Je, mtu anayetumia ARV kwa miaka 3 anaweza kuambukiza VVU?

Swali la msingi

Majibu

Virusi vya Ukimwi (VVU) ni moja ya changamoto kubwa za kiafya duniani, lakini maendeleo ya kisayansi yameleta matumaini makubwa kwa wagonjwa. Kupitia matumizi ya dawa za kupunguza makali ya VVU (ARV), wagonjwa wanaweza kuishi maisha marefu, yenye afya, na yasiyoambatana na hatari ya kuwaambukiza wengine. Moja ya maswali yanayoulizwa sana ni: "Je, mtu anayetumia ARV kwa miaka mitatu anaweza bado kuambukiza wengine?". Makala hii imetoa majibu ya kisayansi.

ARV ni nini na hufanya kazi gani?

Dawa za ARV (Antiretroviral Therapy) ni mchanganyiko wa dawa zinazotumika kudhibiti VVU mwilini. Dawa hizi:

• Hupunguza idadi ya virusi (viral load) hadi kiwango cha chini sana au kisichogundulika.

• Huzuia uharibifu wa kinga ya mwili (CD4) unaosababishwa na virusi.

• Humpa mgonjwa maisha marefu na yenye afya bora zaidi.

• Hupunguza au kuondoa kabisa hatari ya kuambukiza VVU kwa wengine.

Kutogundulika = kutoambukiza (K=K)

Tafiti nyingi za kisayansi zimeonyesha kuwa mtu anayemeza ARV kila siku kwa uaminifu, na ambaye amepima na kupatikana na kiwango cha virusi kisichogundulika(kutotambulika), hawezi kuambukiza VVU kwa njia ya ngono.

Hali hii inajulikana kimataifa kwa kifupi kama K=K, yaani:

Masharti muhimu ili usiambukize wengine

Ili mtu asiweze kuambukiza VVU baada ya kutumia ARV kwa miaka mitatu au zaidi, masharti haya lazima yatimizwe:

1. Kunywa ARV kila siku bila kukosa.

2. Kuhudhuria kliniki kwa vipimo vya mara kwa mara, hasa kipimo cha "viral load."

3. Kufikia na kudumisha kiwango cha virusi kisichogundulika.

4. Kuepuka matumizi ya dawa kiholela au kuacha dawa bila ushauri wa daktari.

Je, mtu aliyetumia ARV kwa miaka 3 bila kupima anaweza kuambukiza?

Ndiyo. Kama mtu hajapima idadi ya virusi kwenye damu, hatuwezi kujua kama kiwango cha virusi bado kiko juu au chini. Hivyo basi, haimaanishi kuwa kutimia muda pekee (miaka 3 au zaidi) kunatosha kuthibitisha kwamba hawezi kuambukiza — ni lazima kipimo cha viral load kithibitishe kuwa ni kidogo au hakigundulikani.

Sababu zinazoweza kuathiri mafanikio ya ARV

• Kutozingatia matumizi ya dawa au kuacha kabisa.

• Kuchanganya dawa na pombe au dawa za kulevya.

• Ugonjwa mwingine unaoathiri kinga ya mwili.

• Matatizo ya kisaikolojia (mfano msongo wa mawazo) yanayoweza kufanya mgonjwa asifuate matibabu vizuri.

Faida za kutumia ARV

• Kupunguza hatari ya kupata magonjwa nyemelezi.

• Kuishi maisha marefu na yenye nguvu.

• Kuwa na mahusiano ya kingono bila kuambukiza mwenza.

• Kuzaa bila kuambukiza mtoto (kwa kina mama wajawazito).

• Kupunguza unyanyapaa — kwa kuwa mtu hajihisi tishio kwa wengine.

Hitimisho

Mtu anayetumia ARV kwa miaka mitatu au zaidi anaweza asiweze kuambukiza VVU kwa njia ya ngono, ikiwa tu anatumia dawa kwa uaminifu na kiwango cha virusi mwilini ni cha chini au hakigundulikani. Hii ni habari njema kwa watu wanaoishi na VVU, lakini ni muhimu kuendelea kutumia ARV kila siku na kufuata maelekezo ya wataalamu wa afya.

Maswali yaliyoulizwa mara kwa mara