Haipothairoidizim (Upungufu wa Homoni ya Thairoidi)

Haipothairoidizim (Upungufu wa Homoni ya Thairoidi)

Haipothairoidizim ni hali inayotokea pale tezi ya thairoidi inaposhindwa kuzalisha kiwango cha kutosha cha homoni za thairoidi. Homoni hizi zina jukumu muhimu katika kudhibiti kimetaboliki, nishati, joto la mwili, na utendaji wa viungo mbalimbali.

Upungufu wa homoni ya thairoidi unaweza kuleta matatizo kama obeziti, maumivu ya maungio, ugumba, na magonjwa ya moyo endapo hautatibiwa mapema.

Vipimo vya maabara vya kupima homoni za thairoidi vinapatikana, na matibabu ya kutumia homoni za kutengeneza yapo ili kudhibiti tatizo hili.

Visababishi vya Haipothairoidizim

Kisababishi kikuu cha haipothairoidizim ni ugonjwa ya shambulio binafsi la kinga mwili (autoimmune) unaojulikana kama thairoidaitis ya Hashimoto, ambapo chembe za ulinzi wa mwili hushambulia tezi ya thairoidi na kupunguza uwezo wake wa kuzalisha homoni.

Visababishi vingine ni pamoja na:

• Upasuaji wa kuondoa sehemu au tezi yote ya thairoidi (hasa kwa wagonjwa wa saratani)

• Matibabu ya radioactive iodine, ambayo huharibu seli za thairoidi

• Uzalishaji hafifu wa homoni ya TSH kutokana na matatizo ya tezi ya pituitari

• Matumizi ya baadhi ya dawa au matibabu maalum

Dalili na Viashiria vya Haipothairoidizim

Dalili hutegemea kiwango cha upungufu wa homoni na mara nyingi huanza taratibu, zikiongezeka kadri muda unavyopita.

Dalili za awali

Katika hatua za mwanzo, dalili zinaweza kuwa hafifu na kuchukuliwa kama dalili za kawaida za uchovu au kuzeeka, kama:

• Uchovu wa mara kwa mara

• Kuongezeka uzito bila sababu ya wazi

Dalili za baadaye

Kadri kimetaboliki inavyopungua, dalili hujitokeza zaidi, zikiwemo:

• Uchovu mwingi

• Kuhisi baridi kupita kiasi

• Konstipesheni

• Ngozi kukauka

• Kuvimba uso

• Sauti ya kukwaruza (sauti ya farasi)

• Misuli kuwa dhaifu

• Kuongezeka kwa kiwango cha kolestro kwenye damu

• Maumivu na kukakamaa kwa misuli

• Maumivu, kukakamaa na kuvimba kwa maungio

• Hedhi nzito au isiyo ya kawaida

• Nywele kuwa laini au kupungua

• Kuwashwa au kuwa mkorofi

• Kupungua kumbukumbu

• Kupungua kwa hamu ya tendo la ndoa (libido)

• Kupungua kwa mapigo ya moyo

• Msongo wa mawazo (sonona)

• Kuvimba kwa tezi ya thairoidi (goita) endapo tatizo litadumu muda mrefu

Dalili za Haipothairoidizim kwa Watoto na Vichanga

Watoto wanaozaliwa na upungufu wa homoni ya thairoidi wanaweza kuonyesha dalili chache mwanzoni. Bila matibabu ya mapema, hali hii inaweza kusababisha matatizo makubwa ya ukuaji na maendeleo ya ubongo.

Dalili kwa vichanga ni pamoja na:

• Njano

• Ulimi mkubwa unaotoka nje

• Kupumua kwa shida

• Kilio chenye sauti ya kukwaruza

• Hernia ya kitovu

• Ukuaji hafifu (ufupi)

• Kuchelewa kuota meno ya kudumu

• Kuchelewa kubalehe

• Konstipesheni

• Misuli dhaifu

• Kulala sana

• Matatizo ya kiakili na kimaendeleo

Vipimo vya Uchunguzi

Baada ya daktari kuchukua historia ya mgonjwa, vipimo vya maabara huagizwa ili kuthibitisha upungufu wa homoni ya thairoidi.

Vipimo muhimu ni:

• Kipimo cha TSH (Thyroid Stimulating Hormone)

• Vipimo vya homoni za thairoidi (T3 na T4)

Baadhi ya dawa huweza kuathiri matokeo ya vipimo hivi, zikiwemo:

• Heparini (dawa za kuyeyusha damu)

• Biotin (vitamini)

Ni muhimu kumjulisha daktari mapema kama unatumia dawa hizi.

Matibabu ya Haipothairoidizim

Matibabu hulenga kurejesha kiwango cha kawaida cha homoni ya thairoidi mwilini kwa kutumia vidonge vya homoni bandia kama levothyroxine.

Dawa hizi:

• Hupunguza au kuondoa dalili

• Hupunguza kiwango cha kolestro

• Husaidia kurejesha uzito wa kawaida

Matibabu ni ya maisha yote, ingawa dozi inaweza kubadilishwa kulingana na majibu ya mwili.

Ufuatiliaji

• Kipimo cha TSH hufanyika baada ya wiki 6–8 tangu kuanza matibabu

• Kisha hufuatiliwa kila miezi 6

• Baada ya dozi kuimarika, kipimo hufanyika mara moja kwa mwaka

Madhara ya Dawa ya Levothyroxine

Endapo dozi itakuwa kubwa kuliko inavyohitajika, mgonjwa anaweza kupata:

• Kuongezeka kwa hamu ya kula

• Kukosa usingizi

• Kuhisi mapigo ya moyo kwenda kasi

• Kutetemeka