Kidonda kisichopona baada ya kuvunjika kwa mfupa na kuwekwa chuma: Sababu, Hatari, na Tiba

Swali la msingi

“Habari daktari, nilipata ajali miezi tisa iliyopita na kuvunjika mfupa wa mguu. Niliwekewa chuma kwa upasuaji na mfupa ukaunga vizuri, lakini mpaka sasa sehemu ya kidonda haijapona. Inatoa usaha na damu mara kwa mara, na kuna maumivu kidogo. Nimejaribu kutumia dawa za kupaka na baadhi ya antibiotiki, lakini hali haibadiliki. Hii inaweza kuwa shida gani na nifanye nini?”

Majibu

Baada ya kuvunjika kwa mfupa, hasa miguu au mikono, upasuaji na uwekaji wa chuma (orthopedic implant) ni matibabu ya kawaida kusaidia mfupa kuunga vizuri. Katika hali nyingi, kidonda hufunga ndani ya wiki chache. Hata hivyo, baadhi ya wagonjwa hupata changamoto ya kidonda kutopona kwa miezi mingi, hali ambayo huambatana na usaha, damu, au harufu mbaya.

Hali hii si ya kupuuzwa, na inaweza kuwa ishara ya maambukizi sugu ya mfupa au kuathiriwa kwa nyenzo ya chuma iliyowekwa ndani ya mwili. Makala hii ya ULY Clinic itakufafanulia sababu, dalili, uchunguzi na matibabu yanayopaswa kuchukuliwa.

Visababishi vya kidonda kisichopona baada ya kuvunjika kwa mfupa

1. Maambukizi ya sugu ya mfupa

Maambukizi haya hutokea wakati bakteria wanaingia ndani ya mfupa kupitia kidonda au kupitia mfumo wa damu. Maambukizi yanaweza kuwa ya polepole na yasiyo na maumivu makali, lakini husababisha usaha na damu kudumu.

2. Maambukizi ya kupitia chuma

Chuma kilichowekwa kusaidia kuunganisha mfupa kinaweza kuwa chanzo cha maambukizi endapo bakteria walivamia kabla, wakati au baada ya upasuaji. Mwili hushindwa "kusafisha" sehemu hiyo kwa urahisi kutokana na chuma hicho kuwepo.

3. Kuathirika kwa mzunguko wa damu

Mzunguko duni wa damu, hasa kwa watu wenye kisukari au uvutaji sigara, hufanya kidonda kishindwe kupona kwa haraka na kuwa hatarini kupata maambukizi.

4. Mwili kukataa chuma au kuathiriwa nacho

Kuna baadhi ya wagonjwa ambao miili yao haiendani vizuri na chuma kilichowekwa. Hali hii inaweza kuibua mwitikio wa uchochezi (wa kinga ya mwili dhidi ya chuma unaodumu muda mrefu.

Dalili zinazoweza kuambatana na tatizo

• Kidonda kutopona kwa miezi mingi

• Uwepo wa usaha, damu au majimaji ya harufu mbaya

• Maumivu kwenye eneo la upasuaji

• Kuvimba au joto kwenye eneo la kidonda

• Homa ya mara kwa mara au kujihisi dhaifu

• Mabadiliko kwenye ngozi inayozunguka kidonda (wekundu au kubabuka)

Uchunguzi unaopaswa kufanyika

1. Vipimo vya damu:

   • ESR na CRP (huonyesha kama kuna uchochezi au maambukizi mwilini)

   • WBC (idadi ya seli nyeupe za damu)

2. Utambuzi wa bakteria (Kuotesha usaha na kutambua dawa dhidi ya vimelea):

   Huchukuliwa usaha au damu kutoka kwenye kidonda na kupimwa kutambua aina ya bakteria na dawa inayofaa.

3. X-ray au CT-scan ya mguu husika:

   Huonyesha kama mfupa una dalili za kuoza au kubadilika kutokana na maambukizi.

4. MRI:

   Huonyesha kwa ufanisi zaidi maeneo ya ndani ya mfupa na mzunguko wa damu.

Matibabu ya kidonda Kksichopona baada ya kuvunjika kwa mfupa

1. Antibiotiki kwa muda mrefu

Antibiotiki maalum kulingana na majibu ya vipimo (kuotesha vimelea kwenye usaha) hutolewa kwa njia kunywa au sindano kwa muda wa wiki 6–12. Katika maambukizi sugu, dawa hupewa kwa njia ya mishipa.

2. Upasuaji wa kusafisha sehemu ya kidonda

Daktari huondoa nyama au mfupa uliooza, usaha na uchafu wote ili kusaidia kidonda kupona.

3. Kuondoa chuma kilichowekwa

Endapo chuma kinaonekana kuwa chanzo cha tatizo, daktari huweza kuamua kukiondoa kwa usalama na kuweka mbinu nyingine ya kuunga mfupa.

4. Matibabu ya lishe na afya ya jumla

Lishe yenye protini na vitamini C, pamoja na kudhibiti kisukari na usafi wa mazingira, huchangia kupona kwa haraka.

Hatari zinazoweza kutokea endapo kidonda kitaachwa bila kutibiwa

• Kuoza kwa mfupa

• Sumu ya bakteria kusambaa hadi damu

• Kupoteza kiungo kilichoathirika (kwa hali mbaya)

• Maumivu ya kudumu

• Ulemavu wa mguu au mikono

Nini cha kufanya kama unakumbwa na tatizo hili

• Usitumie dawa za hospitali au za dukani bila vipimo

• Nenda hospitali kubwa yenye huduma za upasuaji wa mifupa na maabara

• Eleza historia yote ya ajali na matibabu yako

• Kaa mbali na sigara na vyakula duni kwa sasa

• Fuata ushauri wa daktari na usikatishe dawa kabla ya muda

Hitimisho

Kidonda kisichopona baada ya kuwekwa chuma ndani ya mfupa si jambo la kawaida. Huashiria uwepo wa maambukizi sugu ya mfupa au matatizo yanayohusiana na chuma kilichowekwa. Matibabu sahihi yanahitaji vipimo vya kina, dawa maalum na mara nyingine upasuaji wa pili. Kama una dalili hizi, tafuta msaada wa kitabibu mapema.

Maswali yaliyojibiwa na makala hii

Makala hii imejibu maswali mengine yafuayato;

• Kwa nini kidonda hakiponi miezi kadhaa baada ya kufanyiwa upasuaji wa mfupa?

• Ni dalili gani zinaonyesha kuwa kuna maambukizi ya ndani kwenye mfupa au chuma kilichowekwa?

• Maambukizi ya mfupa (osteomyelitis) ni nini na husababishwa na nini?

• Je, chuma kilichowekwa kwenye mfupa kinaweza kusababisha maambukizi?

• Ni wagonjwa gani wako kwenye hatari zaidi ya kupata tatizo hili (mfano: wenye kisukari, pumu, nk)?

• Je, kuna uhusiano kati ya mzunguko hafifu wa damu na kidonda kutopona?

• Vipimo gani vinaweza kufanyika kugundua chanzo cha kidonda kisichopona?

• Ni aina gani ya bakteria wanaoweza kusababisha maambukizi haya?

• Je, ni dawa gani hutumika kutibu maambukizi ya mfupa au implant?

• Wakati gani daktari huamua kuondoa chuma kilichowekwa kwenye mfupa?

• Je, upasuaji wa pili unaweza kusaidia kidonda kupona?

• Lishe ina nafasi gani kwenye kupona kwa kidonda sugu cha mfupa?

• Je, kuna madhara gani kama tatizo hili litaachwa bila kutibiwa?

• Ni wakati gani mgonjwa anapaswa kumwona daktari haraka?

• Mgonjwa anaweza kufanya nini nyumbani akiwa anasubiri matibabu?