Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya
Je, kuna madhara gani ya bakteria vajinosis kwa mjamzito?
Bakteria vaginosis (BV) ni kubadilika kwa mchanganyiko wa bakteria wa ukeni – si ugonjwa wa zinaa, ingawa hutokea zaidi kwa wenye wenzi wapya au wengi. Ujauzitoni, BV imehusishwa na kuzaa njiti, chupa kupasuka mapema, mimba kuharibika baadaye, na maambukizi ya kizazi baada ya kujifungua. Mjamzito mwenye dalili (ute wa kijivu-mweupe wenye harufu ya samaki) atibiwe kwa metronidazole au clindamycin, dawa salama ujauzitoni.
Madhara ya fangasi ukeni
Fangasi ukeni, inayosababishwa na fangasi wa Candida, kwa kawaida si ugonjwa hatari na hupona kabisa kwa tiba sahihi. Hata hivyo huweza kuleta madhara: muwasho na kuungua vinavyoathiri usingizi na kazi, michubuko na nyufa za ngozi ya uke, maumivu wakati wa tendo la ndoa na wakati wa kukojoa, athari kwa mahusiano, aibu na msongo wa mawazo, na kwa baadhi ya wanawake kujirudia mara 4 au zaidi kwa mwaka.
Kutokwa damu baada ya usafishaji wa kizazi kufuatia kutoa mimba kwa dawa
Makala hii ni ya elimu; haitoi maelekezo ya dawa. Baada ya kusafishwa kizazi (MVA au D&C) kufuatia mimba kutoka, damu kidogo huweza kuendelea siku chache hadi wiki 2, na hedhi ya kwanza huja wiki 4–6. Damu inayoendelea zaidi ya hapo, au inayoongezeka, huweza kuwa mabaki yaliyobaki, maambukizi, hedhi kurudi mapema, homoni kutotulia, mimba mpya, au matatizo ya kuganda kwa damu. Mara chache, makovu ndani ya mfuko wa uzazi (Asherman) huleta hedhi kidogo baadaye. Ufuatiliaji kwa ultrasound na hCG huonyesha chanzo. PAC ni halali Tanzania.
Je, misoprostol na mifepristone ni salama kwa uavyaji mimba?
WHO (2022) inaeleza kwamba dawa hizi ni salama na zenye ufanisi zinapotolewa na mtoa huduma aliyefunzwa, baada ya kuthibitisha umri wa mimba na kutokuwepo kwa mimba nje ya kizazi. Bila uangalizi, hatari huongezeka: damu nyingi, mimba isiyotoka kamili, maambukizi, na kukosa kugundua mimba nje ya kizazi. Nchini Tanzania, uavyaji mimba unaruhusiwa kisheria kwa masharti finyu (kulinda maisha au afya ya mama). Huduma ya baada ya mimba kuharibika (PAC) ni halali na inapatikana kila hospitali bila kuhukumiwa.
Je, UKIMWI husababisha vipele mgongoni?
VVU vinaweza kuleta vipele mgongoni, lakini vipele vingi vya mgongoni havihusiani na VVU. Chunusi, vipele vya joto na jasho, folikulaitisi na mabaka ya fangasi ni vya kawaida kwa kila mtu. Vipele vinavyohusiana zaidi na VVU ni upele wa maambukizi ya awali, folikulaitisi ya eosinofili, vipele vya muwasho vya VVU, mkanda wa jeshi, na mabaka ya zambarau ya saratani ya Kaposi.
Nimegundulika na ugonjwa wa zinaa lakini nina Mpenzi: Nitafanyeje?
Kugundulika na ugonjwa wa zinaa ni jambo la kawaida na linatibika au kudhibitika. Mwenza wako anahitaji kujua ili apime na kutibiwa – vinginevyo mtaambukizana tena na yeye huweza kupata madhara kama PID, ugumba au kuambukiza wengine. Magonjwa mengi ya zinaa hayana dalili, hivyo hayaonyeshi nani alimwambukiza nani wala muda. Mweleze kwa utulivu, bila lawama, mahali pa faragha, ukitoa taarifa sahihi. Ukiogopa, mtoa huduma anaweza kukusaidia kumjulisha au kukupa kadi ya rufaa kwa mwenza. Epukeni ngono hadi wote mmalize dawa na siku 7 zipite.