Maana ya keratosisi pilarisi

Keratosisi pilarisi ni hali ya kawaida ya ngozi inayotokea pale keratini, protini inayopatikana kwenye ngozi, inapojikusanya na kuziba vinyweleo vya nywele. Kuziba huku husababisha kutokea kwa vijinundu vidogo kwenye ngozi ambavyo mara nyingi huhisiwa kuwa vikavu na vyenye ukwaruzo kama ngozi ya kuku.

Hali hii si maambukizi ya bakteria au fangasi na kwa kawaida si ugonjwa hatari. Inaweza kuonekana katika umri wowote lakini huonekana zaidi kwa watoto, vijana na watu wazima vijana. Kwa baadhi ya watu hupungua kadiri umri unavyoongezeka.

Keratosisi pilarisi inaweza kuonekana kwenye mikono, mapaja, makalio na mashavu, na wakati mwingine inaweza kuonekana kwenye sehemu nyingine za mwili.

Keratosisi pilarisi inaonekanaje?

Mwonekano unaweza kutofautiana kulingana na rangi ya ngozi. Kwa watu wenye ngozi nyeupe, vijinundu vinaweza kuonekana vyekundu au vya pinki, huku kwa watu wenye ngozi ya kahawia, ya kunde au nyeusi vinaweza kuonekana kahawia, zambarau, kijivu au vyeusi kutokana na mabadiliko ya rangi yanayohusiana na hali ya ngozi.

Kwa hiyo, kutokuwepo kwa wekundu mkali hakumaanishi kwamba mtu mwenye ngozi nyeusi au kahawia hana keratosisi pilarisi.

Dalili zinazoweza kuonekana ni pamoja na:

• Vijinundu vidogo vinavyofanana na chunusi

• Ngozi kuwa na ukwaruzo inapoguswa

• Ngozi kuwa kavu

• Uwekundu au mabadiliko ya rangi kuzunguka vijinundu

• Kuwasha kwa baadhi ya watu

• Vijinundu kuwa vingi katika eneo moja

• Ngozi kuonekana kama ina "ngozi ya kuku"

Kwa kawaida vijinundu hivi havijai usaha kama majipu. Hii ni tofauti muhimu kati ya keratosisi pilarisi na baadhi ya maambukizi ya vinyweleo.

Maeneo yanayoathirika zaidi

Keratosisi pilarisi huonekana zaidi kwenye:

Mikono

Sehemu ya nyuma au nje ya mikono ya juu ndiyo mojawapo ya maeneo yanayoathirika sana. Ngozi inaweza kuwa na vijinundu vingi vidogo vinavyohisiwa unapopapasa.

Mapaja

Vijinundu vinaweza kutokea kwenye mapaja, hasa sehemu ya nje. Wakati mwingine huonekana kama chunusi ndogo au ngozi iliyochubuka.

Makalio

Keratosisi pilarisi inaweza pia kutokea kwenye makalio na kusababisha ngozi kuwa na vijinundu vidogo, ukavu na ukwaruzo. Hii inaweza kuchanganywa na folliculitis au chunusi za makalioni.

Mashavu

Kwa baadhi ya watoto na watu wazima, keratosisi pilarisi huonekana kwenye mashavu na kusababisha ngozi kuwa na vijinundu vidogo na ukavu.

Kwa nini keratosisi pilarisi hutokea?

Sababu kamili haijulikani kikamilifu, lakini hali hii inahusiana na mkusanyiko wa keratini unaoziba vinyweleo. Mambo yafuatayo yanaweza kuhusishwa na keratosisi pilarisi:

Urithi wa kifamilia

Keratosisi pilarisi huonekana mara nyingi zaidi katika baadhi ya familia. Mtu anaweza kuwa na uwezekano mkubwa wa kupata hali hii ikiwa ndugu zake pia wana hali kama hiyo.

Ngozi kavu

Ngozi inapokauka, vijinundu vinaweza kuonekana zaidi na ukwaruzo unaweza kuongezeka.

Hali nyingine za ngozi

Keratosisi pilarisi inaweza kuonekana pamoja na baadhi ya hali za ngozi kama Izima na ngozi kavu ya muda mrefu.

Mabadiliko ya homoni na umri

Kwa baadhi ya watu huonekana zaidi wakati wa utoto na ujana na inaweza kupungua kadiri mtu anavyokuwa mkubwa.

Je, keratosisi pilarisi inaambukiza?

Hapana. Keratosisi pilarisi haiambukizwi kutoka mtu mmoja kwenda mwingine.

Huwezi kupata keratosisi pilarisi kwa:

• Kushikana mikono

• Kukumbatiana

• Kushirikiana kitanda

• Kushirikiana nguo

• Kushirikiana taulo

Kwa hiyo mtu mwenye keratosisi pilarisi hahitaji kutengwa na watu wengine.

Magonjwa yanayofanana na keratosisi pilarisi

Kwa sababu vijinundu vya keratosisi pilarisi vinaweza kufanana na matatizo mengine ya ngozi, mtaalamu wa afya anaweza kuhitaji kutofautisha hali hii na:

Follikulaitisi

Folikulaitisi ni kuvimba kwa vinyweleo kunakoweza kutokana mwitikio wa kinga ya mwili kwenye kiamsha mzio au maambukizi ya vinyweleo. Vipele vinaweza kuwa vyekundu, kuuma au kuwa na usaha.

Tofauti muhimu ni kwamba folliculitis mara nyingi huwa na dalili za uvimbe au maambukizi, wakati keratosisi pilarisi kwa kawaida huwa na vijinundu vidogo vigumu bila usaha.

Chunusi

Chunusi zinaweza kuwa na blackheads, whiteheads, papules, pustules au nodules. Keratosisi pilarisi kwa kawaida huwa na vijinundu vidogo vyenye ukwaruzo na huzingatia zaidi maeneo kama mikono, mapaja na makalio.

Tinea Koporisi

Fangasi wa ngozi wanaweza kusababisha mabaka yenye umbo la duara, ukavu na kuwasha. Mwonekano wake kwa kawaida hutofautiana na vijinundu vidogo vya keratosisi pilarisi.

Izima

Izima inaweza kusababisha ngozi kuwa kavu, nyekundu, kuwasha na kuchubuka. Ikiwa kuna muwasho mkubwa na mabaka yaliyovimba, izima inaweza kuzingatiwa zaidi.

Ichithiosisi

Ichithiosisi inaweza kusababisha ngozi kuwa kavu sana na yenye magamba katika maeneo mbalimbali ya mwili. Historia na mwonekano wa ngozi husaidia kuitofautisha na keratosisi pilarisi.

Likeni spinulosasi

Hali hii inaweza kusababisha makundi ya vijinundu vyenye ukwaruzo kwenye maeneo fulani ya mwili na inaweza kufanana na keratosisi pilarisi.

Uchunguzi wa keratosisi pilarisi

Mara nyingi utambuzi hufanyika kwa uchunguzi wa ngozi.

Daktari ataangalia:

• Aina ya vijinundu

• Ukubwa na mpangilio wake

• Sehemu za mwili zilizoathirika

• Kama kuna usaha

• Kama kuna kuwasha au maumivu

• Kama ngozi ina ukavu au magamba

• Muda ambao hali imekuwepo

• Kama kuna historia ya hali kama hiyo katika familia

Kwa visa vya kawaida, vipimo vya maabara mara nyingi havihitajiki.

Ikiwa mwonekano si wa kawaida au kuna mashaka kuhusu ugonjwa mwingine, daktari anaweza kuagiza uchunguzi zaidi, wakati mwingine ikiwemo biopsy ya ngozi.

Matibabu ya keratosisi pilarisi

Keratosisi pilarisi kwa kawaida si ugonjwa unaohitaji matibabu ya haraka. Lengo la matibabu ni kufanya ngozi iwe laini, kupunguza ukavu na kupunguza mwonekano wa vijinundu.

Vitia unyevu kwenye ngozi

Kutumia vitia unyevu kwenye ngozi mara kwa mara husaidia kuongeza unyevunyevu kwenye ngozi na kupunguza ukavu na ukwaruzo.

Ni vizuri kupaka moisturizer baada ya kuoga wakati ngozi bado ina unyevunyevu kidogo.

Dawa za kulainisha na kuondoa keratini

Kwa watu wenye vijinundu vingi, mtaalamu wa afya anaweza kupendekeza bidhaa zenye viambato kama:

• Urea

• Lactic acid

• Salicylic acid

• Alpha-hydroxy acid

Dawa hizi husaidia kulainisha ngozi na kupunguza mkusanyiko wa keratini unaoziba vinyweleo.

Hata hivyo, zinaweza kusababisha kuwasha au kuwaka kwa baadhi ya watu, hasa zikitumiwa kupita kiasi.

Retinoidi

Retinoidi za kupaka zinaweza kusaidia baadhi ya watu kwa kuboresha mchakato wa kuzalishwa na kuondolewa kwa seli za ngozi.

Zinapaswa kutumiwa kwa ushauri wa mtaalamu wa afya kwa sababu zinaweza kusababisha ukavu na muwasho.

Kwa wanawake wajawazito au wanaopanga ujauzito, matumizi ya baadhi ya retinoid yanahitaji kuepukwa au kujadiliwa na mtaalamu wa afya.

Mambo ya kufanya nyumbani

Mtu mwenye keratosisi pilarisi anaweza kusaidia ngozi kwa:

• Kuoga kwa maji ya uvuguvugu badala ya maji yenye joto kali

• Kutumia sabuni laini isiyokera ngozi

• Kupaka vitia unyevu kwenye ngozi mara kwa mara

• Kuepuka kusugua ngozi kwa nguvu

• Kuepuka kubinya vijinundu

• Kuepuka kukuna ngozi

• Kutumia bidhaa za kulainisha ngozi kwa utaratibu

• Kuepuka kutumia bidhaa nyingi kwa wakati mmoja

Usisugue ngozi kwa nguvu ukidhani kwamba vijinundu vimeziba kwa uchafu. Msuguano mkali unaweza kuongeza muwasho, kuvimba na mabadiliko ya rangi ya ngozi.

Keratosisi pilarisi kwenye ngozi nyeusi na kahawia

Kwa watu wenye ngozi nyeusi, kahawia au ya kunde, mwonekano wa keratosisi pilarisi unaweza kuwa tofauti na ule unaoonekana kwenye ngozi nyeupe.

Badala ya vijinundu kuonekana vyekundu sana, vinaweza kuonekana:

• Kahawia

• Zambarau

• Vyeusi

• Kijivu

• Vya rangi inayofanana na ngozi lakini vikiwa na ukwaruzo

Mabadiliko haya ya rangi yanaweza pia kubaki baada ya uvimbe kupungua. Hii ni muhimu kwa sababu mtu mwenye ngozi nyeusi anaweza kudhani kwamba hali hiyo si keratosisi pilarisi kwa sababu haoni wekundu unaoonekana kwenye picha nyingi za watu wenye ngozi nyeupe.

Je, keratosisi pilarisi inaweza kuacha madoa?

Ndiyo. Baadhi ya watu wanaweza kupata mabadiliko ya rangi ya ngozi baada ya vijinundu au muwasho, hasa ikiwa ngozi imekuwa ikikwaruzwa au kusuguliwa.

Kwa watu wenye ngozi nyeusi au kahawia, mabadiliko haya yanaweza kuonekana zaidi na yanaweza kuchukua muda kupungua.

Hivyo, kutibu ukavu na kuzuia kukuna au kusugua ngozi kwa nguvu ni sehemu muhimu ya kudhibiti hali hii.

Je, keratosisi pilarisi inaweza kupona kabisa?

Keratosisi pilarisi inaweza kudhibitiwa vizuri, lakini kwa baadhi ya watu inaweza kurudia hata baada ya ngozi kuwa laini.

Kwa watu wengi, hali hupungua kadiri wanavyokua. Kwa wengine inaweza kuendelea hadi utu uzima.

Kwa hiyo, lengo si lazima liwe kuondoa vijinundu milele, bali kudhibiti ukavu, ukwaruzo na mwonekano wa ngozi.

Wakati gani umuone daktari?

Ni vizuri kumuona mtaalamu wa afya ikiwa:

• Vipele vina usaha

• Vinauma sana

• Vinatoa damu

• Ngozi inavimba sana

• Kuna homa

• Vipele vinaenea haraka

• Vinawasha sana

• Kuna vidonda visivyopona

• Matibabu ya kawaida hayasaidii

• Hujui kama ni keratosisi pilarisi au ugonjwa mwingine

Hasa kwa vipele vya muda mrefu, ni muhimu kutothibitisha mwenyewe kwamba ni keratosisi pilarisi bila uchunguzi ikiwa mwonekano wake si wa kawaida.

Kinga na udhibiti

Hakuna njia inayohakikisha kuzuia keratosisi pilarisi kwa kila mtu kwa sababu urithi na tabia ya ngozi vinaweza kuchangia hali hii.

Hata hivyo, unaweza kupunguza ukavu na kufanya hali iwe nyepesi kwa:

• Kulainisha ngozi kila siku

• Kuepuka kuoga kwa maji ya moto sana

• Kutotumia sabuni kali

• Kuepuka kusugua ngozi kwa nguvu

• Kuepuka kukuna au kubinya vijinundu

• Kutumia bidhaa za ngozi zinazofaa

• Kutibu izima au ukavu mwingine wa ngozi ikiwa upo

Hitimisho

Keratosisi pilarisi ni hali ya kawaida ya ngozi inayosababisha vijinundu vidogo na ukwaruzo kutokana na mkusanyiko wa keratini kwenye vinyweleo, na mara nyingi si ugonjwa hatari wala wa kuambukiza.Matibabu hulenga kulainisha ngozi na kupunguza vijinundu, huku uchunguzi wa mtaalamu ukiwa muhimu pale vipele vina usaha, maumivu, mabadiliko makubwa ya rangi au mwonekano usio wa kawaida.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara kuhusu keratosisi pilarisi