Njiti ya uzazi wa mpango

Njiti ya uzazi wa mpango ni kijiti kidogo laini cha plastiki kinachowekwa chini ya ngozi ya sehemu ya juu ya mkono na mtoa huduma wa afya aliyepata mafunzo. Kijiti hiki hutoa homoni ya progesterone kwa kiwango kidogo kila siku ili kuzuia mimba kwa kuzuia ovulesheni, kufanya ute wa mlango wa kizazi kuwa mzito na kufanya mazingira ya ndani ya mfuko wa uzazi yasifae kwa ujauzito. Kutegemeana na aina ya njiti, inaweza kufanya kazi kwa ufanisi kwa miaka 3 hadi 5.

Ikiwa njiti itawekwa ndani ya siku tano za mwanzo wa hedhi, huanza kufanya kazi mara moja na hakuna haja ya kutumia njia nyingine ya kuzuia mimba. Ikiwa itawekwa siku nyingine yoyote ya mzunguko wa hedhi, huanza kufanya kazi kikamilifu baada ya siku saba. Katika kipindi hicho, unashauriwa kutumia kondomu au njia nyingine ya kuzuia mimba ili kupata kinga kamili dhidi ya ujauzito usiotarajiwa.

Kama ilivyo kwa dawa au njia nyingine za uzazi wa mpango, njiti inaweza kusababisha madhara kwa baadhi ya wanawake. Madhara yanayoripotiwa mara nyingi ni mabadiliko ya hedhi, kama kutopata hedhi kabisa, kutokwa na damu kidogo kidogo au hedhi zisizo na mpangilio. Baadhi ya wanawake pia hupata maumivu ya kichwa, kichefuchefu, maumivu ya matiti, mabadiliko ya hisia au kupungua au kuongezeka kwa hamu ya tendo la ndoa. Mara nyingi madhara haya huwa madogo na hupungua au kuisha ndani ya miezi 3 hadi 6 baada ya mwili kuzoea homoni.

Kwa ujumla, njiti ni njia salama kwa wanawake wengi na madhara makubwa hutokea mara chache sana. Hata hivyo, baadhi ya wanawake wanaweza kupata kuongezeka au kupungua kwa uzito, chunusi, mabadiliko ya ngozi, kizunguzungu cha muda, maumivu madogo au uvimbe sehemu ilipowekwa njiti. Ikiwa madhara ni makali, yanaendelea kwa muda mrefu au yanakusumbua sana, ni muhimu kumwona mtoa huduma wa afya kwa ushauri na uchunguzi.

Njiti ni mojawapo ya njia salama zaidi kwa mama anayenyonyesha. Haiathiri kiasi wala ubora wa maziwa ya mama na haina madhara kwa mtoto anayenyonya. Kwa kawaida inaweza kuwekwa kuanzia wiki sita baada ya kujifungua kwa mama wengi. Hata hivyo, mama anaweza kupata madhara yale yale yanayoweza kutokea kwa wanawake wengine, kama mabadiliko ya hedhi au maumivu ya kichwa, lakini si kutokana na kunyonyesha.

Hapana. Hakuna ushahidi wa kisayansi unaoonyesha kuwa njiti husababisha ugumba. Baada ya kuondolewa, uwezo wa mwanamke kushika mimba hurudi haraka, mara nyingi ndani ya wiki au miezi michache kulingana na hali ya mwili wake. Ikiwa hutaki kupata ujauzito baada ya kuondoa njiti, utahitaji kuanza kutumia njia nyingine ya uzazi wa mpango mara moja.

Njiti hutolewa hospitalini au katika kituo cha afya na mtoa huduma aliyepata mafunzo maalumu. Eneo la mkono hupewa dawa ya ganzi, kisha hufanyika chale ndogo ili kutoa kijiti kwa usalama. Utaratibu huu ni wa haraka na kwa kawaida huchukua dakika chache. Usijaribu kuiondoa nyumbani kwani unaweza kupata maambukizi au kujeruhiwa. Baada ya kuondolewa, uwezo wa kushika mimba unaweza kurejea haraka ikiwa hutatumia njia nyingine ya uzazi wa mpango.

Hapana. Njiti huzuia ujauzito pekee na hailindi dhidi ya VVU, kaswende, kisonono, klamidia au magonjwa mengine ya zinaa. Ikiwa unahitaji kujikinga dhidi ya magonjwa ya zinaa pamoja na ujauzito, ni muhimu kutumia kondomu kila unapofanya tendo la ndoa, hata kama una njiti.

Njiti inafaa kwa wanawake wengi, ikiwa ni pamoja na waliowahi kuzaa au ambao hawajawahi kuzaa, vijana, watu wazima, wanawake wanaonyonyesha na baadhi ya wanawake wenye shinikizo la damu lililodhibitiwa. Hata hivyo, inaweza isifae kwa baadhi ya wanawake wenye saratani ya matiti inayotibiwa kwa sasa, kutokwa na damu ukeni isiyojulikana chanzo chake au magonjwa makubwa ya ini. Kabla ya kuweka njiti, ni muhimu kupata ushauri na kufanyiwa tathmini na mtoa huduma wa afya ili kuhakikisha ni njia inayokufaa.

Ndiyo, baadhi ya wanawake wanaweza kupata maumivu ya tumbo baada ya kuwekwa njiti (Implanon), hasa katika miezi ya mwanzo wakati mwili unapozoea homoni zinazotolewa na njiti. Maumivu haya mara nyingi huwa madogo na yanaweza kuambatana na mabadiliko ya hedhi, ambayo ni mojawapo ya madhara ya kawaida ya njiti.

Hata hivyo, si kila maumivu ya tumbo husababishwa na njiti. Maumivu yanaweza kutokana na sababu nyingine kama maambukizi, matatizo ya mfumo wa uzazi au magonjwa mengine ya tumbo. Ikiwa maumivu ni makali, yanaendelea kwa muda mrefu, yanaambatana na homa, kutokwa na damu nyingi ukeni, kutapika au kizunguzungu, unapaswa kufika kituo cha afya kwa uchunguzi ili kubaini chanzo halisi.

Kwa ujumla, njiti ni njia salama na yenye ufanisi mkubwa wa uzazi wa mpango kwa wanawake wengi. Ikiwa maumivu ni madogo, mara nyingi hupungua kadiri mwili unavyozoea homoni. Usiondoe njiti bila ushauri wa mtoa huduma za afya, kwani daktari ataweza kutathmini kama maumivu yanahusiana na njiti au yanasababishwa na tatizo jingine.