Matokeo ya kipimo cha VVU kwa mtu anayetumia vema dawa za kufubaza VVU (ART)

Swali la msingi

"Daktari, mimi nimekuwa nikitumia dawa za kufubaza VVU kwa zaidi ya miaka miwili sasa. Je, nikifanya kipimo cha VVU tena, kitakuja kuonyesha negative au bado kitaonyesha positive?"

Majibu

Wagonjwa wengi wanaotumia dawa za kufubaza virusi vya UKIMWI (ART) hujiuliza kama baada ya muda, matokeo ya kipimo cha VVU yataonyesha negative (hana VVU) au positive (ana VVU). Makala hii inaeleza kwa lugha rahisi lakini ya kitaalamu ili kukusaidia kuelewa matokeo yako na umuhimu wa kuendelea na dawa.

Jinsi vipimo vya VVU vinavyofanya kazi

Kuna aina kuu mbili za vipimo vinavyotumika kugundua maambukizi ya VVU:

1. Vipimo vya kingamwili (antibodi) – vinatafuta kingamwili mwili ulizozalisha kupambana na VVU.

2. Vipimo vya moja kwa moja (antijen/RNA ya kirusi) – vinatafuta chembe za virusi au protini zake na kwa jina jingine hupima nakala za virusi kwenye damu.

Kwa kawaida, mara mtu anapopata maambukizi ya VVU, kingamwili zake hubaki mwilini maisha yote. Hata kama virusi vimepunguzwa hadi kiwango kisichogundulika, kingamwili hubaki zikionekana kwenye vipimo vya kawaida.

Mtu akiwa kwenye ART na anafubaza VVU

• Dawa za ART hufanya kazi kwa kupunguza idadi ya virusi (viral load) hadi kiwango cha kisichogundulika (nakala za virusi kutotambulika kwenye damu).

• Hata kama virusi havionekani kwenye kipimo cha nakala za virusi, vipimo vya kawaida vya VVU (ambavyo hutafuta kingamwili) vitaendelea kuonyesha positive, kwa sababu kingamwili hubaki milele.

• Hii haimaanishi dawa hazifanyi kazi — inaonyesha kuwa mwili wako bado una kumbukumbu ya kupambana na VVU.

Kutotambulika = Kutoambukiza(K=K)

Ikiwa nakala za virusi kwenye damu havitambuliki kwenye kipimo kwa muda mrefu na unakunywa dawa kwa usahihi:

• Huwezi kuambukiza VVU kupitia ngono.

• Hata hivyo, bado unahitaji kuendelea na dawa maisha yote.

• Kipimo cha VVU cha kingamwili bado kitaonyesha positive, kwa sababu kingamwili haziwezi kuondolewa na dawa.

Je, kuna uwezekano wa kipimo kuonyesha negative?

Kwa watu wazima, hapana — mara kingamwili zinapoundwa, hubaki maisha yote. Watu wachache sana (hasa watoto wachanga waliopata ART mapema mno baada ya kuzaliwa) wanaweza kupoteza kingamwili zao baada ya muda, lakini hii si kawaida kwa watu wazima.

Umuhimu wa kuendelea na matibabu

• Kuacha dawa hupelekea virusi kuongezeka tena na kuharibu kinga ya mwili.

• Kudumisha kutotambulika kwa nakala za virusi (viral load) hulinda afya yako na watu unaowapenda.

• Hudhuria kliniki mara kwa mara kwa vipimo vya viral load na kufuatilia afya.

Hitimisho

Kwa mtu mzima anayetumia ART kwa ufanisi:

• Kipimo cha kawaida cha VVU kitaendelea kuonyesha positive.

• Kipimo cha viral load kitaonyesha hakuna nakala za virusi ikiwa dawa zinatumika vizuri.

• Hii inamaanisha virusi vipo mwilini lakini vimezuiwa kuongezeka, na hauwezi kuambukiza wengine kupitia ngono.

Maswali yaliyoulizwa mara kwa mara