Mimba inapotoka, iwe imetoka yenyewe (miscarriage) au baada ya kutolewa hospitalini, mwili hupitia mabadiliko makubwa ya homoni na kupoteza damu. Ni muhimu kujua hatua sahihi za kuchukua ili kuepuka maambukizi, kurejesha kiwango cha damu, na kumlinda mwili wakati unarudi katika hali yake ya kawaida.

Kupoteza damu nyingi kunaweza kusababisha:

• Kizunguzungu

• Moyo kwenda mbio

• Uchovu mkali

• Kushuka kwa shinikizo la damu

• Kuanguka kutokana na damu kutofika kwenye ubongo kwa muda

Mtu mzima kwa kawaida ana lita 4.5–5 za damu; hivyo kupoteza kiasi kikubwa huathiri mfumo mzima wa mwili.

Mambo ya kufanya mara baada ya mimba kutoka

1. Lala chini, weka miguu juu (kama unapoteza damu au unahisi kizunguzungu)

Hii huitwa mkao wa mshituko wa moyo au mkao unaofanana na Trendelenburg. Lengo ni kuelekeza damu iliyobaki kurudi kwenye moyo na ubongo haraka zaidi ili kuzuia kupoteza fahamu.

Faida zake:

• Huongeza mtiririko wa damu kwenda kwenye ubongo

• Hupunguza hatari ya kuzimia

• Husaidia moyo kufanya kazi bila mzigo wakati damu imepungua

Jinsi ya kufanya:

• Lala chali

• Pandisha miguu juu ya mto au ukuta kwa kiwango cha 30–45°

• Kaa hivyo dakika 10–15

• Usiinuke ghafla; kaa chini dakika chache kabla ya kusimama

Hii ni hatua ya dharura ya muda mfupi mpaka upate matibabu.

2. Nenda hospitali kupimwa damu

Kupoteza damu kunaweza kuwa hatari, na kipimo cha FBC au Hb humsaidia daktari kujua kiwango cha upungufu wa damu na hatua inayofuata.

Kupima damu hutoa taarifa kuhusu:

• Kiwango cha hemoglobini (Hb) → hupima uwezo wa damu kubeba oksijeni

• Idadi kamili ya chembe za damu → huonyesha kama kuna maambukizi

• Idadi ya chembe sahani za damu → huonyesha uwezo wa damu kuganda

Matokeo husaidia kuamua kama unahitaji:

• Vidonge vya kuongeza damu

• Dawa za kuongeza uzalishaji wa damu

• Au kuongezewa damu

Makundi ya upungufu wa damu (Hb)

3. Tumia dawa ulizopewa (Kikamilifu, bila kuruka dozi)

Daktari anaweza kukupa dawa kulingana na chanzo cha tatizo:

Aina za dawa unazoweza kupewa na kazi zake

• Antibayotiki → kuzuia au kutibu maambukizi kwenye mfumo wa uzazi

• Dawa za kusafisha kizazi → kama kuna mabaki ya tishu baada ya mimba kuharibika

• Dawa za maumivu → kuhakikisha unajiuguza vizuri

• Vidonge vya kuongeza damu (Madini chuma + Folic Asid) → huitajika kwa miezi 3 mfululizo, bila kuruka siku

Kwa nini madini chuma hutolewa kwa miezi 3? Kwa sababu mwili hutumia takriban miezi 2–3 kujaza akiba ya damu iliyopungua.

4. Pumzika kwa angalau siku 3–7 (kulinda mwili upone)

Mwili baada ya kupoteza damu unachoka haraka, hivyo kupumzika ni sehemu ya matibabu.

Epuka kwa siku 7–14:

• Kazi nzito

• Kubeba vitu vizito

• Kusimama muda mrefu

• Kufanya mazoezi mazito

• Safari ndefu

Kupumzika husaidia:

• Kupunguza presha ya mwili

• Kuzuia damu kurudi

• Kuongeza kasi ya mwili kurekebisha upungufu wa damu

5. Kula vyakula vinavyoongeza damu

Lishe ina nafasi kubwa sana kwenye kurejesha damu.

Vyakula vyenye madini chuma

• Mboga za majani: mchicha, spinach, matembele

• Maini na nyama nyekundu

• Maharage, dengu, njegere

• Mayai

• Uji wa ulezi

Vyakula vinavyosaidia mwili kufyonza iron (Vitamin C)

• Machungwa

• Ndimu

• Pilipili hoho

• Tikiti maji

• Mananasi

Mbinu muhimu:Kula vyakula vya chuma pamoja na vitamini C ili kuongeza ufyonzwaji.

6. Kunywa maji ya kutosha

Kupoteza damu huenda sambamba na upungufu wa maji mwilini, na maji ni muhimu kwa:

• Kuunda damu mpya

• Kurejesha shinikizo la damu katika hali ya kawaida

• Kusafirisha virutubisho

Kiwango cha kunywa:

• Glasi 6–8 kwa siku (au zaidi kama una kiu)

• Epuka soda nyingi na kahawa ambayo hutoa maji mwilini

7. Epuka tendo la ndoa kwa wiki 2–6

Wakati mwili unajirudisha katika hali yake:

• Kuta za uke huwa dhaifu

• Kizazi kinakuwa wazi kwa muda

• Hatari ya maambukizi huwa juu

Kwa hivyo kusubiri wiki 2–6 husaidia:

• Kupunguza maumivu

• Kuzuia maambukizi

• Kurejesha usalama wa kizazi

8. Epuka kuingiza chochote ukeni (kwa muda wa kupona)

Hii ni muhimu sana kwa kuzuia maambukizi.

Usifanye:

• Kutumia tampon

• Kuingiza vidole au vifaa vya kujisafisha

• Kutumia dawa au sabuni ndani ya uke

• Kufanya kujisafisha na maji ndani ya uke

Sababu: Mazingira ya uke (pH) ya uke na bakteria wakazi huvurugika haraka, na maambukizi yanaweza kuingia kwa urahisi sana baada ya kupoteza damu.

9. Fuatilia dalili zako kila siku

Ni muhimu kufuatilia mabadiliko yako ili kuhakikisha hali inaimarika.

Hedhi / damu hupungua ndani ya siku 7–14

• Damu inapaswa kupungua polepole

• Kutoka damu nyingi ghafla si kawaida

Hedhi ya kwanza baada ya tukio hutokea ndani ya wiki 4–6

Ikiwa hedhi haijatokea baada ya muda huu, ni vizuri kwenda hospitali kufanyiwa tathmini.

Dalili za hatari unazopaswa kuangalia

• Kizunguzungu kisichoisha

• Mapigo ya moyo kwenda kasi

• Joto/joto la mwili kupanda

• Damu kunuka vibaya (ishara ya maambukizi)

• Damu kubwa kuliko pedi moja kwa saa

Ukiona angalau moja ya hizi → nenda hospitali mara moja.

10. Panga kufuatilia hospitali baada ya wiki 1–2

Daktari ataangalia:

• Kama mfuko wa uzazi umesafishika

• Kiwango cha damu

• Dalili za maambukizi

Dalili za hatari zinazohitaji kwenda hospitali haraka

Nenda hospitali mara moja ukiona:

• Damu nyingi sana inayoendelea masaa kadhaa

• Harufu mbaya kutoka ukeni

• Homa au kutetemeka

• Maumivu makali ya tumbo yanayoendelea

• Kizunguzungu kikali

• Kutokwa damu kwa mabonge makubwa ya nyama kwa muda mrefu

• Kupoteza fahamu

Hizi zinaweza kuashiria:

• Maambukizi

• Mimba kutosafishika vizuri

• Kiwango kidogo sana cha damu

• Mimba ya nje ya mfuko– nadra lakini hatari

Je, unaweza kupata mimba tena baada ya mimba kutoka?

Ndiyo. Uovuleshaji unaweza kurudi mapema ndani ya wiki 2–3, hivyo unaweza kushika mimba hata kabla ya hedhi yako ya kwanza.

Lakini kitaalamu inapendekezwa:

• Usisubiri kama mimba ilitoka mapema (Kipindi cha kwanza cha ujauzito) isipokuwa ukiwa tayari kiakili na kimwili

• Subiri angalau hedhi moja kwa urahisi wa kuhesabu tarehe

• Subiri miezi 3 kama mimba ilitolewa au kutoka ukiwa kipindi cha pili cha ujauzito kwa sababu ya upungufu wa damu na hatari za kisaikolojia

Maswali yaliyoulizwa mara kwa mara na majibu yake