Magonjwa na saratani mbalimbali

Akalazia ni ugonjwa wa umio ambapo misuli ya umio hushindwa kusukuma chakula na mlango wa chini wa umio (unaoingia tumboni) hushindwa kufunguka. Dalili kuu ni kumeza kwa shida kwa vyakula vigumu na vimiminika pia, chakula kurudi mdomoni bila kutapika (hasa usiku), maumivu ya kifua na kupungua uzito. Hugunduliwa kwa X-ray ya kumeza barium, endoskopia na manometry. Hutibiwa kwa kupanua mlango kwa puto, upasuaji (Heller myotomy) au POEM.

Akromegali ni ugonjwa unaotokana na homoni ya ukuaji (growth hormone) nyingi kwa mtu mzima, mara nyingi kutoka kwa uvimbe usio wa saratani wa tezi ya pituitari. Huleta mikono na miguu kukua (viatu na pete kubana), sura ya uso kubadilika (taya kubwa, pua na midomo minene, meno kuachana), kutoka jasho jingi, kichwa kuuma, kuona kupungua pembeni, kukoroma, maumivu ya maungio, kisukari na shinikizo la juu. Kwa watoto kabla ya kumaliza kukua huitwa gigantism. Hutibiwa kwa upasuaji, dawa na mionzi.

Aneurismu ya aota ya tumbo ni sehemu ya mshipa mkubwa wa damu wa tumbo (aota) kupanuka kama puto – zaidi ya sentimita 3. Mara nyingi haina dalili hadi inapopasuka. Wazee (hasa wanaume zaidi ya miaka 65), wavutaji sigara na wenye shinikizo la juu la damu wako hatarini. Ikipasuka huleta maumivu makali ya ghafla ya tumbo au mgongo, kizunguzungu na kuzimia – ni dharura inayoua wengi. Aneurismu ndogo hufuatiliwa kwa ultrasound; kubwa hurekebishwa kwa upasuaji.

COPD (chronic obstructive pulmonary disease) ni ugonjwa sugu wa mapafu unaozuia hewa kutoka, unaojumuisha mkamba sugu (chronic bronchitis – kikohozi chenye makohozi kwa miezi 3 kwa mwaka miaka 2 mfululizo) na emfisema (vifuko vya hewa kuharibika). Visababishi vikuu ni uvutaji sigara na moshi wa kuni na mkaa ndani ya nyumba. Dalili ni kupumua kwa shida kunakoongezeka taratibu, kikohozi cha muda mrefu na makohozi. Haiponi, lakini kuacha sigara, inhaler, mazoezi ya mapafu na chanjo hupunguza dalili na mashambulizi.