Serotonin

Serotonin ni kemikali muhimu sana mwilini inayofanya kazi kama homoni na pia kama mjumbe wa taarifa za neva (neurotransmitter). Mara nyingi hujulikana kama homoni ya utulivu kwa sababu ina mchango mkubwa katika kudhibiti hali ya moyo, usingizi, kumbukumbu na ustawi wa akili kwa ujumla.

Kisayansi, serotonin hujulikana kama 5-hydroxytryptamine (5-HT).

Mambo Muhimu Kuhusu Serotonin

• Hufanya kazi kama homoni na pia nyurotransimita

• Husafirisha ujumbe kati ya seli moja ya neva na nyingine

• Huzalishwa zaidi kwenye:

  • Utumbo

  • Ubongo

  • Mfumo wa neva

  • Chembechembe sahani za damu (platelets)

• Hutengenezwa kupitia mabadiliko ya kikemikali yanayohusisha:

  • Amino asidi tryptophan

  • Enzimu tryptophan hydroxylase

Kazi za Homoni ya Serotonin

Serotonin ina majukumu mengi muhimu mwilini, yakiwemo:

• Kusafirisha taarifa kati ya mishipa ya neva

• Kuimarisha ufanyaji kazi wa mfumo wa umeng’enyaji wa chakula

• Kudhibiti hali ya moyo kama:

  • Utulivu

  • Wasiwasi

  • Woga

• Kusaidia kugandisha damu kupitia utolewaji wake na chembechembe sahani za damu pale jeraha linapotokea

• Kusababisha kichefuchefu kama mwili umekula kitu chenye sumu

  • Utumbo hutoa serotonin kwa wingi

  • Huchochea kituo cha kichefuchefu kwenye ubongo

• Kuimarisha usingizi mzuri

• Kuongeza uwezo wa kumbukumbu na umakini

Dalili za Upungufu wa Serotonin

Mtu mwenye kiwango kidogo cha serotonin anaweza kuonyesha dalili zifuatazo:

• Kupungua kwa kumbukumbu

• Hali ya huzuni

• Kupenda sana vyakula vya wanga au vitamu

• Kushindwa kulala kirahisi

• Wasiwasi na woga usioelezeka

Upungufu wa serotonin huhusishwa moja kwa moja na hali ya huzuni (depression).

Kuzidi kwa Serotonin

Kiwango kikubwa cha serotonin mwilini kinaweza kusababisha:

• Kupungua au kukosa hamu ya tendo la ndoa

• Dalili za serotonin syndrome endapo dawa zitatumika kupita kiasi

Matibabu ya Upungufu wa Serotonin

Watu wenye upungufu wa serotonin wanaweza kupewa dawa maalum zinazoongeza kiwango cha serotonin kwenye ubongo, kwa ushauri wa daktari.

Dawa zinazodhibiti ufanyaji kazi wa serotonin (SSRIs)

• Citalopram (Celexa)

• Escitalopram (Lexapro)

• Fluoxetine (Prozac)

• Paroxetine (Paxil, Pexeva)

• Sertraline (Zoloft)

Dawa hizi hutumika chini ya uangalizi wa daktari kutokana na madhara yanayoweza kutokea.

Jedwali: Faida na Hasara za Serotonin

Muhtasari

Serotonin (5-HT) ni homoni na nyurotransimita muhimu inayodhibiti utulivu wa akili, usingizi, kumbukumbu na umeng’enyaji wa chakula. Upungufu wake husababisha huzuni na wasiwasi, huku kuzidi kwake kukihusishwa na madhara ya dawa na kupungua kwa hamu ya tendo la ndoa.