Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Baada ya ngono bila kinga na mtu usiyejua hali yake, usisubiri bila hatua wala kutegemea kipimo cha mapema peke yake. Ndani ya saa 72, nenda kituo cha afya kwa kipimo cha msingi na PEP. Kisha pima tena wiki 6 (kipimo cha kizazi cha nne huonyesha karibu wote) na wiki 12 (kipimo cha antibodi cha haraka huonyesha karibu wote). Kipimo cha kwanza chanya lazima kithibitishwe. Katikati ya vipimo, tumia kondomu au epuka ngono – maambukizi mapya huwa na virusi vingi na huambukiza kwa urahisi sana.

Kwa mama anayenyonyesha, vidonge vinavyofaa zaidi ni vya projestini pekee (POP), kwa sababu haviathiri maziwa wala mtoto. Vikianzishwa wiki 6 au zaidi baada ya kujifungua, hulinda dhidi ya mimba baada ya saa 48 (siku 2) za kumeza kila siku saa ileile, kama hukufanya tendo bila kinga katika siku za karibuni. Vidonge vya vichocheo viwili (estrojeni na projestini) haviruhusiwi kwa anayenyonyesha kabla ya wiki 6 baada ya kujifungua, na kati ya wiki 6 na miezi 6 havishauriwi kwa sababu hupunguza maziwa.

Hakuna kikohozi maalumu cha UKIMWI. Kikohozi kwa mtu mwenye VVU husababishwa na maambukizi yanayompata kwa urahisi kinga ikiwa chini, hasa kifua kikuu (TB), nimonia (pamoja na PCP), na maambukizi ya fangasi, na kinaweza kuwa kikavu au chenye makohozi. Ndiyo maana WHO inashauri kila mwenye VVU mwenye kikohozi chochote, homa, jasho la usiku, au kupungua uzito achunguzwe TB. Kikohozi kinachodumu pia husababishwa na mambo mengi yasiyo VVU, kama mafua, mzio, asidi kurudi juu, sinusaitisi, pumu, sigara, na baadhi ya dawa za presha. Kwa hiyo kikohozi hakithibitishi wala hakiondoi VVU, na njia pekee ya kujua ni kupima.

Vipele kwenye ngozi ya mfuko wa korodani (pumbu) ni vya kawaida, na vingi si hatari. Visivyo hatari: vipele vya Fordyce (vidoti vidogo vya njano-nyeupe – tezi za mafuta), angiokeratoma (vidoti vidogo vyekundu-zambarau kwa wanaume wa umri mkubwa), sisti za ngozi (vinundu vigumu vya rangi nyeupe-njano vinavyoweza kutoa ute mzito), vinyweleo kuvimba (folliculitis) na nywele kukua ndani baada ya kunyoa, na vipele vya jasho. Vya maambukizi: fangasi (wekundu unaowasha ukienea kinenani – mara nyingi ngozi ya pumbu yenyewe huathirika kidogo kuliko mapaja), upele/scabies (vinundu vinavyowasha sana usiku – huhitaji familia kutibiwa), molluscum, sunzua (HPV), herpes (malengelenge yanayouma), na kaswende. Pia mzio wa sabuni au krimu (hasa krimu zenye steroid kali zilizochanganywa, kama baadhi ya "skin" creams). Usikamue vipele, usinyoe juu ya vipele, na usipake krimu za mchanganyiko wa steroid kali bila ushauri – huleta ngozi kuwa nyembamba na fangasi kuenea. Maumivu ya korodani yenyewe au uvimbe ndani ya korodani ni tofauti na vipele vya ngozi na huhitaji uchunguzi.

Usaha kutoka kwenye uume au shingo ya kizazi husababishwa zaidi na vimelea vya magonjwa ya zinaa: gono (Neisseria gonorrhoeae) na klamidia (Chlamydia trachomatis) ndio wakuu. Wengine ni Mycoplasma genitalium, trikomonasi (Trichomonas vaginalis) na mara chache virusi vya malengelenge (herpes). Kwa wanawake, uchafu wa ukeni pia husababishwa na fangasi na bakteria wa uke (BV), ambavyo si lazima viwe vya zinaa. Mara nyingi vimelea zaidi ya kimoja huwepo pamoja, ndiyo maana STG hutibu kwa pamoja.

Usaha kutoka kwenye eneo la mfupa uliowekewa chuma ni ishara ya maambukizi ya jeraha au ya mfupa na chuma (fracture-related infection). Maambukizi ya mapema (wiki chache) huweza kutibiwa kwa kusafisha jeraha kwa upasuaji, antibayotiki kulingana na kipimo cha kuotesha, na mara nyingi chuma kubaki ikiwa ni imara. Maambukizi ya muda mrefu huhitaji upasuaji zaidi, na chuma mara nyingi huondolewa mfupa ukishaungana. Vihatarishi ni jeraha la wazi, sigara, kisukari, lishe duni na upasuaji mrefu. Antibayotiki za kubahatisha au dawa za kupaka pekee hazitoshi. Lishe yenye protini, kudhibiti sukari na kuacha sigara husaidia kupona.