Pangusa, unaojulikana pia kama Chankroid, ni ugonjwa wa zinaa unaojulikana kwa kusababisha vidonda laini vinavyouma kwenye sehemu za siri. Ugonjwa huu hutokea zaidi kwenye maeneo ambako upatikanaji wa vipimo, uchunguzi wa kitaalamu, na matibabu ya magonjwa ya zinaa ni mdogo na mara nyingi huchanganywa na magonjwa mengine yenye vidonda kama Herpes, au kaswende, hivyo kuhitaji uchunguzi wa kitaalamu ili kutambua chanzo halisi.

Maambukizi ya pangusa husababishwa na bakteria Haemophilus ducreyi, ambao huingia kupitia michubuko midogo kwenye ngozi wakati wa ngono na kusababisha vidonda vyenye maumivu makali pamoja na uvimbe wa tezi za kinena. Bila matibabu, vidonda huongezeka na kuleta usumbufu mkubwa, lakini kwa matibabu sahihi, ugonjwa huu unatibika kwa urahisi

Pangusa hutokea vipi?

Maambukizi hutokea wakati bakteria wanaingia kupitia michubuko midogo isiyoonekana kwenye ngozi ya sehemu za siri wakati wa ngono. Baada ya siku 3–7 tangu kuambukizwa, mtu anaweza kuanza kuona vipele vidogo vinavyobadilika na kuwa vidonda.

Vidonda vya pangusa vinajulikana kwa kuwa:

• Laini na vyepesi kuumiza

• Vinaweza kutoa usaha

• Havina ugumu kwenye kingo zake (tofauti na kaswende)

• Huongezeka ukubwa endapo hayatibiwi

Tezi limfu za kinena mara nyingi huvimba na kujaa usaha, hali inayoweza kuleta maumivu makali.

Dalili za Pangusa

1. Dalili za awali

• Vipele vidogo kwenye uume, uke, au sehemu za nje za uzazi

• Kuwashwa au hisia ya kuchoma

2. Dalili kuu zinazoendelea

• Kidonda laini chenye maumivu makali kwenye sehemu za siri

• Kinaweza kuwa kimoja au vingi

• Pembeni hubomoka na kuwa na madoa mekundu

3. Dalili za tezi za kinena

• Uvimbe mkali upande mmoja wa kinena

• Tezi huwa na maumivu makali

• Uvimbe unaweza kujaa usaha na kupasuka

Kisababishi na vihatarishi

Sababu kuu

Maambukizi ya bakteria Haemophilus ducreyi kupitia ngono isiyo salama.

Vihatarishi vya kupata pangusa

• Kufanya ngono bila kutumia kondomu

• Kuwa na wapenzi wengi wa ngono

• Kuambukizana na mtu mwenye maambukizi

• Kutokuwa na usafi mzuri wa sehemu za siri

• Magonjwa mengine ya zinaa (kama kisonono au herpes) yanayoweza kuongeza uwezekano

Wakati gani wa kumwona daktari?

Mwone daktari haraka endapo:

• Una kidonda cha sehemu za siri kinachouma

• Kidonda hakiponi ndani ya siku 3–5

• Tezi za kinena zimevimba au zinatoa usaha

• Unapata homa, baridi, au uchovu

• Una dalili za zinaa nyingine kwa wakati mmoja

• Una vidonda vingi vinavyosambaa

Matibabu ya Pangusa

1. Dawa za Hospitali

Pangusa hutibiwa na antibayotiki maalumu zinazomuua bakteria H. ducreyi. Dawa zinazotumiwa na wataalamu wa afya ni kama:

• Azithromycin

• Ceftriaxone

• Ciprofloxacin (si kwa wajawazito)

• Erythromycin

Kumbuka: Dawa hizo hutolewa na mtaalamu baada ya uchunguzi. Usitumie antibayotiki bila ushauri kuepuka madhara na usugu wa vimelea kwenye dawa.

2. Matibabu ya uvimbe wa tezi limfu kwenye kinena

• Uvimbe ukijaa usaha mwingi, daktari anaweza kuuchoma na kutoa usaha kwa njia salama.

• Hakikisha unaendelea na antibayotiki hadi mwisho.

3. Tiba za nyumbani zinazosaidia

• Kuosha sehemu za siri kwa maji safi na sabuni isiyo kali

• Kuepuka msuguano au ngono hadi utapone

• Kuvaa nguo za ndani zisizobana

Tofauti kati ya Pangusa na magonjwa mengine

Namna ya kujikinga na Pangusa

Unaweza kujikinga kwa:

• Kutumia kondomu kila mara unapofanya ngono

• Kupunguza idadi ya wapenzi wa ngono

• Kuepuka ngono na mtu mwenye vidonda au maambukizi

• Kufanya vipimo vya zinaa mara kwa mara

• Kujenga mawasiliano ya wazi na mwenzi kuhusu afya ya uzazi

Hitimisho

Pangusa ni ugonjwa wa zinaa unaotibika kabisa endapo utagunduliwa mapema. Kidonda chochote kinachouma kwenye sehemu za siri hakipaswi kupuuzwa. Kutumia kinga, kufanya vipimo, na kutafuta matibabu mapema ni njia bora ya kujiepusha na madhara yake. Elimu sahihi na uamuzi wa haraka husaidia kulinda afya ya uzazi na kuepusha maambukizi zaidi katika jamii.

Maswali yanayoulizwa Mara kwa Mara na majibu yake