Rangi ya Dawa kwenye Matibabu: Mwongozo kwa Mgonjwa

Wagonjwa wengi wamewahi kusema: “Daktari, hii siyo ile dawa niliyopewa mara ya mwisho, rangi yake ni tofauti.” Kauli hii huibua wasiwasi na mashaka, hasa pale mgonjwa anapopewa dawa ileile lakini ina rangi, umbo au jina tofauti. Makala hii ya ULY Clinic inalenga kuondoa kabisa utata kwa wagonjwa kwa kueleza ukweli wa kitabibu: je, rangi ya dawa ina uhusiano wowote na uwezo wake wa kutibu?

Dawa ni nini kimsingi?

Dawa yoyote ina sehemu kuu inayoitwa kiini cha dawa (active ingredient). Hiki ndicho:

• Hufanya kazi ya kutibu ugonjwa

• Hupunguza dalili

• Huzuia au kuua vimelea vya magonjwa

Kwa mfano, paracetamol hubaki kuwa paracetamol iwe:

• Nyeupe

• Nyekundu

• Njano

• Katika kidonge au kimiminika

Matibabu hutegemea kiini cha dawa, si rangi yake.

Kwa nini dawa zina rangi tofauti?

Rangi ya dawa huongezwa kwa sababu zifuatazo:

1. Utambulisho wa dawa: Husaidia kutofautisha dawa moja na nyingine, hasa hospitalini au kiwandani.

2. Kuongeza mvuto na uzingatiaji wa kutumia dawa kwa mgonjwa: Baadhi ya rangi hufanya dawa ionekane “rafiki”, hasa kwa watoto.

3. Utambulisho wa kampuni: Kampuni tofauti zinaweza kutengeneza dawa ileile lakini kwa rangi tofauti.

4. Kulinda dawa dhidi ya mwanga: Baadhi ya rangi husaidia kupunguza uharibifu wa dawa unaosababishwa na mwanga.

Hakuna kati ya sababu hizi inayoongeza au kupunguza nguvu ya dawa.

Je, dawa ileile inaweza kuonekana tofauti?

Ndiyo, na hii ni kawaida sana.

Mfano:

• Paracetamol ya hospitali A → kidonge cheupe

• Paracetamol ya hospitali B → kidonge cha njano

• Paracetamol ya kampuni C → kidonge cha bluu

Zote zina kiini kilekile,

Zina kipimo kilekile

Zinatoa matokeo yale yale.

Tofauti ipo kwenye:

• Rangi

• Umbo

• Jina la kibiashara

• Mtengenezaji

Dhana potofu kwa wagonjwa

Wagonjwa wengi huamini:

• Dawa nyeupe ni “dhaifu”

• Dawa ya rangi kali ni “ina uwezo zaidi”

• Dawa niliyozoea ndiyo pekee inanifaa

Haya ni mawazo ya kimakosa. Kisayansi, rangi haihusiani na nguvu au ubora wa matibabu.

Je, rangi inaweza kuathiri afya?

Kwa wagonjwa wengi: hapana. Lakini kwa nadra sana:

• Baadhi ya watu wanaweza kupata mzio (aleji) kwa rangi fulani ya chakula/dawa

• Hii ni nadra na hutambuliwa mapema na mhudumu wa afya

Hata hivyo, tatizo si rangi kama rangi, bali mwitikio wa mwili wa mtu binafsi.

Kwa nini dawa za hospitali na famasi hutofautiana rangi?

• Hospitali hununua dawa kulingana na zabuni inayosambaza dawa

• Kampuni tofauti hutumia rangi tofauti

• Kiini cha dawa huthibitishwa na mamlaka ya dawa kama TFDA na kwa Tanzania ni TMDA

Hivyo, tofauti ya rangi haimaanishi dawa bandia au isiyo sahihi.

Nifanye nini nikipewa dawa yenye rangi tofauti na niliyozoea?

1. Usiogope

2. Uliza mhudumu wa afya aliyekupa dawa kama kiini cha dawa ni kilekile

3. Angalia jina la dawa kwenye lebo

4. Usikatae kutumia dawa bila ushauri wa kitaalamu

Ujumbe muhimu wa ULY Clinic

Hitimisho

Rangi ya dawa haina uhusiano wa moja kwa moja na uwezo wake wa kutibu. Dawa inaweza kubadilika rangi, umbo au jina, lakini kama kiini na kipimo ni kilevile, matokeo ya matibabu hubaki kuwa yale yale. Elimu sahihi humsaidia mgonjwa kuondoa hofu, kuongeza uzingatiaji wa matibabu, na kupata nafuu kwa haraka.