Kama ilivyo kwa matibabu mengine yote, utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya unaweza kuwa na madhara yanayoweza kutokea. Hata hivyo, katika mazingira mengi, hatari ya kuendelea na ujauzito huwa kubwa zaidi kuliko hatari ya matibabu yenyewe.

Madhara ya muda mfupi yanaweza kujumuisha kutokwa na damu, maumivu ya tumbo, kichefuchefu, kutapika, homa ya muda mfupi au maambukizi. Kwa wanawake wengi, dalili hizi huwa za muda na hupungua baada ya kupata matibabu yanayofaa.

Madhara makubwa kama kutokwa na damu nyingi, maambukizi makubwa, kuumia kwa mfuko wa uzazi au viungo vya karibu ni nadra, hasa pale ambapo huduma hutolewa na wataalamu wenye ujuzi katika vituo vya afya vinavyokidhi viwango vya usalama. Hatari hizi zinaweza kuongezeka endapo matibabu yatafanyika katika mazingira yasiyo salama.

Je, utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya huathiri uwezo wa kupata ujauzito baadaye?

Kwa wanawake wengi, utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya unaofanyika kwa usahihi na chini ya uangalizi wa wataalamu wa afya hauathiri uwezo wa kupata ujauzito mwingine baadaye.

Uwezo wa kushika ujauzito hutegemea zaidi sababu iliyosababisha utoaji wa mimba kuliko utaratibu wa matibabu wenyewe. Kwa mfano, ikiwa mama ana ugonjwa mkubwa wa moyo, figo au ugonjwa wa kurithi, hali hiyo inaweza kuendelea kuathiri ujauzito wa baadaye hata kama utoaji wa mimba ulifanyika salama.

Baada ya matibabu, ni muhimu kuhudhuria miadi ya ufuatiliaji ili kuhakikisha mwili umepona vizuri na kupanga ujauzito mwingine kwa ushauri wa mtaalamu wa afya.

Athari za kisaikolojia

Kupoteza ujauzito kwa sababu za kiafya ni tukio linaloweza kuleta huzuni kubwa kwa mama, mwenzi wake na familia. Hata kama uamuzi ulifanywa ili kuokoa maisha ya mama au kutokana na kasoro kubwa za mtoto, wengi hupitia kipindi cha maombolezo na mabadiliko ya kihisia.

Baadhi ya wanawake wanaweza kuhisi huzuni, majuto, wasiwasi, hasira, kujilaumu au hofu kuhusu ujauzito ujao. Hisia hizi hutofautiana kati ya mtu mmoja na mwingine na zinaweza kudumu kwa muda mfupi au mrefu.

Msaada wa kisaikolojia kutoka kwa wataalamu wa afya, mshauri wa afya ya akili, familia na watu wa karibu unaweza kusaidia mama kukabiliana na hali hiyo. Ikiwa huzuni inaendelea kwa muda mrefu au inaanza kuathiri maisha ya kila siku, ni muhimu kutafuta huduma za afya ya akili mapema.

Huduma baada ya utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya

Baada ya matibabu, mama anahitaji ufuatiliaji ili kuhakikisha amepona vizuri na kutambua mapema matatizo yanayoweza kujitokeza.

Huduma baada ya matibabu inaweza kujumuisha:

• Kufuatilia kutokwa na damu.

• Kutathmini maumivu na kuhakikisha yanapungua.

• Kutambua mapema dalili za maambukizi.

• Kutibu upungufu wa damu ikiwa umetokea.

• Kutoa ushauri kuhusu lishe na mapumziko.

• Kutoa ushauri kuhusu uzazi wa mpango endapo unahitajika.

• Kupanga miadi ya ufuatiliaji.

• Kutoa ushauri wa kisaikolojia pale inapohitajika.

Huduma hizi husaidia kupunguza hatari ya madhara na kuboresha afya ya mama kwa muda mfupi na mrefu.

Matibabu ya nyumbani

Matibabu ya nyumbani hayana lengo la kuchukua nafasi ya huduma za hospitali, bali kusaidia mwili kupona baada ya matibabu na kupunguza usumbufu wa kawaida unaoweza kutokea.

Baadhi ya mambo yanayoweza kusaidia ni pamoja na:

a. Pumzika vya kutosha

Mwili unahitaji muda wa kupona baada ya matibabu. Pata usingizi wa kutosha na epuka kazi nzito kwa siku chache au kwa muda utakaoelekezwa na mtaalamu wa afya.

b. Kunywa maji ya kutosha

Kunywa maji husaidia mwili kurejesha maji yaliyopotea na kusaidia viungo mbalimbali kufanya kazi vizuri.

c. Kula lishe bora

Kula vyakula vyenye protini, madini ya chuma na vitamini mbalimbali ili kusaidia mwili kutengeneza damu mpya na kuharakisha kupona.

d. Tumia dawa kama ulivyoelekezwa

Maliza dawa zote ulizopewa na mtaalamu wa afya kwa wakati, hasa dawa za kutibu maambukizi au maumivu. Usiongeze wala kupunguza dozi bila ushauri wa mtaalamu wa afya.

e. Dumisha usafi wa sehemu za siri

Badilisha pedi mara kwa mara, osha sehemu za siri kwa maji safi na epuka kuingiza vitu ndani ya uke isipokuwa umeelekezwa na mtaalamu wa afya.

f. Epuka kujamiiana kwa muda ulioshauriwa

Baada ya utoaji wa mimba, mlango wa kizazi unaweza kubaki wazi kwa muda mfupi na kuongeza hatari ya maambukizi. Fuata ushauri wa mtaalamu wa afya kuhusu muda salama wa kurejea kujamiiana.

Lini unapaswa kumuona daktari?

Baada ya utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya, muone daktari mara moja ikiwa utapata:

• Kutokwa na damu nyingi kiasi cha kulowanisha pedi moja ndani ya saa moja kwa saa mbili au zaidi mfululizo.

• Maumivu makali ya tumbo yasiyopungua kwa dawa ulizopewa.

• Homa au baridi kali.

• Harufu mbaya kutoka ukeni.

• Kutokwa na usaha ukeni.

• Kizunguzungu kikali au kuzimia.

• Kupumua kwa shida.

• Kutapika kusikokoma.

• Dalili nyingine zozote zinazokutia wasiwasi.

Kutafuta huduma za afya mapema kunaweza kuzuia madhara makubwa na kuboresha matokeo ya matibabu.

Je, ujauzito mwingine unawezekana?

Kwa wanawake wengi, inawezekana kupata ujauzito mwingine baada ya kupona, isipokuwa kama kuna tatizo la kiafya linaloendelea kuathiri uwezo wa kushika mimba au ujauzito.

Kabla ya kupanga ujauzito mwingine, ni vyema kuhudhuria kliniki ya ushauri kabla ya ujauzito. Hii humwezesha mtaalamu wa afya kutathmini kama sababu iliyosababisha utoaji wa mimba imeondoka, imedhibitiwa au bado ipo.

Kwa wanawake wenye magonjwa sugu au waliopoteza ujauzito kutokana na kasoro za mtoto, ushauri kabla ya ujauzito unaofuata unaweza kusaidia kupunguza hatari ya tatizo kujirudia na kuboresha nafasi ya kupata ujauzito wenye matokeo mazuri.

Hitimisho

Utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya ni uamuzi wa kitabibu unaofanywa pale ambapo kuendelea kwa ujauzito kunahatarisha maisha au afya ya mama, au mtoto aliyeko tumboni ana kasoro kubwa zisizoendana na maisha. Uamuzi huu unahitaji tathmini ya kina, ushirikiano wa wataalamu mbalimbali na ushiriki wa mama baada ya kupata taarifa sahihi kuhusu hali yake.

Ingawa uamuzi huu unaweza kuwa mgumu kihisia, lengo lake ni kupunguza madhara yanayoweza kuzuilika na kulinda afya ya mama kwa kutumia ushahidi wa kisayansi na miongozo ya kitabibu. Baada ya matibabu, ufuatiliaji wa afya ya mwili na msaada wa kisaikolojia ni sehemu muhimu ya huduma ili kumsaidia mama kupona na kujiandaa kwa maisha na ujauzito ujao pale inapowezekana.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara kuhusu utoaji wa mimba kwa sababu za kiafya